Μέσα στο Minecraft, το δημοφιλές τρισδιάστατο βιντεοπαιχνίδι στο οποίο οι παίκτες μπορούν να εξερευνήσουν έναν ανοιχτό ψηφιακό κόσμο και να κατασκευάσουν οτιδήποτε φανταστούν χρησιμοποιώντας κυβικούς λίθους, υπάρχει μια βιβλιοθήκη που φιλοξενεί άρθρα και κείμενα δημοσιογράφων τα οποία έχουν λογοκριθεί ή απαγορευτεί στις χώρες όπου γράφτηκαν.
Μοιάζει με τοπίο βγαλμένο από videogame, όμως πίσω από τους ψηφιακούς τοίχους της κρύβεται ένα πλούσιο αρχείο δημοσιογραφίας. Ο λόγος για την The Uncensored Library, μια βιβλιοθήκη που δημιουργήθηκε από τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα (Reporters Without Borders – RSF) ως ένας διαφορετικός τρόπος να παρακάμπτεται η διαδικτυακή λογοκρισία και να παραμένει διαθέσιμη η ανεξάρτητη ενημέρωση.
«Σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο, η ελεύθερη πρόσβαση στην ενημέρωση δεν είναι δεδομένη. Ιστότοποι μπλοκάρονται, ανεξάρτητες εφημερίδες απαγορεύονται και ο Τύπος ελέγχεται από το κράτος» λέει ο Christian Mihr, Διευθύνων Σύμβουλος του Reporters Without Borders Germany
«Οι νέοι μεγαλώνουν χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν τις δικές τους απόψεις. Χρησιμοποιώντας το Minecraft, το δημοφιλέστερο ηλεκτρονικό παιχνίδι στον κόσμο, ως μέσο, τους δίνουμε πρόσβαση σε ανεξάρτητη ενημέρωση».
Από την πρώτη ημέρα λειτουργίας της μέχρι σήμερα
Η βιβλιοθήκη άνοιξε στις 12 Μαρτίου 2020, την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κυβερνολογοκρισίας με την ιδέα πίσω από το εγχείρημα να είναι σχετικά απλή αλλά ιδιαίτερα ευρηματική.
Η ίδια η RSF έχει περιγράψει το Minecraft ως μια «πίσω πόρτα» μέσω της οποίας μπορεί να παρακαμφθεί η λογοκρισία και σε χώρες όπου ενημερωτικές ιστοσελίδες, blogs, ακόμη και μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να μπλοκάρονται, το Minecraft εξακολουθεί να είναι προσβάσιμο.
Έτσι, αντί τα απαγορευμένα κείμενα να βρίσκονται σε μια ακόμη ιστοσελίδα που μπορεί να αποκλειστεί, μεταφέρθηκαν σε έναν ψηφιακό κόσμο τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι γνωρίζουν ήδη και χρησιμοποιούν.
Όταν τα απαγορευμένα άρθρα γίνονται βιβλία
Το εντυπωσιακό στοιχείο της Uncensored Library δεν είναι μόνο η αρχιτεκτονική της. Στο εσωτερικό της βρίσκονται ψηφιακά βιβλία που περιέχουν δημοσιογραφικά κείμενα τα οποία έχουν λογοκριθεί στις χώρες προέλευσής τους. Ο επισκέπτης μπορεί να τα ανοίξει και να τα διαβάσει μέσα στο παιχνίδι, ενώ το περιεχόμενό τους δεν μπορεί να τροποποιηθεί από τους παίκτες. Τα κείμενα είναι διαθέσιμα τόσο στα αγγλικά όσο και στις γλώσσες των δημιουργών τους.
Οι αίθουσες της βιβλιοθήκης είναι οργανωμένες ανά χώρα και περιλαμβάνουν δημοσιογραφία από την Αίγυπτο, τη Λευκορωσία, τη Βραζιλία, την Ερυθραία, το Ιράν, το Μεξικό, τη Ρωσία, τη Σαουδική Αραβία και το Βιετνάμ. Ανάμεσα στους δημοσιογράφους των οποίων τα κείμενα έχουν συμπεριληφθεί βρίσκονται ο Σαουδάραβας δημοσιογράφος Τζαμάλ Κασόγκι και ο Μεξικανός δημοσιογράφος Χαβιέρ Βάλντες, ο οποίος δολοφονήθηκε το 2017.
