Ξηρασία και λιμός είναι οι δύο λέξεις που έρχονται απευθείας στο μυαλό, όταν κάποιος αναφέρεται στην Αιθιοπία. Το 2022 οι χώρες στο Κέρας της Αφρικής – Αιθιοπία, Ερυθραία, Τζιμπουτί και Σομαλία – βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια κανονική ανθρωπιστική επισιτιστική τραγωδία λόγω μιας παρατεταμένης περιόδου ξηρασίας, η οποία επηρέασε περίπου 20 εκατομμύρια ανθρώπους.
Την περίοδο 2015-2016 η Αιθιοπία επλήγη από επαναλαμβανόμενες περιόδους ξηρασίας, οι οποίες όπως γίνεται πάντα σε αυτήν την περιοχή της ανατολικής Αφρικής επιδεινώθηκαν από το φαινόμενο Ελ Νίνιο και την κλιματική αλλαγή. Σοδειές καταστράφηκαν, πηγές νερού στέρεψαν, ζώα πέθαναν και περίπου 10 εκατομμύρια είχαν βρεθεί στα πρόθυρα ενός νέου λιμού.
Το 1984-1985 όλη η ανθρωπότητα κοιτούσε συγκλονισμένη τα αποστεωμένα παιδιά της Αιθιοπίας. Ένας λιμός που στοίχισε τη ζωή σε ένα εκατομμύριο ανθρώπους και αφύπνισε τη διεθνή κοινότητα εξαιτίας των σπαρακτικών ανταποκρίσεων μέσων ενημέρωσης με πρώτο το BBC, των δεκάδων ντοκιμαντέρ και της πρωτοβουλίας του Μπομπ Γκέλντοφ με τις δύο συναυλίες του φιλανθρωπικού συγκροτήματος Band Aid για την ανακούφιση των πληγέντων.
Αυτές οι μνήμες είναι βαθιά χαραγμένες στο μυαλό του ντόπιου πληθυσμού της Αιθιοπίας. Ωστόσο, όταν η Χαλίμα Κεντίρ ξεκίνησε να φυτεύει δέντρα, οι συντοπίτες της την αντιμετώπιζαν με σκεπτικισμό και ειρωνεία. «Οι γείτονές μου με αποθάρρυναν συνεχώς», λέει η Χαλίμα ενώ κάθεται σε μια ξύλινη καρέκλα στον κήπο της και απολαμβάνει τους καρπούς του κόπου της – ένας κήπος γεμάτος με ελαιόδεντρα, μπανανιές και γρεβιλέες.
Πίστευαν ότι ματαιοπονούσα για το τίποτα. Ευτυχώς με τον καιρό κάποιοι άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι τα δέντρα είναι μέρος της λύσης στα προβλήματά μας. Ένας τρόπος για να πολεμήσουμε την κλιματική αλλαγή και την επισιτιστική ανασφάλεια.
Η Χαλίμα Κεντίρ είναι μια γυναίκα 35 ετών που ζει στην περιφέρεια Ορόμια της Αιθιοπίας. Μια μεγάλη περιφέρεια που αποδεκατίστηκε από τον εφιάλτη του λιμού το 1984. Είναι μια γυναίκα που χωρίς να το έχει επιδιώξει έγινε μια απρόσμενη οικολόγος, αφού έχει φυτέψει χιλιάδες δέντρα – η ίδια δεν θυμάται πια πόσα ακριβώς – και έχει εμπνεύσει κι άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά της.
Σε μια χώρα με μακρά ιστορία αποψίλωσης σε τεράστια κλίμακα, το έργο της Κεντρίρ δεν ήταν εύκολο. Χρειάστηκε να επιστρατεύσει θάρρος, σθένος, υπομονή και τεράστια επιμονή. Όσο τα δενδρύλλιά της μεγάλωναν και γίνονταν δένδρα, όσο ο μικρόκοσμος της πρασίνιζε, τόσο μεγάλωνε ο σεβασμός των συμπολιτών της για το έργο της.
Όλα έχουν αλλάξει. Αυτοί που κάποτε με κορόιδευαν, σήμερα με ζηλεύουν με την καλή έννοια για την αφοσίωσή μου, λέει η 35χρονη γυναίκα από την Αιθιοπία.
