Το δημοσιογραφικό κλισέ «αντίστροφη μέτρηση για το πρώτο κουδούνι» είναι πέρα για πέρα αληθινό για τα χιλιάδες εξάχρονα παιδάκια της Α΄ Δημοτικού που στις 11 Σεπτεμβρίου θα βρεθούν σ’ ένα μαθησιακό περιβάλλον διαφορετικό από αυτό που είχαν συνηθίσει. Μια αρχή στο «μεγάλο σχολείο» που έρχεται με σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των οικογενειών και ενίοτε φόβους. Πρέπει το παιδί να ξέρει ήδη να διαβάζει και να γράφει πριν μπει στην τάξη της Α΄ Δημοτικού; Θα ακούει τον/την εκπαιδευτικό; Θα κάθεται στο θρανίο; Θα κάνει παρέες;
Η Ανδρομάχη Χουρμούζη, εκπαιδευτικός του 1ου Δημοτικού Σχολείου Ευκαρπίας, με μακρά εμπειρία δίπλα στα… πρωτάκια γράφει στις «Υπέροχες Γυναίκες» για αυτήν την καινούργια αρχή.
Η πρώτη μέρα στην Α΄ Δημοτικού είναι ένας μεγάλος σταθμός: Οι γονείς αγχώνονται για το αν το παιδί θα προσαρμοστεί, αν θα κάνει φίλους, αν θα τα καταφέρει στα μαθήματα και αν οι ίδιοι θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν τους νέους ρυθμούς. Από την άλλη, τα παιδιά νιώθουν κυρίως μια αβεβαιότητα για το άγνωστο: ποιος θα είναι ο δάσκαλος, τι θα κάνουν όλη μέρα και πώς θα είναι χωρίς τους γονείς τους δίπλα τους.
Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους της πρώτης δημοτικού είναι ότι το παιδί πρέπει να ξέρει ήδη να διαβάζει ή να γράφει. Θεσμικά και παιδαγωγικά, δεν υπάρχει καμία τέτοια υποχρέωση. Το σχολείο είναι εκεί για να μάθει στα παιδιά τα γράμματα και τους αριθμούς από την αρχή. Αυτό που πραγματικά χρειάζεται ένα παιδί ξεκινώντας είναι η λεγόμενη «σχολική ετοιμότητα»: να μπορεί να συγκεντρώνεται για λίγη ώρα, να πιάνει το μολύβι, να εκφράζει αυτό που θέλει με λόγια και να είναι συναισθηματικά έτοιμο να αποχωριστεί για λίγες ώρες το σπίτι.
Η μετάβαση από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό φέρνει αρκετές δυσκολίες. Το παιδί φεύγει από ένα περιβάλλον όπου το παιχνίδι και η ελεύθερη κίνηση ήταν στο επίκεντρο και μπαίνει σε ένα χώρο με πιο αυστηρό πρόγραμμα, θρανία και συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Παράλληλα, καλείται να γίνει πιο ανεξάρτητο: να προσέχει τα πράγματά του, να διαχειρίζεται την τσάντα του και να κινείται μόνο του σε ένα πολύ μεγαλύτερο προαύλιο με μεγαλύτερα παιδιά.
Σε αυτή τη διαδρομή, ο ρόλος των γονιών είναι καθοριστικός. Ο γονέας χρειάζεται να μεταδίδει στο παιδί ηρεμία και ασφάλεια, αποφεύγοντας να του μεταφέρει το δικό του άγχος ή να παρουσιάζει το Δημοτικό σαν κάτι φοβερό («τώρα σοβαρεύουν τα πράγματα»). Παράλληλα, βοηθάει πολύ η δημιουργία μιας σταθερής καθημερινής ρουτίνας στο σπίτι (στον ύπνο και στη μελέτη), η ενθάρρυνση του παιδιού να κάνει πράγματα μόνο του, αλλά και η ανοιχτή, θετική συνεργασία με τον εκπαιδευτικό της τάξης.
Τέλος, το να κάθεται ένα 6χρονο παιδί στο θρανίο για 45 λεπτά και να μαθαίνει να «σηκώνει το χέρι» για να μιλήσει είναι πράγματι από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Η ακινησία έρχεται σε σύγκρουση με τη φυσική ανάγκη των παιδιών για κίνηση, ενώ το να περιμένουν τη σειρά τους απαιτεί μεγάλη αυτοσυγκράτηση. Γι’ αυτό και τις πρώτες εβδομάδες, ο εκπαιδευτικός ρίχνει το βάρος όχι μόνο στα μαθήματα, αλλά στο να μάθει η ομάδα να λειτουργεί μαζί, βάζοντας κανόνες με υπομονή και κάνοντας συχνά μικρά διαλείμματα για κίνηση και ξεκούραση.