Το «πρώτο κουδούνι» στα σχολεία της Βιέννης, της Κάτω Αυστρίας και του Μπούργκενλαντ χτύπησε και μαζί του τέθηκε σε ισχύ ο νόμος που απαγορεύει σε όλες τις μαθήτριες κάτω 14 ετών να φορούν ισλαμικές μαντήλες στο σχολικό περιβάλλον. Τα σχολεία στην υπόλοιπη Αυστρία – όπως στην Καρινθία, το Σάλτσμπουργκ, το Τιρόλο, το Φόραρλμπεργκ κ.ά. – ξεκινούν στις 14 Σεπτεμβρίου με τον ίδιο νόμο σε ισχύ.
Ο νέος νόμος, ο οποίος απαγορεύει τα «παραδοσιακά» ισλαμικά καλύμματα κεφαλής, όπως το χιτζάμπ και τη μπούρκα, θα εφαρμόζεται στα δημόσια και στα ιδιωτικά σχολεία της Αυστρίας.
Η υπουργός Ένταξης της Αυστρίας, Κλαούντια Μπάουερ, και ένθερμη υποστηρίκτρια του νέου νόμου έχει χαρακτηρίσει τη μαντήλα «σύμβολο καταπίεσης και μέσο ελέγχου των κοριτσιών από την πρώιμη παιδική ηλικία». Ωστόσο, κάποιοι διαφωνούν με την Υπουργό και στέλεχος του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (ÖVP). Καταρχάς αμφισβητούν τη συνταγματικότητά του και ισχυρίζονται ότι τροφοδοτεί το αντιμουσουλμανικό κλίμα στη χώρα. Ωστόσο, η νομοθετική πρωτοβουλία στηρίχθηκε από τη συντηρητική κυβέρνηση και ευρύτερες δυνάμεις του Kέντρου (ÖVP, SPÖ, NEOS), οι οποίες κάνουν λόγο για μια «σαφή δέσμευση υπέρ της ισότητας των φύλων» και την προστασία των δικαιωμάτων των νεαρών κοριτσιών.
Ισλαμική Κοινότητα: Δεν προστατεύει…
Η εκπρόσωπος της επίσημης Ισλαμικής Κοινότητας στην Αυστρία (IGGÖ) Κάρλα Αμίνα Μπαγκατζάτι, εξέφρασε την αντίθεση του συνόλου της κοινότητας στον νέο νόμο. Μιλώντας στο BBC η κ. ότι Μπαγκατζάτι είπε ότι «περιορίζει αδικαιολόγητα το θεμελιώδες δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας και επηρεάζει δυσανάλογα τα κορίτσια της μουσουλμανικής κοινότητας».
Αντί να προστατεύει τα παιδιά, στοχοποιεί μια συγκεκριμένη θρησκευτική πρακτική και κινδυνεύει να αποκλείσει τα ίδια τα παιδιά που διατείνεται ότι υποστηρίζει, είπε χαρακτηριστικά η επικεφαλής της IGGÖ.
Παράλληλα η IGGÖ προτίθεται να προσφέρει νομική κάλυψη σε όσες οικογένειες της κοινότητάς της θεωρούν ότι παραβιάζονται τα δικαιώματά τους και θα ήθελαν να προσφύγουν κατά του νόμου στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Το κάνουν καθώς υπάρχει προηγούμενο. Το 2020, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αυστρίας είχε ακυρώσει ανάλογη απαγόρευση στα δημοτικά σχολεία, κρίνοντας ότι παραβίαζε την αρχή της θρησκευτικής ουδετερότητας του αυστριακού κράτους.
Ο ρόλος των εκπαιδευτικών
Η εφαρμογή του νόμου ανατίθεται στους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, εφόσον εντοπίσουν μαθήτρια με μαντήλα, υποχρεούνται να πραγματοποιήσουν κύκλο επαφών με την ίδια και τους κηδεμόνες της. Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενων παραβάσεων, ενημερώνονται οι αρμόδιες υπηρεσίες ανηλίκων, ενώ ως έσχατο μέτρο προβλέπονται πρόστιμα έως και 800 ευρώ για τους γονείς.