Η ίδια αποκαλεί τα δέντρα της «ζωντανούς συντρόφους» της και μέρος της λύσης σε ορισμένες από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινότητά της, σε μία από τις πιο ευάλωτες χώρες του κόσμου στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Από την αρχή του 21ου αιώνα μέχρι το 2025 η Αιθιοπία έχει χάσει 5.600.000 τετραγωνικά μέτρα δασικής κάλυψης εξαιτίας της ανάπτυξης της γεωργίας, της εμπορικής εκμετάλλευσης της υλοτομίας και της χρήσης του ξυλάνθρακα ως καύσιμης ύλης. Πρόκειται για πρακτικές με καταστροφικές συνέπειες στη βιοποικιλότητα, την ποιότητα του εδάφους και τους υδάτινους πόρους. Πρόκειται για πρακτικές, οι οποίες επίσης αυξάνουν τον κίνδυνο σχετικών με την κλιματική αλλαγή καταστροφών.
Ωστόσο, το κράτος «ξύπνησε». Χάρη σε μια σειρά πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει η κυβέρνηση της Αιθιοπίας, μεταξύ των οποίων και το πρόγραμμα δενδροφύτευσης, γνωστό ως «Πρωτοβουλία Πράσινης Κληρονομιάς» (GLI), που ξεκίνησε το 2019, ο ρυθμός αποψίλωσης των δασών έχει επιβραδυνθεί. Μεταξύ 2013 και 2023, ο ετήσιος ρυθμός αποψίλωσης μειώθηκε από 920.000 σε 277.030 τετραγωνικά μέτρα. Παράλληλα, η δασική κάλυψη αυξήθηκε από 15,5% σε 23,6% κατά την ίδια περίοδο. Η κυβέρνηση της Αιθιοπίας ισχυρίζεται ότι έχει φυτέψει 48 δισεκατομμύρια δέντρα σε διάστημα επτά ετών και ότι στόχος της είναι να φτάσει τα 50 δισεκατομμύρια δέντρα μέχρι το 2030.
Η Φάτε Αμπντουλάχι «κόλλησε» το μικρόβιο της Χαλίμα και λέει:
Κατάφερε να μας διαψεύσει όλους. Μας έβαλε τα γυαλιά. Έχει γίνει για μας ένα πρότυπο, ειδικά για το πώς να βρίσκουμε λύσεις στα προβλήματά μας.
Πολλοί αποδίδουν την επιτυχία της Χαλίμα Κεντίρ στο γεγονός ότι είναι μέλος της κοινότητας Ορόμο, η οποία διακρίνεται για το guddifachaa — την παραδοσιακή πρακτική υιοθεσίας ενός παιδιού και ένταξής του στην κοινωνία των Ορόμο. Η ίδια μιλά για τους σπόρους και τις ρίζες που φυτεύει σαν να είναι παιδιά της.
Όπως ακριβώς υιοθετούμε ένα παιδί σύμφωνα με την παράδοσή μας, έτσι κι εγώ βλέπω τα δέντρα σαν δικά μου παιδιά.
The Guardian has published a fascinating look at how Ethiopia is mobilising citizens across the country to plant, plant, plant—and how an ambitious national effort is changing landscapes and inspiring communities.
At the centre of the story is Halima Kedir, who planted thousands…
— Ethiopian Embassy London (@ETEmbassyLDN) September 17, 2026
Σε μια χώρα άνυδρη, με δυσεύρετους υδάτινους πόρους όπως η Αιθιοπία η δεντροφύτευση απαιτεί θυσίες. Τα δέντρα «σύντροφοι» της Χαλίμα Κεντίρ χρειάζονται νερό για να επιζήσουν και να μεγαλώσουν. Η 35χρονη γυναίκα περπατά σχεδόν δύο ώρες για να βρει το νερό που χρειάζονται τα δέντρα της. Ο 13χρονος γιος της, Ανουάρ, νιώθει μόνο περηφάνεια για τη μητέρα του και θέλει να τη μιμηθεί: «Θέλω να αφοσιωθώ στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής», λέει.
Χιλιάδες νοικοκυριά στα γειτονικά kebeles, δηλαδή στις γύρω κοινότητες, έχουν επίσης συμμετάσχει στην πρωτοβουλία δεντροφύτευσης. Με τη βοήθεια της πρωτοβουλίας WaterAid Ethiopia, η κάποτε υποβαθμισμένη γη μεταμορφώνεται σε μια πιο πράσινη περιοχή και αποτελεί πλέον παράδειγμα για ολόκληρο το Κέρας της Αφρικής.