Μπορείς να σβήσεις μια φωτιά χωρίς νερό, αφρό ή πυροσβεστική σκόνη; Η 16χρονη Άνχελα Καρίμε Βενέγας Ερνάντες από το Μεξικό προσπαθεί να αποδείξει ότι, τουλάχιστον για μικρές εστίες, υπάρχει ακόμη μία πιθανή απάντηση: ο ήχος.
Η μαθήτρια του Κέντρου Βιομηχανικών και Τεχνολογικών Σπουδών CETIS 78 στην Αλταμίρα, στην πολιτεία Ταμαουλίπας, ανέπτυξε το Vortex Tech, έναν φορητό πειραματικό πυροσβεστήρα που χρησιμοποιεί ακουστικά κύματα χαμηλής συχνότητας για να καταστέλλει μικρές εστίες φωτιάς χωρίς να απελευθερώνει νερό ή χημικούς παράγοντες. Το project της είναι επίσημα καταχωρισμένο στη Sociedad Latinoamericana de Ciencia y Tecnología ως «σύστημα κατάσβεσης πυρκαγιών μέσω ακουστικών κυμάτων», στην κατηγορία εφαρμοσμένης επιστήμης.
Και η ιδέα της δεν έμεινε στο σχολικό εργαστήριο. Έπειτα από περίπου έναν χρόνο πειραματισμών, πέντε διαφορετικές εκδοχές της συσκευής και περισσότερες από 100 δοκιμές, η Άνχελα έχει ήδη διακριθεί σε επιστημονικούς διαγωνισμούς στο Μεξικό και ετοιμάζεται να παρουσιάσει το Vortex Tech σε διεθνή διοργάνωση στην Ινδονησία.
Από μια φλόγα κεριού σε περισσότερες από 100 δοκιμές
Όλα ξεκίνησαν από έναν αρκετά πιο ταπεινό στόχο: να καταφέρει να σβήσει τη φλόγα ενός κεριού.
Χρειάστηκαν δοκιμές, αποτυχίες, αλλαγές υλικών και τεχνικές προσαρμογές. Μαζί με τον σύμβουλο του project, Χοσέ Αρτούρο Ερνάντες Μουνιός, η Άνχελα δούλεψε για περίπου έναν χρόνο μέχρι να φτάσει στην πέμπτη εκδοχή του Vortex Tech.
Σήμερα η ίδια αναφέρει ότι έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 100 δοκιμές του πειραματικού συστήματος σε διαφορετικά υλικά. Ανάμεσά τους βρίσκονται ξύλο, εύφλεκτα υγρά, ηλεκτρονικός εξοπλισμός και λίπη ή μαγειρικά έλαια. Στις ελεγχόμενες δοκιμές που έχουν δημοσιοποιηθεί, μικρές φλόγες σβήνουν μέσα σε περίπου 5 έως 8 δευτερόλεπτα.
Κάποιες αναφορές κάνουν λόγο για δοκιμές σε απόσταση έως περίπου δύο μέτρων. Πρόκειται όμως ακόμη για πειραματικό πρωτότυπο για μικρές εστίες και όχι για πιστοποιημένο σύστημα κατάσβεσης που μπορεί να αντικαταστήσει τους συμβατικούς πυροσβεστήρες.
Πώς μπορεί ο ήχος να σβήσει μια φωτιά;
Η εξήγηση βρίσκεται στις πολύ χαμηλές συχνότητες. Το Vortex Tech αποτελείται από σχετικά απλά εξαρτήματα: μπαταρία 12 Volt, γεννήτρια συχνοτήτων, ενισχυτή και ηχείο. Η συσκευή παράγει ήχο περίπου 30 Hz, δηλαδή 30 παλμούς το δευτερόλεπτο.
Τα ηχητικά κύματα διοχετεύονται μέσω της κατασκευής δημιουργώντας μικρούς στροβίλους αέρα –τα λεγόμενα vortex rings. Αυτή η έντονη κίνηση του αέρα μπορεί να διαταράξει τη ζώνη της φλόγας και την παροχή του οξυγόνου που χρειάζεται η καύση για να συνεχιστεί. Όταν οι κατάλληλες συνθήκες διαταραχθούν αρκετά, η μικρή φλόγα σβήνει.
