Όλο και περισσότερες γυναίκες καθυστερούν την απόφαση να κάνουν παιδί. Η εργασιακή αβεβαιότητα, οι σπουδές, η επιδίωξη καριέρας, η επιθυμία να έχουν εκείνες τον έλεγχο της απόφασης τους είναι μερικοί από τους λόγους που οδηγούν τις γυναίκες να κάνουν παιδί μετά τα 35 ή τα 40 τους χρόνια. Οι εγκυμοσύνες σε προχωρημένη μητρική ηλικία, όπως ονομάζει αυτές τις εγκυμοσύνες η σύγχρονη ιατρική, ολοένα και αυξάνονται σε Αμερική, Ευρώπη αλλά και στη χώρα μας.
Πριν από 50 χρόνια, η μέση Αμερικανίδα αποκτούσε το πρώτο της παιδί στα 21,4. Από τότε, η ηλικία αυτή αυξάνεται σταθερά. Το 2023, η μέση ηλικία μιας Αμερικανίδας που γινόταν για πρώτη φορά μητέρα έφτασε τα 29,6 έτη, ενώ τα ποσοστά γεννήσεων σε γυναίκες 40–44 έχουν αυξηθεί κατά 127% από το 1990 και των άνω των 45 κατά 450%.
Σήμερα στην Ελλάδα, περισσότερες από 1 στις 3 γυναίκες αποκτούν παιδί μετά τα 35. Πριν από 40 χρόνια, αυτό το ποσοστό μετά βίας ξεπερνούσε το 6%. Στην Ελλάδα, οι γεννήσεις από γυναίκες 40+ φτάνουν ~11%, ποσοστό που είναι από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον μέσο όρο της τελευταίας να είναι στο 6%.
Τα συν και τα πλην μιας εγκυμοσύνης μετά τα 40
Για δεκαετίες, οι γιατροί προειδοποιούσαν τις γυναίκες να μην «καθυστερούν»: η εγκυμοσύνη «σε προχωρημένη μητρική ηλικία» έγινε σχεδόν συνώνυμη με τον κίνδυνο. Σήμερα τα δεδομένα είναι διαφορετικά. Γνωρίζουμε ότι, παρότι η εγκυμοσύνη μετά τα 35 όντως ενέχει κάποιους κινδύνους και κατά καιρούς έχουν δημοσιευτεί έρευνες που μιλούν για διαβήτη κύησης, αποβολές ή θνησιγένεια υπάρχουν πλέον ενδείξεις ότι η μητρότητα σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και με καλύτερη υγεία.
Σύμφωνα με νέες έρευνες λοιπόν, οι γυναίκες που αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία έχουν συχνά χαμηλότερα επίπεδα στρες, καλύτερη διατροφή, μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια και υψηλότερο ποσοστό ικανοποίησης από τη ζωή, παράγοντες που σχετίζονται με μειωμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο που είναι η κύρια αιτία θανάτου στις γυναίκες. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι προφανές. Αν η εγκυμοσύνη «γερνά» το σώμα, γιατί όσες γίνονται μητέρες αργότερα φαίνεται να ζουν περισσότερο;
Η γέννα αποτελεί επιβάρυνση για το σώμα και το μυαλό. Σύμφωνα με έρευνες υπολογίζεται ότι «γερνά» τον οργανισμό κατά περίπου δύο βιολογικά χρόνια (1). Άλλες μελέτες όμως κατέληξαν πως η εγκυμοσύνη, μπορεί να μειώσει τη βιολογική ηλικία, δηλαδή την ηλικία των κυττάρων και των οργάνων, έως και οκτώ χρόνια. Πιο συγκεκριμένα έρευνα του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι (2) έδειξε ότι οι γυναίκες που αποκτούν παιδιά μεταξύ 24 και 38 ετών γερνούν πιο υγιείς, ενώ ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βοστώνης (3) διαπίστωσαν ότι όσες έκαναν το τελευταίο τους παιδί μετά τα 33 είχαν διπλάσιες πιθανότητες να φτάσουν τα 95 σε σχέση με εκείνες που ολοκλήρωσαν νωρίτερα τη μητρότητα. Και κάτι ακόμη πιο εντυπωσιακό; Γυναίκες που γεννούν μετά τα 40 έχουν τετραπλάσιες πιθανότητες να ζήσουν έως τα 100.
