«Τα social media είναι η σανίδα σωτηρίας μας, αλλά είναι και ένα γεμάτο όπλο.» – Jonathan, 18
«Υπάρχουν τόσοι πολλοί ηλικιωμένοι άντρες στο Twitter που ψάχνουν φωτογραφίες με πόδια.» – Ivy, 17
«Επειδή είμαι μαύρος και πιο μεγαλόσωμος, θα μπορούσες να πεις ότι είμαι ο ιδανικός στόχος για έναν cyberbully.» – Dominic, 17
Αυτά είναι μερικά από όσα είπαν τρεις από τους τριάντα εφήβους στο Λος Άντζελες που μοιράστηκαν τα κινητά τους με τη Lauren Greenfield, στο πλαίσιο ενός ιδιαίτερου κοινωνικού πειράματος που στόχο είχε να καταγράψει την επίδραση των social media στη ζωή τους. Περισσότερες από 2.000 ώρες καταγραφών οθόνης, έδωσαν στην καλλιτέχνη και ανθρωπολόγο, πρόσβαση στην πραγματική και ψηφιακή καθημερινότητα αυτών των εφήβων που της παραχώρησαν πλήρη και αφιλτράριστη πρόσβαση στην ζωή και την ψηφιακή τους περσόνα. Στα feeds τους, στα μηνύματα, στις αναρτήσεις τους, σε εικόνες και συνομιλίες που δεν είχαν δείξει ποτέ σε κανέναν άλλο. Το αποτέλεσμα είναι το Social Studies. Η νέα έκθεση που άνοιξε στο Fotografiska Berlin στις 25 Σεπτεμβρίου 2026 και θα διαρκέσει μέχρι τις 12 Ιανουαρίου του 2027.
Το κοινωνικό πείραμα της Lauren Greenfield
Το Social Studies αποτελεί την πιο πρόσφατη και πιο βαθιά έρευνα της Greenfield γύρω από το πώς τα social media και η ποπ κουλτούρα διαμορφώνουν τη μετάβαση στην ενηλικίωση για τους εφήβους και τo πώς αυτή καταγράφεται κυριολεκτικά «μέσα από το κινητό». Δεν είναι η πρώτη φορά που η καλλιτέχνης ασχολείται με ένα θέμα που αφορά τους τους νέους και την ποπ κουλτούρα. Έχοντας σπουδάσει ανθρωπολογία των οπτικών μέσων στο Πανεπιστήμιο του Harvard, η Greenfield έχει αφιερώσει τρεις δεκαετίες στην καταγραφή της αμερικανικής καταναλωτικής κουλτούρας, των νέων και του φύλου μέσα από τη φωτογραφία, το ντοκιμαντέρ και τη διαφήμιση. Οι New York Times την έχουν χαρακτηρίσει «την κορυφαία οπτική χρονικογράφο της αμερικανικής πλουτοκρατίας».
Τα προηγούμενα έργα της, Fast Forward (1997), Girl Culture (2002) και THIN (2006), αν και κυκλοφόρησαν πριν την εποχή των smartphones, αποκάλυπταν και αυτά μια γενιά που διαμορφώθηκε από την εικόνα, τη σύγκριση και την καταναλωτική κουλτούρα πολύ πριν υπάρξει το Instagram. Όπως έχει δηλώσει και η ίδια χαρακτηριστικά.
«Τα social media ενισχύουν εκθετικά πολλές από τις τάσεις που έχω ήδη εξετάσει μέσα από την τριακονταετή καταγραφή της εφηβείας στην Αμερική»
Η έκθεση Social Studies εγκανιάστηκε στο Βερολίνο ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη εντείνει τη συζήτηση για τον περιορισμό στη χρήση των social media από ανηλίκους, με τη Γαλλία να εφαρμόζει ήδη ηλικιακά όρια και άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, να εξετάζουν αντίστοιχα μέτρα. Η Greenfield δεν ασχολείται με τη νομοθεσία και την πολιτική. Σκιαγραφεί όμως το πορτραίτο μιας γενιάς, των teenagers με τον δικό της ωμό, αφιλτράριστο τρόπο και χρησιμοποιώντας το πραγματικό «λεξιλόγιο» που χρησιμοποιεί η γενιά που η καλλιτέχνης επέλεξε να καταγράψει.