Το πλεονέκτημα μιας τέτοιας τεχνολογίας, εφόσον εξελιχθεί και αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική σε μεγαλύτερη κλίμακα, είναι εύκολο να γίνει αντιληπτό. Δεν αφήνει νερό, αφρό ή χημικά κατάλοιπα, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμο σε χώρους με ευαίσθητο ηλεκτρονικό εξοπλισμό ή άλλες εγκαταστάσεις όπου τα συμβατικά μέσα κατάσβεσης μπορούν να προκαλέσουν πρόσθετες ζημιές.
Η Άνχελα δεν ανακάλυψε ότι ο ήχος σβήνει τη φωτιά αλλά αυτό δεν κάνει το project της λιγότερο ενδιαφέρον
Υπάρχει εδώ μια σημαντική διάκριση. Η ιδέα της ακουστικής κατάσβεσης πυρκαγιάς δεν γεννήθηκε από την Άνχελα. Η δυνατότητα χρήσης χαμηλών συχνοτήτων για τη διατάραξη μιας φλόγας έχει μελετηθεί πειραματικά εδώ και χρόνια.
Αυτό που έκανε η 16χρονη είναι διαφορετικό: πήρε αυτή την επιστημονική αρχή και προσπάθησε να τη μετατρέψει σε φορητή, επαναχρησιμοποιούμενη συσκευή, χρησιμοποιώντας σχετικά προσιτά εξαρτήματα και εξελίσσοντας την κατασκευή μέσα από επαναλαμβανόμενες δοκιμές.
Και πλέον δεν σταματά εκεί. Παράλληλα με τη φορητή έκδοση, δουλεύει πάνω σε ένα αυτόματο πρωτότυπο, το οποίο θα μπορεί να ανιχνεύει μια φλόγα και να ενεργοποιείται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Από το σχολείο της Ταμαουλίπας σε διεθνή διαγωνισμό
Το Vortex Tech έχει ήδη χαρίσει στην Άνχελα σημαντικές διακρίσεις. Κέρδισε την πρώτη θέση στην κατηγορία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο ExpoCiencias Tamaulipas 2025 και στη συνέχεια απέσπασε ασημένιο μετάλλιο σε εθνικό διαγωνισμό στον οποίο παρουσιάστηκαν περίπου 270 projects.
Σύμφωνα με το N+, έχει ήδη συμμετάσχει σε επτά πολιτειακούς και εθνικούς διαγωνισμούς. Η επόμενη στάση είναι διεθνής: η Άνχελα έχει εξασφαλίσει τη δυνατότητα να εκπροσωπήσει το Μεξικό στην Ινδονησία με το Vortex Tech. Οι μεξικανικές πηγές διαφέρουν ως προς την ακριβή διοργάνωση και ημερομηνία – ορισμένες αναφέρουν παρουσίαση τον Οκτώβριο και άλλες διαγωνισμό στο Μπαλί τον Νοέμβριο–, επομένως ασφαλέστερο είναι προς το παρόν να κρατήσουμε ότι θα παρουσιάσει το project της σε διεθνή επιστημονική διοργάνωση στην Ινδονησία.
Για την ίδια, πάντως, η εξέλιξη ήταν μεγαλύτερη από ό,τι περίμενε. Έχει δηλώσει ότι δεν φανταζόταν πως στην ηλικία της και στην πρώτη της συμμετοχή θα έφτανε στο σημείο να εκπροσωπεί τη χώρα της διεθνώς.
Το Vortex Tech απέχει ακόμη πολύ από το να βρίσκεται δίπλα στον συμβατικό πυροσβεστήρα ενός σπιτιού ή ενός σχολείου. Πρέπει να δοκιμαστεί σε πολύ περισσότερες συνθήκες, να αξιολογηθούν η αποτελεσματικότητα, η εμβέλεια και η ασφάλειά του και, φυσικά, να περάσει από τις απαραίτητες διαδικασίες πιστοποίησης. Δεν είναι σήμερα μέσο για την αντιμετώπιση μιας πραγματικής πυρκαγιάς και κανείς δεν πρέπει να επιχειρήσει να αναπαράγει το πείραμα με ένα κοινό ηχείο.
Αλλά η ιστορία της Άνχελα έχει ήδη πετύχει κάτι άλλο. Μια 16χρονη μαθήτρια είδε ένα γνωστό φαινόμενο της φυσικής και αντί να αρκεστεί στο «πώς λειτουργεί;», πέρασε στο πολύ πιο ενδιαφέρον «τι μπορώ να φτιάξω με αυτό;». Έναν χρόνο και περισσότερες από 100 δοκιμές αργότερα, η απάντησή της ταξιδεύει από ένα δημόσιο τεχνικό σχολείο της Ταμαουλίπας σε μια διεθνή σκηνή.