Ωστόσο, η συλλογή δεν παραμένει στατική. Το 2026 προστέθηκε νέα αίθουσα αφιερωμένη στις Ηνωμένες Πολιτείες, διευρύνοντας την αρχική γεωγραφική στόχευση του project.
Η RSF εξηγεί ότι η νέα ενότητα εξετάζει μορφές πίεσης στην ελευθερία του Τύπου και στην πρόσβαση στην πληροφορία που, σύμφωνα με την οργάνωση, δεν εκδηλώνονται απαραίτητα ως άμεση κρατική απαγόρευση. Παράλληλα, προστέθηκε νέο υλικό στις αίθουσες της Αιγύπτου, της Λευκορωσίας, της Ρωσίας και του Ιράν.
«Ο στόχος της Uncensored Library ήταν ανέκαθεν να αναδεικνύει τις ιστορίες που φιμώνονται από καταπιεστικά καθεστώτα. Ωστόσο, η καταστολή της πληροφορίας συχνά δεν παίρνει τη μορφή της άμεσης λογοκρισίας, αλλά εκδηλώνεται με πιο διακριτικούς τρόπους» λέει ο Clayton Weimers, Εκτελεστικός Διευθυντής της RSF Βόρειας Αμερικής.
«Η RSF θέλει να επιστήσει την προσοχή σε αυτές τις πιο subtle επιθέσεις κατά της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης που βρίσκονται σε εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπενθυμίζοντας ότι τα πλήρως αυταρχικά καθεστώτα δεν έχουν το αποκλειστικό προνόμιο να παραβιάζουν την ελευθερία του Τύπου. Οι δημοκρατίες πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση απέναντι σε τέτοιες πρακτικές, ώστε να αποτρέπεται οποιαδήποτε οπισθοδρόμηση».
Ένα μνημείο φτιαγμένο από εκατομμύρια blocks
Η βιβλιοθήκη σχεδιάστηκε με τη συνεργασία της BlockWorks, μιας ομάδας που ειδικεύεται στις κατασκευές μέσα στο Minecraft. Σύμφωνα με την RSF, 24 ειδικοί εργάστηκαν για περίπου τρεις μήνες επάνω στην κατασκευή με το αποτέλεσμα να είναι ένα τεράστιο νεοκλασικό οικοδόμημα, σχεδιασμένο ώστε να θυμίζει πραγματική βιβλιοθήκη και όχι απλώς έναν χώρο ενός videogame.
Η αρχιτεκτονική έχει επομένως συμβολικό ρόλο. Ο επισκέπτης δεν μπαίνει σε ένα απλό μενού όπου επιλέγει άρθρα. Περιηγείται σε ένα κτίριο, αναζητά τις αίθουσες διαφορετικών χωρών και ανακαλύπτει το δημοσιογραφικό υλικό σαν να εξερευνούσε μια πραγματική βιβλιοθήκη.
Από ένα videogame σε ένα παγκόσμιο αρχείο
Η Uncensored Library έχει πλέον εξελιχθεί σε κάτι μεγαλύτερο από το αρχικό της concept. Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε η RSF το 2026, η βιβλιοθήκη έχει δεχθεί πάνω από ένα εκατομμύριο επισκέψεις, ενώ τα ψηφιακά «βιβλία» της έχουν διαβαστεί περισσότερες από 10 εκατομμύρια φορές.
Καταλαβαίνεις λοιπόν πως, η βιβλιοθήκη δεν προσπαθεί να γίνει ακόμη μία «πηγή» ενημέρωσης αλλά χρησιμοποιεί ένα περιβάλλον που σχεδιάστηκε για παιχνίδι, εξερεύνηση και δημιουργία, για να μεταφέρει μια πολύ διαφορετική ιδέα, ότι η πρόσβαση στην πληροφορία μπορεί να βρει απρόσμενους δρόμους ακόμη και όταν οι συνηθισμένοι δρόμοι κλείνουν.