Eρευνητές του Πανεπιστημίου της Βοστώνης διαπίστωσαν ότι όσες έκαναν το τελευταίο τους παιδί μετά τα 33 είχαν διπλάσιες πιθανότητες να φτάσουν τα 95 σε σχέση με εκείνες που ολοκλήρωσαν νωρίτερα τη μητρότητα.Πώς η εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε μακροζωία
Μήπως η μητρότητα σε μεγαλύτερη ηλικία κρατά τις γυναίκες πιο ενεργές σωματικά, πνευματικά και κοινωνικά; Μήπως τα τα παιδιά λειτουργούν ως δίκτυο υποστήριξης αργότερα στη ζωή.Ή ίσως οι γυναίκες που συλλαμβάνουν αργότερα είναι ήδη βιολογικά πιο υγιείς. Για να απαντήσουν, οι ερευνητές στράφηκαν στο DNA.
Τα τελομερή—οι προστατευτικές άκρες των χρωμοσωμάτων—αποτελούν έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες βιολογικής γήρανσης. Όσο μεγαλύτερο το μήκος τους, τόσο πιο αργά γερνούν τα κύτταρα. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες που αποκτούν παιδιά αργότερα τείνουν να έχουν μακρύτερα τελομερή. Αυτό που παραμένει ασαφές είναι αν η καθυστερημένη μητρότητα συμβάλλει στη διατήρησή τους ή αν, αντίστροφα, οι γυναίκες με ήδη καλύτερη βιολογική «βάση» είναι εκείνες που μπορούν να τεκνοποιήσουν αργότερα.
Σύμφωνα με άρθρο του Female Quotidien, η γυναικολόγος-μαιευτήρας Δρ. Noa Sterling υποστηρίζει την πρώτη εκδοχή. Ότι η εγκυμοσύνη σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να βοηθά στη διατήρηση του μήκους των τελομερών. «Γνωρίζουμε ότι το DNA των παιδιών μας παραμένει μέσα μας μετά την εγκυμοσύνη και ότι αυτό βοηθά στην επιδιόρθωση των κυττάρων του οργανισμού», σημειώνει. Από την άλλη, ο Δρ. Thomas Perls, διευθυντής της New England Centenarian Study, προτείνει το αντίθετο: «Η φυσική ικανότητα τεκνοποίησης σε μεγαλύτερη ηλικία πιθανότατα δείχνει ότι το αναπαραγωγικό σύστημα, και κατ’ επέκταση ολόκληρος ο οργανισμός, γερνάει πιο αργά». Με άλλα λόγια, η μητρότητα σε μεγαλύτερη ηλικία, ίσως δεν αυξάνει το προσδόκιμο ζωής, αλλά απλώς αποκαλύπτει μια ήδη υπάρχουσα καλή βιολογική προδιάθεση.
Όπως συμβαίνει συχνά με την υγεία των γυναικών, δεν έχουμε ακόμη οριστικές απαντήσεις. Αυτό συμβαίνει και γιατί οι γυναίκες ιστορικά υποεκπροσωπούνται στην κλινική έρευνα. Ένα πράγμα, ωστόσο, είναι σαφές. Ίσως ήρθε η στιγμή, πέρα από τους κινδύνους, να αναγνωρίσουμε και τα πιθανά οφέλη. Άλλωστε ο στόχος θα πρέπει πάντα να είναι οι μητέρες να υποστηρίζονται σε όποια ηλικία και αν αποφασίσουν να κάνουν παιδί.
Πηγές
(1)https://www.cell.com/cell-metabolism/fulltext/S1550-4131(24)00079-2?utm_source=newsletter.thefemalequotient.com&utm_medium=newsletter&utm_campaign=weekly-women-over-40
(2)https://www.helsinki.fi/en/news/public-health/number-and-timing-children-linked-biological-aging?utm_source=newsletter.thefemalequotient.com&utm_medium=newsletter&utm_campaign=weekly-women-over-40
(3) https://www.bumc.bu.edu/2014/06/26/reproduction-later-in-life-is-a-marker-for-longevity-in-women/?utm_source=newsletter.thefemalequotient.com&utm_medium=newsletter&utm_campaign=weekly-women-over-40