Τι θα γινόταν αν ένα από τα πιο απλά πράγματα που μπορεί να κάνει κανείς στην καθημερινότητά του, το να διαβάσει ένα ή και περισσότερα βιβλία, συνοδευόταν και από μια μικρή ανταμοιβή; Η Σιγκαπούρη αποφάσισε να δώσει απάντηση σε αυτό το ερώτημα και να σημάνει την έναρξη ενός νέου εθνικού προγράμματος που προσφέρει χρήματα στους πολίτες που καταγράφουν τον χρόνο που αφιερώνουν στην ανάγνωση.
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο και αποτελεί μέρος μιας πενταετούς εθνικής εκστρατείας με στόχο να ενισχυθεί η συνήθεια της ανάγνωσης. Η ιδέα βασίζεται στη λεγόμενη «gamification», δηλαδή στη χρήση ενός συστήματος πόντων και μικρών ανταμοιβών ώστε μια δραστηριότητα να γίνει πιο εύκολα καθημερινή συνήθεια.
Οι συμμετέχοντες πρέπει να διαβάζουν για τουλάχιστον 15 λεπτά την ημέρα και να καταγράφουν τον χρόνο ανάγνωσης στην κυβερνητική ιστοσελίδα. Κάθε ολοκληρωμένη συνεδρία αποφέρει 20 εικονικά νομίσματα, ενώ χρειάζονται συνολικά 1.000 νομίσματα για να λάβει κάποιος 1 δολάριο Σιγκαπούρης, περίπου 80 λεπτά του ευρώ. Με άλλα λόγια, απαιτούνται 50 ημέρες ανάγνωσης για να συγκεντρωθεί ένα δολάριο.
Η σκέψη πίσω από την πρωτοβουλία
Η λογική πίσω από την πρωτοβουλία είναι ότι η ανάγνωση στις μέρες μας δεν μπορεί ανταγωνιστεί τους… ψηφιακούς πειρασμούς. Τα social media, τα reels και η ατελείωτη εναλλαγή πληροφοριών έχουν κάνει το λεγόμενο «doomscrolling» καθημερινή συνήθεια για πολλούς ανθρώπους. Έτσι, οι υπεύθυνοι του προγράμματος υποστηρίζουν ότι, ενώ το σύντομο περιεχόμενο μπορεί να προσφέρει γρήγορη ενημέρωση, η ανάγνωση μεγαλύτερων κειμένων ενισχύει την προσοχή, την κριτική σκέψη και τη φαντασία.
Η Melissa Tam, επικεφαλής του National Library Board της Σιγκαπούρης, υποστηρίζει ότι οι σταθερές συνήθειες δημιουργούνται μέσα από μικρά και επιτεύξιμα βήματα. Για τον λόγο αυτό, ο στόχος των 15 λεπτών θεωρείται ένα εύκολο σημείο εκκίνησης, είτε κάποιος διαβάζει στο λεωφορείο, είτε στο διάλειμμα της δουλειάς, είτε πριν κοιμηθεί.
Πώς αντιμετωπίζει την πρωτοβουλία το κοινό
Παρά το γεγονός ότι η Σιγκαπούρη αντιμετωπίζεται ως χώρα με ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις στην ανάγνωση, οι υπεύθυνοι της εκστρατείας ανησυχούν για τη διατήρηση της συνήθειας καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν. Οι εξετάσεις και οι αυξημένες σχολικές απαιτήσεις μπορούν, σύμφωνα με ανθρώπους που ασχολούνται με την αναγνωστική κουλτούρα, να μετατρέψουν το διάβασμα σε δραστηριότητα που γίνεται κυρίως για το σχολείο και όχι για ευχαρίστηση.
Το πρόγραμμα, ωστόσο, έχει προκαλέσει και συζήτηση. Το ερώτημα είναι κατά πόσο τα χρήματα μπορούν πραγματικά να δημιουργήσουν μια μακροχρόνια αγάπη για τα βιβλία. Υπάρχουν απόψεις σύμφωνα με τις οποίες η οικονομική ανταμοιβή μπορεί να ενθαρρύνει κάποιον να ξεκινήσει, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα δημιουργήσει εσωτερικό κίνητρο για να συνεχίσει να διαβάζει όταν η ανταμοιβή σταματήσει.
Άλλοι θεωρούν ότι ακόμη και ένα μικρό κίνητρο έχει αξία, εφόσον καταφέρνει να απομακρύνει τους ανθρώπους έστω και για λίγο από τις οθόνες. Το ζητούμενο, σύμφωνα με ανθρώπους της αναγνωστικής κοινότητας στη Σιγκαπούρη, δεν είναι μόνο να συμπληρώνεται ένα 15λεπτο, αλλά να δημιουργηθεί μια κουλτούρα στην οποία οι άνθρωποι θα αποκτούν περιέργεια, θα αναζητούν βιβλία πέρα από όσα θεωρούν άμεσα χρήσιμα και θα διαβάζουν περισσότερο για προσωπική ευχαρίστηση.
Η πρωτοβουλία βρίσκεται σε πιλοτική φάση έως το τέλος του 2026, με τους υπεύθυνους να δηλώνουν ότι θα εξετάσουν τις αντιδράσεις των συμμετεχόντων και θα προχωρήσουν σε νέες λειτουργίες και βελτιώσεις. Παράλληλα, το πρόγραμμα συνδέεται και με μια φιλανθρωπική δράση, με στόχο να συγκεντρωθούν εκατομμύρια λεπτά ανάγνωσης και να συγκεντρωθούν χρήματα για κοινωφελή σκοπό.