Σε μια εποχή που έχει εμμονή με τις λίστες και με την διαρκή αυτοβελτίωση, σπάνια συναντάς κάποια ιδέα που να σε χαλαρώνει. Οι περισσότεροι από εμάς κουβαλάμε ένα αόρατο σημειωματάριο γεμάτο «πρέπει». Να ταξιδέψουμε περισσότερο, να μάθουμε μια νέα γλώσσα, να αλλάξουμε καριέρα, να ζήσουμε «μεγάλα πράγματα». Η περίφημη bucket list, η λίστα με όσα θέλουμε να κάνουμε πριν αφήσουμε τον μάταιο τούτο κόσμο, προσθέτει ένα ακόμη άγχος στην ήδη επιβαρυμένη καθημερινότητα. Όσο περισσότερο την κοιτάς, τόσο περισσότερο νιώθεις ότι υστερείς.
Ο Simon Sinek, συγγραφέας του βιβλίου Start With Why και δημιουργός του podcast A Bit of Optimism, το περιγράφει αφοπλιστικά. «Κοιτάς μια λίστα με όλα όσα δεν έχεις κάνει ακόμη και αυτό μπορεί να σε οδηγήσει στην κατάθλιψη. Ακόμη κι αν προχωράς, ακόμη κι αν διαγράφεις στόχους, η λίστα δεν τελειώνει ποτέ. Πάντα θα υπάρχει κάτι που δεν πρόλαβες. Και αυτή η αίσθηση του «ανεκπλήρωτου» μπορεί να γίνει πιο δυνατή από τη χαρά των εμπειριών που ήδη έχεις ζήσει».
Η ιδέα της αντίστροφης bucket list
Έτσι 15 χρόνια πριν ο Sinek σαν μια μικρή επαναστατική πράξη, είχε την ιδέα της αντίστροφης bucket list. Δημιούργησε μια λίστα όχι με όσα θα ήθελε να κάνει αλλά με όσα είχε ήδη κάνει. Και με όσα προέκυπταν σαν ευχάριστες εκπλήξεις μέσα στη μέρα του. Όπως το να δει ένα ουράνιο τόξο. Γιατί να μην κρατάω σκορ από όλα τα μικρά, ευχάριστα πράγματα που προκύπτουν τυχαία και αυθόρμητα στη ζωή μου, σκέφτηκε. Και εγένετο η λίστα του.
Ο Sinek κρατά αυτή τη λίστα στο κινητό του και όπως αναφέρει, καμιά φορά ψάχνοντας για κάτι άλλο πέφτει πάνω της και αυτό είναι από τις πιο ευχάριστες στιγμές μέσα στη μέρα του. Ο Sinek περιγράφει τη διαδικασία ως «joy scrolling» και το συστήνει σε όλους ανεπιφύλακτα.
Γιατί αντί να σκρολάρουμε ατελείωτα στα social media χαζεύοντας τις ζωές των άλλων να μην χαζεύουμε τη δική μας ζωή. Μια φωτογραφία, μια σημείωση που γράψαμε μήνες πριν, κάτι που σου είπε ένας φίλος. Σίγουρα θα το έχεις βιώσει και εσύ όταν μέσα σε μια στρεσογόνα μέρα μια ειδοποίηση σκάει στο κινητό σου που γράφει. Θυμάσαι αυτή τη στιγμή; Και οι αναμνήσεις στις φωτογραφίες της google σου εμφανίζουν μια έξοδο με τις φίλες σου, μια αγκαλιά με το παιδί σου, κάποιες καλοκαιρινές διακοπές, ένα καταπληκτικό πάρτι.
Το joy scrolling είναι επίσης ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος να αντισταθούμε στη σύγκριση. Ζούμε σε μια εποχή όπου βλέπουμε συνεχώς τι κάνουν οι άλλοι και ξεχνάμε τι κάνουμε εμείς. Μια προσωπική καταγραφή των πραγμάτων που έχουμε, που κάνουμε αλλά και τα μικρά καθημερινά θετικά πράγματα που συμβαίνουν στη ζωή μας θα μας κάνουν να ασχοληθούμε με τη δική μας διαδρομή και όχι την λουστραρισμένη εκδοχή της ζωής κάποιου άλλου, που ουσιαστικά είναι το 80% του περιεχομένου που καταναλώνουμε στα social media.