Το project της Greenfield κυκλοφόρησε αρχικά σαν μια σειρά ντοκιμαντέρ πέντε επεισοδίων στο FX και το Disney+ ενώ τώρα γίνεται μια έκθεση με φωτογραφίες και βίντεο στην οποία το κοινό μπορεί να περιηγηθεί». Στον χώρο της έκθεσης, η Greenfield εξερευνά όσα συνήθως χωρούν σε μια οθόνη έξι ιντσών, μετατρέποντας το ατέρμονο scroll σε μια ορατή και αναγνωρίσιμη κοινή εμπειρία της εφηβείας.
Μέσα από φωτογραφίες, εγκαταστάσεις και immersive περιβάλλοντα, η έκθεση χαρτογραφεί το πώς τα social media αναδιαμορφώνουν την ταυτότητα. Τεράστια φωτογραφικά grids μετατρέπουν τις ιδιωτικές αναρτήσεις σε δημόσια συζήτηση και προβληματισμό. Εκατοντάδες στιγμιότυπα, viral τάσεις ομορφιάς και συναισθηματικά selfies που εξερευνούν το bullying, τα πρότυπα ομορφιάς, τη σύγκριση, το φύλο, τη φυλή, τη σεξουαλικότητα και τις καθοριστικές αποφάσεις της ζωής στην εφηβεία. Σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρος προβολής παρουσιάζονται και τα πέντε επεισόδια της σειράς Social Studies, καλώντας τους επισκέπτες να αφιερώσουν λίγο χρόνο για να ακούσουν τις φωνές που βρίσκονται στον πυρήνα της έκθεσης.
Ποια άλλα έργα υπογράφει η Lauren Greenfield
Η δουλειά της Greenfield περιλαμβάνει τα μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ THIN (2006, HBO), The Queen of Versailles (Βραβείο Σκηνοθεσίας Sundance, 2012), Generation Wealth (Sundance premiere, Amazon Studios, 2018), The Kingmaker (Φεστιβάλ Βενετίας, Showtime, 2019) και τα φωτογραφικά λευκώματα Fast Forward (1997), Girl Culture (2002), THIN (2006), Generation Wealth (2017) και The Queen of Versailles: An American Allegory (Οκτώβριος 2026).
Έργα της ανήκουν στις μόνιμες συλλογές σημαντικών ιδρυμάτων, όπως το J. Paul Getty Museum, το Los Angeles County Museum of Art, το San Francisco Museum of Modern Art ενώ παράλληλα με τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο, η Greenfield έχει σκηνοθετήσει βραβευμένες διαφημιστικές καμπάνιες. Η καμπάνια Always “#LikeAGirl” απέσπασε το Film Grand Prix στις Κάννες και το Emmy Καλύτερης Διαφήμισης, ενώ την ανέδειξε ως την πρώτη γυναίκα που χαρακτηρίστηκε «η πλέον βραβευμένη σκηνοθέτης» από το Ad Age. Η πιο προβεβλημένη της ταινία, The Queen of Versailles, ενέπνευσε πρόσφατα και ένα μιούζικαλ στο Broadway και αποτελεί το θέμα του νέου της λευκώματος, The Queen of Versailles: An American Allegory (Οκτώβριος 2026), που επανεξετάζει την ιστορία ενός ζευγαριού δισεκατομμυριούχων που χτίζει το μεγαλύτερο σπίτι της Αμερικής ως προοίμιο της «Τραμπικής» εποχής.
Έξω από τους τοίχους του μουσείου
Σε συνεργασία με το Education Innovation Lab και το Adenauer Campus η έκθεση Social Studies έγινε αφορμή για συζήτηση αλλά και για τη δημιουργία ενός ψηφιακού εκπαιδευτικού εργαλείου για τα σχολεία. Αναπτυγμένο από τη σκοπιά της γενιάς που επηρεάζεται περισσότερο από τα social media, το εργαλείο προσφέρει στους εκπαιδευτικούς πρακτικά μέσα για να διερευνήσουν τόσο τις ευκαιρίες όσο και τους κινδύνους των ψηφιακών πλατφορμών μέσα στην τάξη. Το εκπαιδευτικό αυτό εργαλείο θα παρουσιαστεί και σε συνέδριο εκπαιδευτικών το φθινόπωρο του 2026, σε συνεργασία με τη Γερουσία του Βερολίνου. Food for thought και για την ελληνική σχολική κοινότητα.