Η Βραζιλία των 200 και πλέον εκατομμυρίων κατοίκων προσέρχεται την ερχόμενη Κυριακή 4 Οκτωβρίου στις κάλπες για την ανάδειξη του επόμενου προέδρου της χώρας. Οι 158,7 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι της πολυπληθέστερης χώρας της Νοτίου Αμερικής καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα στα δύο φαβορί της προεκλογικής περιόδου: τον αριστερό και νυν πρόεδρο, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και τον συντηρητικό Φλάβιο Μπολσονάρου, γιο του έκπτωτου προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρου.
Στη Βραζιλία οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα του εκλογικού σώματος με ποσοστό 53%. Ωστόσο, η εκπροσώπησή τους στην πολιτική σκηνή είναι ισχνή. Οι γυναίκες καταλαμβάνουν μόνο ένα 20% των σημερινών εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία. Στις επερχομένες εκλογές η γυναικεία ψήφος χαρακτηρίζεται από όλους τους πολιτικούς αναλυτές… καθοριστική για την έκβαση του αποτελέσματος.
Δεν ήταν καθόλου τυχαίο ότι ο προεδρικός υποψήφιος Φλάβιο Μπολσονάρου στο πρώτο επίσημο πολιτικό σποτ της εκστρατείας του επέλεξε να εμφανιστεί δίπλα στη σύζυγό του, στις δύο κόρες του και στη μητέρα του. «Όλοι γνωρίζετε τον πατέρα μου», λέει ο υποψήφιος αναφερόμενος στον πατέρα του και πρώην πρόεδρο της Βραζιλίας. «Αλλά», προσθέτει, «οι κόρες μου, η σύζυγός μου και η μητέρα μου είναι αυτές που με διαμόρφωσαν σε αυτό που είμαι σήμερα».
Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση της βραζιλιάνικης εταιρείας Quaest κατέδειξε ότι ο Φλάβιο Μπολσονάρου υπολείπεται αυτή τη στιγμή του προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα κατά εννέα ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ των γυναικών. Στο σύνολο των ψηφοφόρων, ωστόσο, η διαφορά εις βάρος του Μπολσονάρου περιορίζεται στις τρεις ποσοστιαίες μονάδες.
Η εκλογική μάχη είναι αμφίρροπη. Η διενέργεια ενός δεύτερου γύρου εκλογών για την ανάδειξη του επόμενου Προέδρου θεωρείται σχεδόν βέβαιη. Μια εβδομάδα πριν από την κάλπη ο ιδρυτής και ιστορικός ηγέτης του Εργατικού Κόμματος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα γνωρίζει καλά ότι για να κερδίσει το στοίχημα της κάλπης πρέπει να κινητοποιήσει υπέρ του δύο κατηγορίες ψηφοφόρων: τους αναποφάσιστους και τις γυναίκες. Μία εβδομάδα πριν από την κάλπη ο Λούλα εμφανίζεται σε όλες τις προεκλογικές του υποχρεώσεις μαζί με υποψήφιες βουλεύτριες του κόμματός του και μιλάει για ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα, τις γυναικοκτονίες.
Σε αυτό το κλίμα ξαφνικά εμφανίστηκαν influencers, άνδρες και ιδιαίτερα δημοφιλείς, να χρησιμοποιούν το βήμα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για να αμφισβητήσουν το δικαίωμα της ψήφου των γυναικών και να απαξιώσουν το γυναικείο πολιτικό ένστικτο.
Ο Πάουλο Φιγκουεϊρέντου, influencer με στενές πολιτικές σχέσεις με τον συντηρητικό υποψήφιο Φλάβιο Μπολσονάρου, βγήκε στο κανάλι του στο YouTube και είπε: «Στατιστικά οι γυναίκες είναι οι χειρότεροι ψηφοφόροι, ιδίως οι ανύπαντρες». Άλλοι Βραζιλιάνοι influencers – γνωστοί για τις σοβινιστικές απόψεις τους – διατείνονται ότι «οι παντρεμένες γυναίκες είχαν και έχουν την τάση να ψηφίζουν συντηρητικούς υποψήφιους» ή ότι «το δικαίωμα της ψήφου στις γυναίκες είναι το λάθος των δυτικών δημοκρατιών».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η ιστορικός Τατιάνα Βάργκας-Μάια δήλωσε στο βραζιλιάνικο τμήμα της Παγκόσμιας Υπηρεσίας του BBC ότι αυτή η επίθεση στο δικαίωμα ψήφου των γυναικών είναι μια μεγάλη απειλή για τη δημοκρατία στη Βραζιλία.
Αν οι πολίτες συνηθίσουν αυτού του είδους τον τοξικό διάλογο αμφισβήτησης της δημοκρατίας, τότε ο κίνδυνος κανονικοποίησής του θα μας οδηγήσει σε μη δημοκρατικές καταστάσεις και κοινωνίες, τόνισε στο BBC η Βραζιλιάνα ιστορικός.
Ωστόσο, το BBC έδειξε τις ατάκες των ανδρών influencers και στην Κάρμεν Λουτσία, τη μοναδική γυναίκα δικαστή σήμερα στο Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας. Αφού άκουσε προσεκτικά τις επιθέσεις των influencers στις γυναίκες, η δικαστής είπε: «Αυτή είναι η εικόνα της Δημοκρατίας, το δικαίωμα κάθε ανθρώπου στην άποψή του ακόμα κι αν αυτή προκαλεί ή δεν μας αρέσει. Αυτό το επιτρέπει η Δημοκρατία σ’ αντίθεση με μια δικτατορία, ένα ολοκληρωτικό καθεστώς».
Στη Βραζιλία από το 2020 έως το 2023, οι πόροι του υπουργείου Γυναικών, Οικογένειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που διατέθηκαν για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών μειώθηκαν κατά σχεδόν 90%. Η κατάσταση είναι διαφορετική στο στρατόπεδο υπό τον Λούλα, όπως καταδεικνύουν τόσο η ιστορία όσο και τα στοιχεία. Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας προεδρικής θητείας του, ο Λούλα επανίδρυσε το υπουργείο Γυναικών τον Ιανουάριο του 2023, ενώ οι δαπάνες έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ. Την ίδια περίοδο, η κυβέρνηση θέσπισε τον Νόμο για την Ίση Αμοιβή Γυναικών και Ανδρών (Νόμος 14.611/2023), υπέγραψε το Εθνικό Σύμφωνο για την Πρόληψη των Γυναικοκτονιών και επανέφερε το πρόγραμμα «Γυναίκες: Ζώντας Χωρίς Βία», με στόχο τη δημιουργία 40 «σπιτιών της Βραζιλιάνας γυναίκας» έως το 2026.
Όσο κι αν αμφισβητούνται από τους influencers, οι γυναίκες ψηφοφόροι (πολλές εκ των οποίων είναι single μητέρες, οι λεγόμενες mães coragem) ενδιαφέρονται λιγότερο για τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Η ψήφος τους διαμορφώνεται από πιο πρακτικές και καθημερινές καταστάσεις, όπως η οικονομία (κόστος ζωής) και η καταπολέμηση της έμφυλης βίας. Και με αυτές τις εκέψεις θα πάνε την Κυριακή 4 Οκτωβρίου στην κάλπη.