Το νέο σχολικό έτος 2026-2027 χτυπά «κουδούνι» και το δημογραφικό πρόβλημα χτυπά «καμπανάκι» εδώ και καιρό. Μία έρευνα της Eurostat και μία διαπίστωση του υπουργείου Παιδείας δείχνουν ότι εδώ και μια δεκαετία, ειδικά η πρωτοβάθμια εκπαίδευση, στη χώρα μας χάνει… τα παιδιά της.
Σύμφωνα με το Υπουργείο την τελευταία δεκαετία οι εγγραφές στην πρώτη τάξη του Δημοτικού έχουν μειωθεί κατά 30.000 μαθητές. Μια σταθερά φθίνουσα πορεία που αναγκαστικά ενδέχεται να οδηγήσει σε μειώσεις και συγχωνεύσεις σχολείων. Ωστόσο, όπως δήλωσε σήμερα (10/9) η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη στον ρ/σ του Mega:
Ακόμη κι ένα παιδί να εμφανιστεί στο σχολείο, ιδίως στα νησιά μας, εμείς το κρατάμε ανοιχτό.
Η Υπουργός παραδέχθηκε ότι η συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού είναι «εδώ» και συνδέεται με το γενικότερο δημογραφικό ζήτημα και τη γήρανση του πληθυσμού της χώρας. Ωστόσο, τόνισε ότι οι συγχωνεύσεις είναι το τελευταίο μέτρο που θα ληφθεί και σας διαβεβαιώ για αυτό.
Η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, Eurostat, σε έρευνά της για τον μαθητικό πληθυσμό της ΕΕ των «27» διαπίστωσε ότι οι εγγραφές στα σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα καταγράφουν ιστορικό χαμηλό δεκαετίας!
Ειδικότερα, η Ελλάδα το 2024 είχε 566.659 εγγεγραμμένους μαθητές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, σημειώνοντας τον χαμηλότερο συνολικό αριθμό στα διαθέσιμα δεδομένα της Eurostat από το 2013. Η πτώση χαρακτηρίστηκε «σταθερή» και καθόλου «ξαφνική».
In 2024, 23.2 million pupils were in primary education in the EU.📚🧑🏫
Largest number of pupils in:
🇫🇷France (4.1 million)
🇩🇪Germany (3.3 million)
🇪🇸Spain (2.8 million)Lowest in:
🇲🇹Malta (27 537)
🇱🇺Luxembourg (43 020)
🇨🇾Cyprus (60 596)👉https://t.co/yhLNzlmDri#ILD2026 pic.twitter.com/ny1TAJx7gD
— EU_Eurostat (@EU_Eurostat) September 8, 2026
Ο αριθμός των εγγραφών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση είχε αυξηθεί κατά τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, φτάνοντας στο υψηλότερο σημείο των 649.246 μαθητών το 2017. Έκτοτε, ο αριθμός των παιδιών στα ελληνικά δημοτικά μειώνεται κάθε χρόνο, καταγράφοντας πτώση κατά σχεδόν 83.000 μαθητές, ήτοι περίπου 13%, μέσα σε διάστημα επτά ετών. Συγκρινόμενες με τα στοιχεία του 2014, οι εγγραφές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα παρουσίασαν μείωση περίπου 10% σε βάθος δεκαετίας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Γαλλία διέθετε πέρυσι τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό δημοτικού στην ΕΕ με 4,1 εκατομμύρια, ακολουθούμενη από τη Γερμανία, την Ισπανία και την Ιταλία, ενώ η Μάλτα, το Λουξεμβούργο και η Κύπρος κατέγραψαν (κάπως εύλογα λόγω και τους μεγέθους τους) τους μικρότερους αριθμούς.
Σύμφωνα με την Eurostat τα συνολικά μεγέθη των εγγραφών επηρεάζονται από παράγοντες που υπερβαίνουν τα ποσοστά γεννήσεων. Το μέγεθος του πληθυσμού, η ηλικιακή δομή μιας χώρας και οι κανόνες για την ηλικία υποχρεωτικής φοίτησης διαμορφώνουν από κοινού τον αριθμό των μαθητών που αποτυπώνονται στα δεδομένα κάθε χρόνο.
Ένας τομέας όπου η Ελλάδα διαφοροποιείται αισθητά είναι η στελέχωση των σχολικών αιθουσών. Η χώρα κατέγραψε 7,4 μαθητές ανά εκπαιδευτικό το 2024, ποσοστό που αποτελεί τη χαμηλότερη αναλογία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μαζί με το Λουξεμβούργο που σημείωσε 8,2.
Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, γνωστός ως «αναλογία μαθητών-δασκάλων», διαμορφώθηκε πέρυσι στο 13,3, μειωμένος από το 14,2 του 2014 — μια πτώση που η Eurostat συνδέει με το γεγονός ότι οι εγγραφές μειώθηκαν ταχύτερα από τον αριθμό των εκπαιδευτικών σε πολλά κράτη-μέλη. Η Βουλγαρία και η Σλοβενία κατέγραψαν τις μεγαλύτερες μειώσεις σε αυτή την αναλογία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας, ενώ στην Αυστρία παρέμεινε σταθερή στους 12 μαθητές ανά δάσκαλο σε όλη την περίοδο, με τη Λιθουανία να σημειώνει τη μεγαλύτερη άνοδο, σκαρφαλώνοντας από το 10,2 στο 13,7.