Υψηλές τιμές ενοικίων και πώλησης ακινήτων. «Κλειστά» σπίτια και πολλά παλιά ακίνητα. Το στεγαστικό, ένα πρόβλημα παγκόσμιο και όχι ελληνικό, μετατρέπει σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) σταδιακά την κατοικία από κοινωνικό αγαθό σε οικονομικό προνόμιο.
Ο φάκελος «ακίνητα» θεωρείται δεδομένο ότι θα αποτελέσει και φέτος κομβικό σημείο των εξαγγελιών του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
«Αυτά τα οποία θα ακούσετε, αυτά θα δείτε και να εφαρμόζονται», δήλωσε παραμονές της 90ης ΔΕΘ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης διευκρινίζοντας ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης «δεν θα περιοριστεί στην παρουσίαση μέτρων που θα εφαρμοστούν το 2027, αλλά ότι θα αρχίσει να ξεδιπλώνει τις βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησης για την επόμενη τετραετία, κυρίως σε οικονομικό επίπεδο, αλλά και ευρύτερα».
Το ΔΝΤ, ειδικότερα για την Ελλάδα, διαπίστωσε ότι η αγορά ακινήτων δεν έχει χαρακτηριστικά «φούσκας» αλλά μια πραγματική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Υπογράμμισε ότι αυτό που πραγματικά χρειάζεται η Ελλάδα είναι μια ολοκληρωμένη εθνική στεγαστική στρατηγική. Στα μέσα του Αυγούστου έγινε αυτό ακριβώς.
Δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως» η απόφαση έγκρισης της νέας «Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035», συνολικού προϋπολογισμού που υπερβαίνει τα 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Μια στρατηγική που κινείται σε τρεις βασικούς άξονες: α) την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, β) τη στήριξη νοικοκυριών και κοινωνικών ομάδων που αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες και γ) τη δημιουργία μόνιμων μηχανισμών σχεδιασμού, υλοποίησης και παρακολούθησης της στεγαστικής πολιτικής.
Η Εθνική Στεγαστική Στρατηγική περιλαμβάνει συνολικά 50 μέτρα, εκ των οποίων 14 είναι νέα και όλα δείχνουν ότι αυτά θα ακουστούν και από τα χείλη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο, το Σάββατο της 5ης Σεπτεμβρίου.
Ποια είναι τα 14 μέτρα στα «σκαριά»
1.Πιο γρήγορες οικοδομικές άδειες: ένα μέτρο που στοχεύει στην επιτάχυνση και την απλοποίηση της διαδικασίας αδειοδότησης αναβαθμίζοντας τα υφιστάμενα ψηφιακά εργαλεία, όπως το σύστημα e-Άδειες και τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη. Προβλέπει επίσης την αναδιάρθρωση των υπηρεσιών Δόμησης, ώστε οι απαιτούμενοι έλεγχοι να γίνονται πιο γρήγορα.
2.Νέα πλατφόρμα για φοιτητές που ψάχνουν στέγη ή συγκάτοικο: μια ειδική ψηφιακή πλατφόρμα για φοιτητές και για ιδιοκτήτες ακινήτων. Μέσω της πλατφόρμας οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να καταχωρούν ακίνητα κατάλληλα για φοιτητική μίσθωση ή συγκατοίκηση, ενώ οι φοιτητές θα μπορούν να αναζητούν κατοικία και να αντιστοιχίζονται με πιθανούς συγκατοίκους. Υπάρχει επίσης πρόβλεψη η πλατφόρμα να συνοδεύεται από κρατικές εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες, ώστε να καλυφθεί μέρος του κινδύνου μη καταβολής ενοικίου ή πιθανών ζημιών.
3.Ψηφιακή πλατφόρμα για εκπαιδευτικούς και γιατρούς στα νησιά: ένα πρόβλημα που χρονίζει κυρίως στις τουριστικές περιοχές. Η ειδική πλατφόρμα θα συγκεντρώνει πληροφορίες για τη ζήτηση και τη διαθέσιμη προσφορά κατοικιών. Στη συνέχεια θα αντιστοιχεί τις διαθέσιμες κατοικίες με τις κατά περίπτωση στεγαστικές ανάγκες, με τελικό σκοπό τη βελτίωση της στελέχωσης και λειτουργίας κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών στα νησιά.
