Η κλιματική κρίση δεν χτυπά την πόρτα της Ευρώπης. Έχει ήδη μπει μέσα. Αυτό το καλοκαίρι η κλιματική αλλαγή δοκίμασε τις αντοχές της γηραιάς ηπείρου με θερμοκρασίες ρεκόρ, πυρκαγιές και μια παρατεταμένη ξηρασία που πέρα από το ανθρώπινο κόστος αναμένεται να πλήξει οικονομικά τις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Την ίδια ώρα, το φαινόμενο Ελ Νίνιο – το οποίο δεν συνδέεται με την κλιματική αλλαγή – προβλέπεται τους επόμενους μήνες να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό», ενώ θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα επιμείνει έως και τον Φεβρουάριο του 2027. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, που προειδοποίησε ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο «μεγεθύνεται μπροστά στα μάτια μας» και ότι ο κόσμος μας βρίσκεται πλέον σε αχαρτογράφητα νερά.
Σε αυτό το κάπως δυστοπικό κλίμα, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για την Καθαρή, Δίκαιη και Ανταγωνιστική Μετάβαση και υπεύθυνη της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας έως το 2030, Τερέζα Ριμπέρα Ροντρίγκεθ, στέλνει μήνυμα προς τους 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για «τολμηρές» συζητήσεις και προτάσεις απέναντι στο αυξανόμενο κόστος της κλιματικής αλλαγής.
Οι «τολμηρές» συζητήσεις για το άμεσο μέλλον κατά τις δηλώσεις της Ισπανίδας Επίτροπου στον ιστότοπο POLITICO θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:
- έναν μεγαλύτερο προϋπολογισμό
- την περαιτέρω αξιοποίηση του κοινού χρέους
- και την επιβολή ενός έκτακτου φόρου στα κέρδη ή υπερκέρδη των εταιρειών ορυκτών καυσίμων
Η Ριμπέρα υποστηρίζει ότι μόνο έτσι θα εξασφαλιστούν τα δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις που απαιτούνται για την προστασία των ευρωπαϊκών οικονομιών και κοινωνιών από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Τόνισε, μάλιστα, ότι οι υφιστάμενοι εθνικοί προϋπολογισμοί και οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί πόροι δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων. Η Κομισιόν, που δεν νομοθετεί, δεν αποφασίζει αλλά προτείνει και χαράζει πολιτική, εκτιμά ότι απαιτούνται περίπου 70 δισ. ευρώ ετησίως για την προσαρμογή της Ε.Ε. στις επιπτώσεις ενός θερμότερου κλίματος.
«Ήρθε η ώρα να ανοίξει η συζήτηση», τόνισε η Τερέζα Ριμπέρα και πρόσθεσε: «Η κλίμακα της πρόκλησης απαιτεί σημαντικές και διαρκείς επενδύσεις, τόσο δημόσιες όσο και ιδιωτικές, και είναι επείγον να εντοπιστούν τα κατάλληλα μέσα».
Όταν αντιμετωπίζουμε κοινές απειλές, είμαστε ισχυρότεροι και αποτελεσματικότεροι μαζί. Η κλιματική ασφάλεια αξίζει το ίδιο επίπεδο συλλογικής φιλοδοξίας.
Η Ισπανίδα εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν δεν κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις στο POLITICO. Επέλεξε να προϊδεάσει τους «27» γνωρίζοντας ότι οι δηλώσεις της θα προκαλέσουν αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις δημοσιονομικά «σφιχτές» χώρες της Ε.Ε., όπως η Γερμανία, που τάσσεται υπέρ ενός μικρότερου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Από την άλλη γνωρίζει επίσης ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Πολωνία και η Αυστρία, «βλέπουν» θετικά την προοπτική επιβολής ενός έκτακτου φόρου στις πετρελαϊκές εταιρείες, λόγω των υψηλών κερδών που έχουν καταγράψει στον απόηχο των ενεργειακών αναταράξεων, λόγω Ρωσίας και Ιράν.
#Climate & #EUBudget: Teresa #Ribera floats oil tax, joint debt or bigger budget to climate-proof #Europe, by @ZiaWeise | Politicohttps://t.co/gwQoQ8Z3NQ
— PubAffairs EU Debates, News & Opinions 🇪🇺 (@PubAffairsEU) September 3, 2026
Κατά την Τερέζα Ριμπέρα, η Ευρώπη δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένη για την επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής. Πιστεύει ότι η γηραιά ήπειρος πρέπει να επενδύσει άμεσα στην ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα, καθώς «μόνο η φιλοδοξία χωρίς τα μέσα για την υλοποίησή της» κινδυνεύει να παραμείνει χωρίς αποτέλεσμα. Η Ευρωπαία αξιωματούχος χαρακτήρισε τα ακραία καιρικά φαινόμενα του φετινού καλοκαιριού «προειδοποίηση», συντασσόμενη με την τοποθέτηση του Επιτρόπου της Κομισιόν για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα.
«Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την οικονομία και την ευημερία των πολιτών», σημείωσε η Ριμπέρα, επισημαίνοντας ότι «το ΑΕΠ της Γαλλίας επιβραδύνεται λόγω του καύσωνα, τα τμήματα επειγόντων περιστατικών στα νοσοκομεία αδυνατούν να καλύψουν τη ζήτηση… φράγματα πρέπει να ανατιναχθούν για να ψυχθούν πυρηνικοί σταθμοί, ενώ οι δασικές πυρκαγιές και οι καταστροφές των καλλιεργειών απειλούν ανθρώπινες ζωές και την επισιτιστική ασφάλεια». Αναφερόμενη στις καταστροφικές πλημμύρες στο Νεπάλ, πρόσθεσε: «Και, μακριά από εμάς, γινόμαστε μάρτυρες εφιαλτικών εικόνων με παγετώνες να καταρρέουν, παρασύροντας στο θάνατο εκατοντάδες ανθρώπους».
Η Κομισιόν επεξεργάζεται ένα πακέτο μέτρων με στόχο τη βελτίωση της ετοιμότητας της Ευρώπης απέναντι στην κλιματική αλλαγή, το οποίο αναμένεται τον ερχόμενο Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο.
Δεν έχουμε περιθώριο να χάσουμε άλλο χρόνο.
Ριμπέρα: «Πράσινη», σοσιαλίστρια αλλά και τεχνοκράτισσα
Η Τερέζα Ριμπέρα Ροντρίγκεθ γεννήθηκε στη Μαδρίτη στις 19 Μαΐου του 1969. Νομικός, πανεπιστημιακός και πολιτικός, με μακρά διαδρομή στον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής και της ενέργειας. Έχει διατελέσει αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ την περίοδο της πανδημίας στην Ισπανία, υπουργός Οικολογικής Μετάβασης και Δημογραφικής Πρόκλησης και μέλος του ισπανικού κοινοβουλίου με το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE).
Αν και από διαφορετικά πολιτικά «στρατόπεδα», η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επέλεξε προσωπικά την Τερέζα Ριμπέρα για την πιο ισχυρή θέση που έχει δημιουργηθεί ποτέ στον εκτελεστικό βραχίονα της Κομισιόν. Η απόφαση της φον ντερ Λάιεν δεν ήταν εύκολη καθώς χρειάστηκε να «κωφεύσει» μπροστά στις πολλές εθνικές και κομματικές ανησυχίες των «27» για τη σοσιαλιστική της επιλογή.
Η Τερέζα Ριμπέρα Ροντρίγκεθ είναι αυτή που ουσιαστικά ανέλαβε να εφαρμόσει το όραμα της φον ντερ Λάιεν για την πράσινη μετάβαση της Ευρώπης. Κι αυτό γιατί, όπως έχει επανειλημμένα τονίσει η Γερμανίδα επικεφαλής της Κομισιόν, αυτό που κρίνει τα χαρτοφυλάκια του Κολλεγίου των Επιτροπών της είναι τα βιογραφικά τους.
Humbly honoured to step in the @EU_Commission.
End of my first day with DG COMP team.
Happy to join them and join forces to invest to build the #EuropeanDream. pic.twitter.com/ifS33zGw3g— Teresa Ribera (@Teresaribera) December 2, 2024
Η Ιπσανίδα έχει επίσης διατελέσει διευθύντρια του Ινστιτούτου Βιώσιμης Ανάπτυξης και Διεθνών Σχέσεων (IDDRI) από το 2014 έως το 2018, επιτρέποντας στο Ινστιτούτο να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα. Από το 2008 έως το 2011, υπηρέτησε ως Γενική Γραμματέας Κλιματικής Αλλαγής και Βιοποικιλότητας της Ισπανίας. Από το 2021 είναι μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Καλών Τεχνών του Βελγίου.
Η Ριμπέρα ξεκίνησε ως μια τεχνοκράτισσα που επικεντρώθηκε στην κλιματική αλλαγή. Το 2020, η Ισπανία ήταν ένα από τα πρώτα κράτη που έθεσε νομικό στόχο να επιτύχει την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, έναν στόχο που η Ε.Ε. υιοθέτησε αργότερα για ολόκληρο την κοινότητα. Ξεχώρισε για το διαμεσολαβητικό της ρόλο σε συμφωνίες μεταξύ συνδικάτων και βιομηχανιών για τη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα μέχρι το 2018 και της πυρηνικής ενέργειας μέχρι το 2035. Εντός της Ευρώπης, ηγήθηκε των συζητήσεων για την εφαρμογή της πράσινης ατζέντας. Και σε διεθνές επίπεδο, ήταν μια βασική πηγή για να βοηθήσει στην επίτευξη συμφωνιών στις ετήσιες συνόδους κορυφής COP των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα. Η εκτελεστική διευθύντρια του think tank, Strategic Perspectives, Λίντα Κάλχερ είχε πει για την επιλογή της ισπανίδας:
Η Τερέζα Ριμπέρα έχει τη σπάνια ικανότητα να συνάπτει δύσκολες συμφωνίες. Θα τις χρειαστεί αυτές τις δεξιότητες στις Βρυξέλλες.