Αν έχεις τρέξει μαραθώνιο ξέρεις. Τρέχεις επί ώρες, διανύοντας δεκάδες χιλιόμετρα, φτάνοντας στα όρια του σώματός του. Αν έχεις κουβαλήσει ένα μωρό στην κοιλιά σου εννέα μήνες, επίσης ξέρεις. Μόνο που αυτός ο μαραθώνιος δεν είχε επευφημισμούς, εμψύχωση από το κοινό, χειροκροτήματα και μετάλλιο. Το σχήμα δεν είναι μεταφορικό. Η επιστήμη έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που πολλές γυναίκες νιώθουν ενστικτωδώς. Η εγκυμοσύνη είναι μια από τις πιο απαιτητικές διαδικασίες που μπορεί να αντέξει το ανθρώπινο σώμα και μεταβολικά μοιάζει με έναν υπερμαραθώνιο.
Η «οροφή» της ανθρώπινης αντοχής
Για χρόνια, οι επιστήμονες προσπαθούσαν να καταλάβουν μέχρι πού μπορεί να φτάσει το ανθρώπινο σώμα. Πόση ενέργεια μπορούμε πραγματικά να καταναλώσουμε χωρίς να «σπάσουμε». Έρευνα στον χώρο της εξελικτικής ανθρωπολογίας δίνει την απάντηση και σύμφωνα με αυτήν υπάρχει, μια «οροφή» αντοχής, την οποία δεν μπορούμε να υπερβούμε για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Αυτό το όριο υπολογίζεται περίπου στο 2,5 φορές του βασικού μεταβολικού ρυθμού (BMR), δηλαδή της ενέργειας που καταναλώνει το σώμα μας σε κατάσταση ηρεμίας. Για μικρότερες περιόδους, μπορούμε να φτάσουμε πολύ ψηλότερα. Όμως όταν η προσπάθεια διαρκεί εβδομάδες ή μήνες, το σώμα επιστρέφει σε αυτή την ασφαλή «ζώνη επιβίωσης».
Η μελέτη του ανθρωπολόγου Herman Pontzer, που βασίστηκε μεταξύ άλλων στον αγώνα αντοχής Race Across the USA (όπου αθλητές έτρεξαν σχεδόν 5.000 χιλιόμετρα σε 20 εβδομάδες), έδειξε ότι ακόμη και οι πιο καλά προπονημένοι οργανισμοί αναγκάζονται να επιβραδύνουν. Το σώμα απλώς δεν μπορεί να υποστηρίξει απεριόριστη κατανάλωση ενέργειας.
Εγκυμοσύνη: Η αόρατη υπεραπόδοση
H εγκυμοσύνη λειτουργεί με τους ίδιους ακριβώς κανόνες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ενεργειακή δαπάνη μιας εγκύου φτάνει περίπου στα ίδια επίπεδα με εκείνα που παρατηρούνται σε αθλητές υπεραντοχής. Με απλά λόγια, το σώμα μιας γυναίκας που κυοφορεί εργάζεται στο όριο της ανθρώπινης αντοχής, για μήνες. Το γεγονός ότι το σώμα δημιουργεί έναν ολόκληρο νέο οργανισμό, αναπτύσσει τον πλακούντα, αυξάνει τον όγκο αίματος, προσαρμόζει το καρδιαγγειακό σύστημα, ρυθμίζει τις ορμόνες, χτίζει ιστούς, είναι μια συνεχής, πολυεπίπεδη διαδικασία που απαιτεί τεράστια ενέργεια. Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η καθημερινότητα συνεχίζεται με δουλειά και οικογενειακές υποχρεώσεις. Η εγκυμοσύνη είναι μια διαρκής κατάσταση υψηλής απόδοσης.
Γιατί νιώθεις τόσο κουρασμένη
Οι γυναίκες που μένουν έγκυες βιώνουν μια έντονη κούραση, ιδιαίτερα στο πρώτο και το τρίτο τρίμηνο. Αυτό δεν είναι ψυχολογικό αλλά καθαρά βιολογικό. Το γυναικείο σώμα κατανέμει την ενέργεια πρώτα στο έμβρυο και μετά στη μητέρα με αποτέλεσμα η γυναίκα να μένει με λιγότερα αποθέματα για την καθημερινή λειτουργία. Ο μεταβολισμός της δουλεύει αδιάκοπα, ακόμη κι όταν ξεκουράζεται και κάπως έτσι εξηγείται το γεγονός ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να θεωρηθεί σαν μια επίδοση αντοχής μεγάλης διάρκειας όπως ακριβώς και ο μαραθώνιος. Η έρευνα επίσης αποκαλύπτει πως η σωστή διατροφή, η ξεκούραση και η ψυχολογική υποστήριξη των εγκύων δεν είναι μια πολυτέλεια αλλά μια αναγκαιότητα, η οποία πρέπει να ληφθεί υπόψη από την εργασιακή νομοθεσία και τους φορείς.
Η εξέλιξη ξεκίνησε από τη μητρότητα
Ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι εξελίχθηκαν ώστε να αντέχουν μεγάλες αποστάσεις για να κυνηγούν. Ο Pontzer που διεξήγαγε τη συγκεκριμένη έρευνα προτείνει μια άλλη εκδοχή που λέει ότι η ανάγκη να γεννάμε μωρά με μεγαλύτερους εγκεφάλους, άρα με μεγαλύτερες ενεργειακές απαιτήσεις, ήταν αυτή που «εκπαίδευσε» το σώμα μας να αντέχει και όχι η επιβίωση στη διάρκεια του κυνηγιού.
Συχνά η μητρότητα αντιμετωπίζεται με μια ρομαντική και εντελώς αποκομμένη από την πραγματικότητα κατάσταση. Για πολλούς, συμπεριλαμβανομένων των εργοδοτών, το να εγκυμονείς ή το να μεγαλώνεις ένα παιδί είναι ένα «διάλειμμα», μια αντιπαραγωγική περίοδος διακοπών. Στην πραγματικότητα η μητρότητα είναι ένα από τα πιο απαιτητικά και σύνθετα επιτεύγματα. Και αυτό αξίζει να αρχίσουμε να το αντιμετωπίζουμε με περισσότερο σεβασμό, κατανόηση και αναγνώριση. Γιατί, τελικά, κάθε εγκυμοσύνη είναι ένας μαραθώνιος τον οποίο οι γυναίκες τρέχουν αθόρυβα. Και κάθε γυναίκα που τον διανύει, είναι ήδη μια αθλήτρια αντοχής.