Για τα περισσότερα παιδιά, ένα σχολικό βιβλίο είναι ένα αυτονόητο εργαλείο μάθησης. Για ένα παιδί με προβλήματα όρασης, όμως, η πρόσβαση στο ίδιο βιβλίο μπορεί να απαιτεί ειδικό εξοπλισμό, προσαρμογές και επιπλέον χρόνο. Ένα φύλλο εργασίας ή ένα τεστ δεν είναι πάντα άμεσα αξιοποιήσιμο, ακόμη κι όταν αποτελεί βασικό μέρος του μαθήματος.
Σε αυτή την ανάγκη απαντά το RNIB Bookshare, η ψηφιακή βιβλιοθήκη του βρετανικού οργανισμού Royal National Institute of Blind People (RNIB), που υποστηρίζει ανθρώπους με προβλήματα όρασης. Η υπηρεσία παρέχει πρόσβαση σε ψηφιακά σχολικά βιβλία, βοηθήματα επανάληψης, αξιολογήσεις και άλλα εκπαιδευτικά κείμενα, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν σε μορφές κατάλληλες για τις ανάγκες κάθε μαθητή, όπως μεγεθυμένο κείμενο ή Braille. Η πρόσβαση στο εκπαιδευτικό υλικό εξοικονομεί χρόνο από τους εκπαιδευτικούς, διευκολύνει τη μελέτη στο σπίτι και δίνει στους μαθητές περισσότερες ευκαιρίες να συμμετέχουν αυτόνομα στη σχολική ζωή.
Η ιστορία της Keira: Περισσότερος χρόνος για μάθηση
Η Carol εργάστηκε ως βοηθός διδασκαλίας της Keira από την τετάρτη έως την έκτη τάξη του δημοτικού, υποστηρίζοντάς την κυρίως στα Αγγλικά και τα Μαθηματικά. Μέσω του RNIB Bookshare κατέβαζε τα σχολικά βιβλία και τα προσάρμοζε, ώστε η μαθήτρια να μπορεί να τα διαβάζει σε μεγέθυνση ή σε Braille. Η υπηρεσία ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για τα βιβλία εργασιών, τα τεστ και τα βοηθήματα επανάληψης. Χωρίς την πρόσβαση στα ψηφιακά αρχεία, η Carol για να βοηθήσει την Keira θα έπρεπε να πληκτρολογεί ξανά μεγάλα τμήματα κειμένου, μια διαδικασία που μπορούσε να απαιτεί ώρες. «Μας έκανε τη ζωή πολύ πιο εύκολη, γιατί δεν χρειαζόταν να καθόμαστε και να αντιγράφουμε τα κείμενα από την αρχή», εξηγεί.
Η έγκαιρη προετοιμασία ήταν επίσης σημαντική. Η Carol φρόντιζε να εντοπίζει εγκαίρως τα βιβλία που θα χρειάζονταν προσαρμογή, ακόμη και έναν χρόνο νωρίτερα, ώστε η Keira να έχει το κατάλληλο υλικό όταν θα το χρειαζόταν. «Όταν εργάζεσαι με κάποιον που έχει αναπηρία, πρέπει να βρίσκεσαι περίπου τρία βήματα μπροστά από όλους τους υπόλοιπους», σημειώνει. Για την Kirsty, τη μητέρα της Keira, το μεγαλύτερο όφελος είναι ότι οι βοηθοί διδασκαλίας μπορούν να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην υποστήριξη της κόρης της και λιγότερο στην προετοιμασία του υλικού. Η αλλαγή έγινε αισθητή και στο γυμνάσιο, όπου η Keira ανακάλυψε ένα νέο ενδιαφέρον για τη Γεωγραφία. Όπως εξήγησε στη μητέρα της, της άρεσε το μάθημα επειδή ήταν πλέον προσβάσιμο. Μπορούσε να καταλαβαίνει τι συνέβαινε στην τάξη και να συμμετέχει ενεργά. Η προσβάσιμη πληροφορία δεν διευκολύνει απλώς την μελέτη. Προσφέρει στην Keira ίσες ευκαιρίες συμμετοχής, τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στη μαθησιακή διαδικασία.
Η ιστορία της Jessica: Τα βιβλία στη μορφή που τα χρειάζεται
Η Jessica είναι δέκα ετών και γεννήθηκε με καταρράκτη, μικροφθαλμία και νυσταγμό, παθήσεις που επηρεάζουν την όρασή της. Χρειάζεται εκπαιδευτικό υλικό σε μεγάλη γραμματοσειρά, γεγονός που δυσκολεύει την πρόσβασή της στα συμβατικά σχολικά βιβλία.Η οικογένειά της έχει αξιοποιήσει διάφορες υπηρεσίες του RNIB, μεταξύ των οποίων βιβλία με μεγάλα γράμματα, Braille και ηχητικά βιβλία.
«Δεν μπορούμε απλώς να μπούμε σε ένα βιβλιοπωλείο, να αγοράσουμε ένα βιβλίο και να το φέρουμε στο σπίτι. Χρειαζόμαστε κάτι που να μπορούμε να μεγεθύνουμε», εξηγεί η μητέρα της Jessica. Χάρη στην ψηφιακή πρόσβαση, η οικογένεια αποφεύγει τη χρονοβόρα διαδικασία παραγγελίας, εκτύπωσης και ειδικής προσαρμογής των βιβλίων.