4.Χρηματοδοτικά κίνητρα για την κατασκευή νέων κατοικιών: το μέτρο προτείνει την παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων σε εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων για την κατασκευή προσιτών και κοινωνικών κατοικιών σε στοχευμένες περιοχές. Τα χρηματοδοτικά κίνητρα περιλαμβάνουν χαμηλότοκα δάνεια, εγγυήσεις, επιδοτήσεις επιτοκίου ή άλλα συγχρηματοδοτικά εργαλεία.
5. Παραχώρηση δημόσιας γης σε νησιά για νέες στέγες: Ειδικά για νησιωτικές περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα και αυξημένη στεγαστική πίεση, το μέτρο θα αξιοποιεί τη δημόσια γη μέσω ειδικού προγράμματος παραχώρησης για την ανάπτυξη κατοικιών που διατίθενται έναντι κοινωνικού ή προσιτού μισθώματος.
6. Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής: ένας νέος φορέας συνδεδεμένος με το Κτηματολόγιο που θα αποτελεί τον «συντονιστή» των αρμόδιων υπουργείων, δημόσιων φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και λοιπών εμπλεκόμενων οργανισμών.
7. Δημοτικά «μεσιτικά» γραφεία για κοινωνικές κατοικίες: τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης θα διασυνδέουν τους ιδιοκτήτες ακινήτων με τους Δήμους, τις κοινωνικές υπηρεσίες ώστε να «ανοίξουν» κενές κατοικίες και να δημιουργηθεί ένα μητρώο διαθέσιμων προσιτών κατοικιών.
8. Ταμείο για την ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών: ένα νέο ταμείο που θα συγκεντρώνει χρηματοδοτικούς πόρους και δημόσια ακίνητα, ώστε να αξιοποιηθούν ως κοινωνικές και προσιτές κατοικίες. Τα έσοδα από τις μισθώσεις των κατοικιών αναμένεται να επιστρέφουν στο ταμείο ώστε να επενδύονται εκ νέου για την ανάπτυξη νέων κατοικιών.
9. Πολεοδομικά κίνητρα σε επιλεγμένες περιοχές: θα παρέχονται πολεοδομικές ευελιξίες, όπως αυξημένος συντελεστής δόμησης και επιτάχυνση διαδικασιών, εφόσον μέρος της ανάπτυξης προορίζεται για κατοικίες που θα διατεθούν ως κοινωνικές κατοικίες.
10. Νέα Golden Visa: ένα νέο «παρακλάδι» της γνωστής «χρυσής βίζας» που θα κατευθύνει τις διεθνείς επενδύσεις προς την ενεργοποίηση κατοικιών για πραγματική στεγαστική χρήση και όχι για AirBnB.
11. «Σπίτι μου»…μόνιμο: εξετάζεται η επέκταση των προγραμμάτων «Σπίτι μου» με τη διαφορά πως τα στεγαστικά δάνεια δεν θα επιδοτούνται από το κράτος, αλλά από απευθείας από τράπεζες με χαμηλότοκα δάνεια σε νέους και νέες που ονειρεύονται να αγοράσουν την πρώτη τους κατοικία.
12. Μείωση ΦΠΑ για την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών: Για να αυξηθεί το απόθεμα κατοικιών με κοινωνικό πρόσημο, σχεδιάζεται η παροχή φορολογικών κινήτρων σε κατασκευαστικές εταιρείες, οι οποίες θα εκμισθωθούν μακροχρόνια με προσιτό ή κοινωνικό μίσθωμα τις νεόδμητες κατοικίες.
13. Δείκτης τιμών για ακίνητα: Ο εθνικός δείκτης τιμών δεν βάζει πλαφόν στις τιμές των ενοικίων. Αλλά θα παρακολουθεί τις τιμές αγοράς και μίσθωσης κατοικιών ώστε να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο υπερκοστολόγησης, ειδικά για τα ακίνητα χαμηλής ποιότητας.
14. Καταπολέμηση της αστεγίας: προβλέπει τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα εντοπίζει και θα καταγράφει εγκαίρως άτομα χωρίς ή με επισφαλή στέγαση και θα τα διασυνδέει με τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες.