Ανώτατο αριθμό αλλοδαπών μαθητών ανά τάξη, απαγόρευση της burqa και του niqab στα σχολεία και υποχρεωτικά μαθήματα ιταλικών για ορισμένους γονείς μεταναστευτικής καταγωγής προανήγγειλε η Τζόρτζια Μελόνι. Το νέο πακέτο δεν έχει ακόμη γίνει νόμος, αλλά έχει ήδη ανοίξει συζήτηση στην Ιταλία για την ένταξη των παιδιών μεταναστευτικής καταγωγής στα σχολεία.
Μιλώντας στις 20 Σεπτεμβρίου, η Ιταλίδα πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι η κυβέρνησή της σκοπεύει να θεσπίσει ανώτατο όριο στον αριθμό των αλλοδαπών μαθητών ανά τάξη, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει μέχρι στιγμής ποιο θα είναι αυτό.
Η Μελόνι παρουσίασε την πρόταση ως μέτρο ένταξης, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να δημιουργούνται τάξεις στις οποίες τα παιδιά ιταλικής καταγωγής αποτελούν μειονότητα. Η ανακοίνωση προκάλεσε ήδη αντιδράσεις στην Ιταλία, τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από εκπροσώπους του εκπαιδευτικού χώρου.
Όριο στους αλλοδαπούς μαθητές που στην πραγματικότητα υπάρχει ήδη
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι η Ιταλία δεν ξεκινά από το μηδέν.
Από το 2010 υπάρχει πλαίσιο σύμφωνα με το οποίο οι μαθητές χωρίς ιταλική υπηκοότητα δεν πρέπει κατά κανόνα να ξεπερνούν το 30% μιας σχολικής τάξης, με δυνατότητα εξαιρέσεων, μεταξύ άλλων ανάλογα με το επίπεδο γνώσης της ιταλικής γλώσσας.
Η Μελόνι δεν έχει ακόμη διευκρινίσει ποιο θα είναι το νέο νόμιμο όριο ούτε πώς ακριβώς θα διαφοροποιείται από το υφιστάμενο πλαίσιο. Αυτό είναι και ένα από τα σημεία που έχουν προκαλέσει ερωτήματα στο εσωτερικό της χώρας.
Υποχρεωτικά ιταλικά και για ορισμένους γονείς
Το σχέδιο δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι γονείς αλλοδαπών μαθητών που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες ένταξης στο σχολείο θα υποχρεούνται να μάθουν ιταλικά.
Η Μελόνι συνέδεσε τη γνώση της γλώσσας με την κοινωνική ένταξη, υποστηρίζοντας ότι όσοι εγκαθίστανται στην Ιταλία πρέπει να γνωρίζουν την ιταλική γλώσσα και κουλτούρα και να σέβονται τους νόμους της χώρας.
Απαγόρευση burqa και niqab στα σχολεία
Το τρίτο σκέλος των μέτρων αφορά την κάλυψη του προσώπου. Η κυβέρνηση σκοπεύει να απαγορεύσει στα σχολεία τη burqa και το niqab. Η διάκριση από το hijab έχει σημασία. Η burqa καλύπτει ολόκληρο το σώμα και το πρόσωπο, ενώ το niqab αφήνει συνήθως ακάλυπτα μόνο τα μάτια. Το hijab, αντίθετα, καλύπτει τα μαλλιά και τον λαιμό αλλά αφήνει το πρόσωπο ακάλυπτο.
Η Μελόνι συνέδεσε την πρόταση και με την ισότητα των φύλων, υποστηρίζοντας ότι στα ιταλικά σχολεία το πρόσωπο πρέπει να παραμένει ακάλυπτο.
Τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη
Σε αντίθεση με το αριθμητικό όριο στους αλλοδαπούς μαθητές, οι περιορισμοί στην κάλυψη του προσώπου δεν αποτελούν κάτι πρωτοφανές στην Ευρώπη.
Η Γαλλία διαθέτει ένα από τα αυστηρότερα πλαίσια. Η κάλυψη του προσώπου απαγορεύεται στον δημόσιο χώρο, συμπεριλαμβανομένων των σχολείων και των πανεπιστημίων. Η απαγόρευση περιλαμβάνει τη burqa και άλλα ενδύματα που καθιστούν αδύνατη την αναγνώριση του προσώπου. Παράλληλα, στα δημόσια σχολεία ισχύει ήδη από το 2004 απαγόρευση εμφανών θρησκευτικών συμβόλων, η οποία αφορά και το hijab.