Wir dürfen Lehrkräfte mit religiösen Konflikten und ehrkultureller Gewalt in den Klassen nicht alleine lassen – sie brauchen klare Handlungsmöglichkeiten & unsere Rückendeckung! 1/3
— Claudia Bauer (@claudiabauer_at) September 4, 2026
Κατά την κ. Μπαγκατζάτι υπάρχει μια «ανησυχητική τάση» στην Ευρώπη, όπου «σύνθετες κοινωνικές προκλήσεις υποβιβάζονται σε συμβολικά μέτρα που στοχεύουν μειονότητες, χωρίς να επιλύουν τα ουσιαστικά προβλήματα».
Η Ζίγκι Μάουρερ του Κόμματος των Πρασίνων κατηγόρησε τον υπεύθυνο παιδείας της Βιέννης, Κρίστοφ Βίντερχερ (NEOS), ότι μετακυλίει το βάρος στους εκπαιδευτικούς. Τόνισε ότι οι εκπαιδευτικοί είναι ήδη επιβαρυμένοι με πολλά και ότι η πολιτεία επιχειρεί «να τους φορτώσει και τον ρόλο αστυνόμου».
Για το ακροδεξιό Κόμμα Ελευθερίας (FPÖ) το μέτρο είναι ημίμετρο. Δεν το βρίσκουν όσο αυστηρό θα ήθελαν και προτιμούσαν ως πιο ενδεδειγμένη προσέγγιση την καθολική απαγόρευση της μαντήλας και της κάλυψης του προσώπου στα σχολεία για μαθήτριες και εκπαιδευτικούς. Η Ρικάρντα Μπέργκερ, στέλεχος του FPÖ δήλωσε ότι «δεν υπάρχει θέση για το πολιτικό Ισλάμ στα σχολεία μας».
Τι ισχύει με τις μαντήλες στην υπόλοιπη Ευρώπη
Στη Γαλλία, η απαγόρευση όλων των εμφανών θρησκευτικών συμβόλων (μαντήλα, τουρμπάνι, κιπά, σταυρός) στα σχολεία ισχύει εδώ και πάνω από 20 χρόνια. Ο αυστριακός νόμος διαφέρει, καθώς εστιάζει ειδικά στα καλύμματα κεφαλής που αφορούν και φορούν οι μουσουλμάνες μαθήτριες. Η Αυστρία, όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και η Δανία, απαγορεύει ήδη την πλήρη κάλυψη του προσώπου (με νικάμπ και με μπούρκα) σε δημόσιους χώρους.
Στην Ελβετία απαγορεύεται η χρήση των μπούρκα και νικάμπ σε όλους τους δημόσιους χώρους έπειτα από εθνικό δημοψήφισμα. Η Ολλανδία απαγορεύει τη χρήση μαντήλας σε σχολεία, νοσοκομεία, δημόσια κτίρια και Μέσα Μαζικής Μεταφοράς αλλά όχι στους δρόμους ή στις παιδικές χαρές.
Στη Γερμανία και την Ιταλία απαγορεύεται με νόμο η κάλυψη προσώπου κατά την οδήγηση, σε διαδηλώσεις, σε δικαστήρια ή για δημοσίους υπαλλήλους εν ώρα υπηρεσίας. Στη δε Ισπανία, οι περιορισμοί στη χρήση της μαντήλας σχετίζονται με ορισμένες δημοτικές αρχές.
Στην Ελλάδα το νομικό πλαίσιο είναι από τα πιο ελεύθερα στην Ευρώπη όσον αφορά τη θρησκευτική αμφίεση, καθώς δεν υπάρχει ειδικός νόμος που να απαγορεύει την όποια μαντήλα ή την κάλυψη προσώπου.
Εν γένει τα ευρωπαϊκά δικαστήρια -το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το Δικαστήριο της ΕΕ – έχουν κρίνει ότι οι απαγορεύσεις είναι νόμιμες, όταν επικαλούνται τη δημόσια ασφάλεια, την ταυτοποίηση, την κοσμικότητα ή την ουδετερότητα στους χώρους εργασίας.