Η δύναμη της ευγνωμοσύνης για όσα έχω ήδη
Η ευφυής ιδέας της αντίστροφης bucket list βρίσκεται στο να εστιάζω όχι στο «τι μου λείπει» στο «τι ήδη έχω ζήσει». Σε μια κουλτουρα που είναι προγραμματισμένη γύρω από το επόμενο βήμα, την επόμενη δουλειά, τον επόμενο στόχο, την επόμενη βελτιωμένη εκδοχή του εαυτού μας σπάνια σταματάμε για να αποτιμήσουμε όσα έχουν ήδη συμβεί.
Όπως εξηγεί η ψυχολόγος Rachel Needle σε άρθρο του περιοδικού Time ο εγκέφαλός μας είναι προγραμματισμένος να κοιτά μπροστά. Να σχεδιάζει, να προβλέπει, να επιδιώκει. Αυτό προέκυψε για λόγους εξέλιξης του είδους αλλά συναισθηματικά μάς στερεί κάτι σημαντικό. Την ικανότητα να αναγνωρίζουμε όσα ήδη έχουμε κατακτήσει, ξεπεράσει και χτίσει.
Μια reverse bucket list διακόπτει αυτό το μοτίβο. Σε αναγκάζει να θυμηθείς το «πόσα έχουν ήδη συμβεί» και όχι στο τι δεν έχεις φτάσει ακόμη.
Μικρές στιγμές, μεγάλη σημασία
Ίσως το πιο ανατρεπτικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης είναι ότι δεν αφορά μόνο τα «μεγάλα». Δεν είναι μια λίστα επιτευγμάτων για το βιογραφικό μας. Είναι μια λίστα με τα μικρά και καθημερινά. Ναι, μπορεί να περιλαμβάνει και σημαντικούς σταθμούς. μια προαγωγή, ένα ταξίδι, μια νέα αρχή. Αλλά εξίσου σημαντικά είναι και τα λεγόμενα «micro moments of joy». Εκείνες οι μικρές, σχεδόν αόρατες στιγμές που περνούν απαρατήρητες επειδή δεν συνοδεύονται από χειροκρότημα. Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με έναν φίλο. Ένας καφές στον ήλιο μια Κυριακή πρωί. Μια τυχαία κουβέντα με έναν άγνωστο που σε έκανε να χαμογελάσεις. Το γέλιο με μια φίλη που δεν θυμάσαι καν από τι ξεκίνησε.
Δώσε credit στον εαυτό σου
Αυτή η ιδέα της αντίστροφης bucket list κάνει και κάτι ακόμα. Αναγνωρίζει τον ρόλο που έχεις εσύ στη ζωή σου. «Πήρα αυτό το ρίσκο. Έχτισα αυτή τη φιλία. Τα κατάφερα σε εκείνη τη δύσκολη περίοδο». Σε μια εποχή που εστιάζουμε διαρκώς στο τι δεν πήγε καλά, αυτή η μετατόπιση είναι επαναστατική, χωρίς υπερβολή. Η ψυχολόγος Rachel Needle προτείνει να συμπεριλαμβάνουμε και τις δυσκολίες που ξεπεράσαμε γιατί εκεί φαίνεται η ανθεκτικότητα μας. Μπορεί να είναι μια περίοδος που άντεξες. Μια σχέση που δούλεψες. Μια απόφαση που πήρες με φόβο αλλά και θάρρος. Αυτά δεν συνοδεύονται πάντα από χειροκροτήματα, αλλά αξίζουν να αναγνωριστούν.
Πώς να φτιάξεις τη δική σου αντίστροφη bucket list
Δεν υπάρχουν κανόνες. Κράτησε την στο κινητό, σε ένα σημειωματάριο. Μπορείς να γράφεις καθημερινά, εβδομαδιαία ή απλώς όταν κάτι σου κάνει εντύπωση. Το μόνο που χρειάζεται να προσέξεις είναι να την κάνεις συγκεκριμένη. Οι λεπτομέρειες είναι αυτές που θα σε βοηθήσουν να επιστρέψεις στη στιγμή και που θα σου χαρίσουν αυτό το αίσθημα ευεξίας που προκαλεί το να σκέφτεσαι τα επιτεύγματα σου. Το σημαντικό είναι να επιστρέφεις στην λίστα αυτή. Να διαβάζεις. Να μένεις λίγο παραπάνω σε μια ανάμνηση. Να θυμάσαι ποιος ήταν εκεί, τι ένιωσες, τι σε έκανε να γελάσεις. Αυτό είναι και το πιο σημαντικό αντίδοτο στην αίσθηση ότι «είμαστε πίσω». που μας καλλιεργεί καθημερινά η κουλτούρα της επιτυχίας και των social media.