Συχνά, τα παιδιά της Gen Alpha, τα οποία έχουν μεγαλώσει μέσα στην τεχνολογία και τις ψηφιακές συσκευές, βρίσκονται στο επίκεντρο συζητήσεων για τις επιπτώσεις του χρόνου μπροστά στις οθόνες. Η μειωμένη συγκέντρωση, οι δυσκολίες στη συμπεριφορά και οι επιδράσεις στην ανάπτυξή τους αποτελούν ορισμένες από τις ανησυχίες γονέων και εκπαιδευτικών ωστόσο, μια δασκάλα δημοτικού στις ΗΠΑ υποστηρίζει ότι ορισμένα από αυτά τα παιδιά παρουσιάζουν ικανότητα μια πλευρά που αξίζει να αναδειχθεί.
Πιο συγκεκριμένα, φαίνεται πως, παρουσιάζουν μια ικανότητα να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και να διαχειρίζονται τις συγκρούσεις με αξιοσημείωτη ωριμότητα.
Η Elysse Landy, εκπαιδευτικός της πέμπτης τάξης του δημοτικού, μοιράστηκε την εμπειρία της μέσα από βίντεο στο TikTok, περιγράφοντας όσα παρατήρησε στους μαθητές της. Όπως εξήγησε, θεωρεί ότι ορισμένα παιδιά μεγαλώνουν σε οικογένειες όπου οι γονείς προσπαθούν να κατανοήσουν καλύτερα τα συναισθήματά τους, να επεξεργαστούν δύσκολες εμπειρίες του παρελθόντος και να αποφύγουν την αναπαραγωγή αρνητικών οικογενειακών μοτίβων.
«Νιώθω ότι μεγαλώνουν από μια γενιά γονέων που έχουν κάνει θεραπεία, που προσπαθούν να σπάσουν τους κύκλους του διαγενεακού τραύματος και να μην τους μεταφέρουν στα παιδιά τους», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι αυτή η προσπάθεια φαίνεται να αποτυπώνεται στη συμπεριφορά ορισμένων μαθητών.
Η αντίδραση ενός 10χρονου που άφησε άφωνη τη δασκάλα του
Το περιστατικό που έκανε ιδιαίτερη εντύπωση στην Landy σημειώθηκε όταν δύο μαθητές της, ηλικίας περίπου 10 έως 11 ετών, ήρθαν σε αντιπαράθεση. Πριν προλάβει η ίδια να παρέμβει, ένα από τα παιδιά πήρε την πρωτοβουλία να αντιμετωπίσει την κατάσταση με ψυχραιμία.
Αντί να απαντήσει επιθετικά ή να θεωρήσει ότι η συμπεριφορά του συμμαθητή του είχε αποκλειστικά στόχο το ίδιο, προσπάθησε να αναγνωρίσει ότι ο άλλος ενδεχομένως περνούσε μια δύσκολη στιγμή και εκτόνωνε την έντασή του στη μεταξύ τους σχέση. Πρότεινε, μάλιστα, να περιμένουν μέχρι να ηρεμήσουν και οι δύο, ώστε να συζητήσουν όσα είχαν συμβεί με πιο καθαρό μυαλό.
Η στάση αυτή εντυπωσίασε τη δασκάλα, καθώς το παιδί κατάφερε να αποφύγει την κλιμάκωση της έντασης, να μην πάρει αμέσως την κατάσταση προσωπικά και να αφήσει χώρο για μια πιο ήρεμη συζήτηση. Πρόκειται για δεξιότητες που δεν είναι πάντοτε εύκολο να εφαρμόσουν ούτε οι ενήλικες όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με μια διαφωνία.
Η Landy παραδέχθηκε ότι, αν βρισκόταν η ίδια σε αντίστοιχη κατάσταση στην ηλικία των 10 ετών, πιθανότατα θα είχε αντιδράσει διαφορετικά, καταφεύγοντας στο κλάμα ή ζητώντας αμέσως τη βοήθεια του εκπαιδευτικού.
Είναι τελικά τόσο αρνητική η επίδραση των οθονών;
Ο όρος «iPad kids» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τα παιδιά που περνούν σημαντικό μέρος του χρόνου τους μπροστά σε οθόνες. Η συζήτηση γύρω από αυτή τη γενιά συνδέεται συχνά με φόβους για τις επιπτώσεις της τεχνολογίας στην προσοχή, στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στη συναισθηματική ανάπτυξη.
Ωστόσο, η εμπειρία που περιέγραψε η Landy υπενθυμίζει ότι η εικόνα δεν είναι απαραίτητα μονοδιάστατη. Η έκθεση στην τεχνολογία δεν σημαίνει από μόνη της ότι ένα παιδί θα αντιμετωπίσει δυσκολίες στην ανάπτυξή του, όπως ακριβώς δεν εγγυάται ότι θα αποκτήσει συγκεκριμένες δεξιότητες.
Το διαδίκτυο μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό, νέες γνώσεις και δημιουργικές δραστηριότητες. Από την άλλη πλευρά, ο υπερβολικός χρόνος μπροστά στις οθόνες μπορεί να περιορίσει ευκαιρίες για παιχνίδι, φυσική δραστηριότητα και ουσιαστική επικοινωνία, ιδιαίτερα όταν εκτοπίζει άλλες σημαντικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας.
Καθοριστικό ρόλο παίζει, επομένως, ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η τεχνολογία, αλλά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί. Η παρουσία των γονέων, τα σαφή όρια, η ποιότητα του περιεχομένου και η ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό και τον πραγματικό κόσμο αποτελούν σημαντικές παραμέτρους.
Οι γονείς που προσπαθούν να αλλάξουν όσα έμαθαν μεγαλώνοντας
Η παρατήρηση της Landy ανοίγει και μια ευρύτερη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά σήμερα. Πολλοί γονείς της γενιάς των Millennials έχουν αρχίσει να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη συναισθηματική έκφραση, στην επικοινωνία και στη διαχείριση των συγκρούσεων μέσα στην οικογένεια.
Για ορισμένους, αυτό σημαίνει ότι προσπαθούν συνειδητά να αποφύγουν πρακτικές που έζησαν οι ίδιοι στην παιδική τους ηλικία και να αντιδρούν με μεγαλύτερη ψυχραιμία όταν προκύπτουν δυσκολίες. Τα παιδιά, με τη σειρά τους, μπορούν να παρατηρούν αυτές τις συμπεριφορές και να μαθαίνουν μέσα από το παράδειγμα των ενηλίκων.
Η συναισθηματική νοημοσύνη, άλλωστε, δεν αφορά μόνο την αναγνώριση των δικών μας συναισθημάτων. Περιλαμβάνει επίσης την προσπάθεια να κατανοήσουμε τι μπορεί να αισθάνεται ένας άλλος άνθρωπος, να ελέγξουμε τις παρορμητικές αντιδράσεις μας και να αναζητήσουμε λύσεις όταν προκύπτει μια διαφωνία.