Στην Ολλανδία, από το 2019 ισχύει μερική απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, νοσοκομεία, κυβερνητικά κτίρια και μέσα μαζικής μεταφοράς. Στα σχολεία, επομένως, δεν επιτρέπονται burqa και niqab. Το hijab επιτρέπεται, καθώς δεν εμποδίζει την αναγνώριση του προσώπου.
Ακόμη πιο πρόσφατη είναι η περίπτωση της Αυστρίας. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 τέθηκε σε ισχύ απαγόρευση του ισλαμικού hijab για μαθήτριες κάτω των 14 ετών στα σχολεία. Η ρύθμιση έχει ήδη προσβληθεί δικαστικά και το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας ανακοίνωσε ότι αναμένεται να αποφανθεί για τη συνταγματικότητά της μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2027. Προηγούμενη αντίστοιχη απαγόρευση για παιδιά κάτω των 10 ετών είχε ακυρωθεί το 2020 ως διακριτική εις βάρος των μουσουλμάνων.
Και τι ισχύει στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σήμερα αντίστοιχο εθνικό ποσοστιαίο όριο αλλοδαπών μαθητών ανά σχολική τάξη.
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι τα παιδιά πολιτών τρίτων χωρών έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση υπό όρους αντίστοιχους με εκείνους που ισχύουν για τους Έλληνες πολίτες. Το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει ρητά ότι πρέπει να διασφαλίζεται η ισότιμη πρόσβαση όλων των παιδιών στην εκπαίδευση «χωρίς διακρίσεις λόγω ιθαγένειας, καταγωγής ή καθεστώτος διαμονής».
Όταν σε μια περιοχή υπάρχει μεγάλος αριθμός αλλοδαπών μαθητών προς εγγραφή, η κατανομή τους στις σχολικές μονάδες γίνεται λαμβάνοντας υπόψη τη σχολική περιφέρεια, τη χωρητικότητα και τον αριθμό των ήδη εγγεγραμμένων μαθητών, όχι βάσει ενός συγκεκριμένου ποσοστού αλλοδαπών παιδιών ανά τάξη.
Παράλληλα, λειτουργούν οι Τάξεις Υποδοχής ΖΕΠ, που απευθύνονται σε μαθητές οι οποίοι δεν γνωρίζουν επαρκώς την ελληνική γλώσσα. Εκεί παρέχεται εντατική γλωσσική υποστήριξη, παράλληλα με τη συμμετοχή των παιδιών σε μαθήματα της κανονικής τους τάξης, με στόχο την πλήρη ένταξή τους σε αυτή.
Ούτε υπάρχει στην Ελλάδα γενική νομοθετική απαγόρευση της burqa, του niqab ή του hijab στα σχολεία αντίστοιχη με εκείνες που εφαρμόζονται στη Γαλλία ή την Ολλανδία. Το ελληνικό Σύνταγμα κατοχυρώνει την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης και προβλέπει ότι η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις.
Η συζήτηση τώρα αρχίζει στην Ιταλία
Προς το παρόν, πάντως, οι εξαγγελίες της Μελόνι δεν αποτελούν νέο ισχύοντα νόμο. Η κυβέρνηση πρέπει να παρουσιάσει το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο και να διευκρινίσει κρίσιμες λεπτομέρειες, με σημαντικότερη το ποιο θα είναι τελικά το ανώτατο όριο αλλοδαπών μαθητών και πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη.
Η ευρωπαϊκή σύγκριση δείχνει δύο διαφορετικές εικόνες. Οι περιορισμοί στην κάλυψη του προσώπου υπάρχουν ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι ευρύτεροι από αυτόν που προτείνει η ιταλική κυβέρνηση. Ένα ενιαίο αριθμητικό πλαφόν αλλοδαπών μαθητών ανά τάξη, αντίθετα, δεν αποτελεί κοινό ευρωπαϊκό μοντέλο.
Και εκεί βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα που ανοίγει η νέα συζήτηση στην Ιταλία: πώς εξασφαλίζεται η ένταξη παιδιών διαφορετικής καταγωγής στο ίδιο εκπαιδευτικό σύστημα, χωρίς το ίδιο το σχολείο να μετατρέπεται σε χώρο νέων διαχωρισμών;