Η βοηθός διδασκαλίας της Jessica, η Jo χρησιμοποιεί την πλατφόρμα και για εκπαιδευτικό υλικό που δεν είναι εύκολο να βρεθεί σε προσβάσιμη μορφή. Η πρόσβαση στα βιβλία βοηθά και τη μελέτη στο σπίτι. Όταν η μητέρα της Jessica δυσκολεύτηκε να υποστηρίξει την κόρη της στις ασκήσεις γραμματικής, η βοηθός διδασκαλίας τής έστειλε το αντίστοιχο ψηφιακό βοήθημα. Για τη μητέρα της Jessica , σημαντικό πλεονέκτημα είναι επίσης ότι η υπηρεσία παρέχεται δωρεάν, προσφέροντας πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό χωρίς το πρόσθετο κόστος εξειδικευμένων εκτυπώσεων.
Η ιστορία του Charlie: «Δεν θα τα είχα καταφέρει χωρίς το RNIB Bookshare»
Ο Charlie διαγνώστηκε σε ηλικία λίγων μηνών με υποπλασία του οπτικού νεύρου και νυσταγμό. Στην έκτη τάξη του δημοτικού, η όρασή του άρχισε να επιδεινώνεται και οι εξετάσεις αποκάλυψαν ότι είχε επίσης οφθαλμικό αλμπινισμό. Όταν ξεκίνησε το γυμνάσιο, αντιμετώπισε μια ακόμη δυσκολία. Tο σχολείο δεν γνώριζε πώς να καλύψει πλήρως τις εκπαιδευτικές του ανάγκες. «Ήμουν το μοναδικό παιδί με προβλήματα όρασης σε σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Λίνκολνσαϊρ», θυμάται.
Ο Charlie χρειαζόταν σχολικά βιβλία με γραμματοσειρά μεγέθους 72, ώστε να μπορεί να διαβάζει. Η πρόσβαση σε προσβάσιμο εκπαιδευτικό υλικό δεν ήταν πάντα εύκολη, μέχρι που ανακάλυψε το RNIB Bookshare. Μέσω της ψηφιακής βιβλιοθήκης μπορούσε να κατεβάζει βιβλία και να τα χρησιμοποιεί σε μορφή PDF ή να τα μετατρέπει σε έγγραφα Word, για να κρατά σημειώσεις και να κάνει επισημάνσεις. Η δυνατότητα να μελετά αυτόνομα στο σπίτι αποδείχθηκε καθοριστική για την προετοιμασία του στις απολυτήριες εξετάσεις που ολοκληρώνουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στη Βρετανία.
«Θα ήταν σχεδόν αδύνατο χωρίς το RNIB Bookshare. Το να μπορώ να επιστρέφω στο σπίτι και να κάνω επανάληψη ανεξάρτητα έχει βοηθήσει πάρα πολύ», λέει. Ο Charlie πέτυχε εξαιρετικές επιδόσεις στις απολυτήριες εξετάσεις του, με υψηλούς βαθμούς στα Μαθηματικά, στην Αγγλική Γλώσσα και Λογοτεχνία, στην Ιστορία, στην Ψυχολογία και σε άλλα μαθήματα. Ο ίδιος απέδωσε σημαντικό μέρος της επιτυχίας του στη δυνατότητα πρόσβασης στα σχολικά βιβλία μέσω του RNIB Bookshare. Στη συνέχεια επέστρεψε στο σχολείο για να προετοιμαστεί για τις εξετάσεις A-level και ανέλαβε εθελοντικά να βοηθά μαθητές της έβδομης τάξης. Ο Charlie κατάφερε να περάσει σε σχολή Νομικής και να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Στην πορεία αποφάσισε ότι δεν ήθελε να ακολουθήσει καριέρα ως δικηγόρος, και ξεκίνησε να εργάζεται στον τομέα της διαχείρισης ακινήτων στο Γιβραλτάρ. Σήμερα, είναι επίσης Πρόεδρος του Fan Advisory Board της Lincoln City Football Club, μιας ομάδας που υποστηρίζει σε όλη του τη ζωή. Από τη θέση αυτή, εκπροσωπεί φιλάθλους με αναπηρία και υποστηρίζει ενεργά τη σημασία της ανάπτυξης μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς.
Οι ιστορίες της Keira, της Jessica και του Charlie δείχνουν ότι η συμπεριληπτική εκπαίδευση δεν εξασφαλίζεται απλώς με την παρουσία ενός παιδιού στη σχολική αίθουσα. Απαιτεί πρόσβαση στο εκπαιδευτικό περιεχόμενο, δυνατότητα συμμετοχής και τις κατάλληλες προσαρμογές, ώστε κάθε μαθητής να μπορεί να αναπτύξει τις δεξιότητές του. Όταν η γνώση γίνεται προσβάσιμη, κάθε παιδί αποκτά περισσότερες ευκαιρίες να συμμετέχει ισότιμα και να δείξει τι μπορεί να καταφέρει.