Η ενδομητρίωση αφορά περίπου 190 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως παρ’ όλα αυτά είναι μια ασθένεια που παραμένει παραγνωρισμένη, με την χρηματοδότηση για έρευνα να παραμένει περιορισμένη. Σε πολλές περιπτώσεις αργεί πολύ να διαγνωστεί και οι γυναίκες υποφέρουν για χρόνια με πόνους μέχρι τελικά να διαγνωστούν.
Για χρόνια, η ιατρική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης λειτουργούσε μέσα σε ένα στενό πλαίσιο. Καταστολή των ορμονών της ασθενούς, μείωση των συμπτωμάτων, αναμονή για πιθανή υποτροπή της νόσου και πολύ συχνά, επιστροφή στο χειρουργείο.
Ακριβώς γι’ αυτό η πρόσφατη είδηση γύρω από το ENDO-205, μια μη ορμονική, στοχευμένη πεπτιδική θεραπεία, που βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο, προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον και μεγάλο κύμα συζητήσεων στο διαδίκτυο.
Όπως επισημαίνει σε άρθρο του ο Dr Andrea Vidali, επικεφαλής της Endometriosis Surgical Specialists International, έναν φορέα αφιερωμένο στη μελέτη και την αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικές και να μην θεωρήσουμε ότι η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ενέκρινε μια νέα «θαυματουργή θεραπεία» για την ενδομητρίωση. Χρειάζεται απόλυτη ιατρική ακρίβεια. Δεν πρόκειται για έγκριση του FDA. Είναι μόνο το πρώτο βήμα για δοκιμή σε ανθρώπους.
Το πρώτο βήμα για δοκιμή σε ανθρώπους
Σύμφωνα με την EndoCyclic Therapeutics, την εταιρεία που μελετά τη θεραπεία, η πρώτη μελέτη σε ανθρώπους σχεδιάζεται ως Phase 1 κλινική δοκιμή σε υγιείς προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Αυτό σημαίνει ότι το βασικό ερώτημα αυτή τη στιγμή είναι ακόμη η ασφάλεια, όχι το αν το φάρμακο θεραπεύει πραγματικά την ενδομητρίωση.
Όπως υπογραμμίζει ο Dr Vidali «αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη». Η έγκριση αυτή σημαίνει ότι ο FDA αξιολόγησε επαρκή δεδομένα ώστε να επιτρέψει την έναρξη κλινικών δοκιμών. Δεν σημαίνει ότι η θεραπεία έχει αποδειχθεί αποτελεσματική. Δεν σημαίνει ότι είναι διαθέσιμη σε ασθενείς. Και δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί ασφαλής ή αποτελεσματική σε γυναίκες με τη νόσο. Άρα η είδηση είναι σημαντική, αλλά παραμένει σε πολύ πρώιμο επιστημονικό στάδιο.
Δεν σημαίνει ότι η θεραπεία έχει αποδειχθεί αποτελεσματική. Δεν σημαίνει ότι είναι διαθέσιμη σε ασθενείς. Και δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί ασφαλής ή αποτελεσματική σε γυναίκες με τη νόσο. Άρα η είδηση είναι σημαντική, αλλά παραμένει σε πολύ πρώιμο επιστημονικό στάδιο.
Τι διαφορετικό φέρνει αυτή η νέα θεραπεία
Το ENDO-205 δεν προκάλεσε τόσο έντονο ενδιαφέρον απλώς επειδή είναι «άλλο ένα νέο φάρμακο». Το ενδιαφέρον του έγκειται στο ότι φαίνεται να εκπροσωπεί μια εντελώς διαφορετική θεραπευτική φιλοσοφία. Οι υπάρχουσες εγκεκριμένες θεραπείες για την ενδομητρίωση είναι κυρίως ορμονικές. Τα υπάρχοντα φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων σε ορισμένες ασθενείς, όμως δεν εξαλείφουν τις βλάβες. Δεν είναι θεραπευτικά και συχνά συνοδεύονται από παρενέργειες, όπως απώλεια της οστικής πυκνότητας.
Αντίθετα με ό,τι συνέβαινε μέχρι σήμερα, η εταιρεία που δημιούργησε το ENDO-205, το περιγράφει ως μια μη ορμονική, πεπτιδική θεραπεία, η οποία στοχεύει απευθείας τον παθολογικό ιστό της ενδομητρίωσης. Με άλλα λόγια, η φιλοδοξία δεν είναι απλώς η καταστολή των συμπτωμάτων μέσω της «απενεργοποίησης» των ωοθηκών. Είναι η στόχευση της ίδιας της βιολογίας της βλάβης.
- Όχι ορμονική καταστολή.
- Όχι αποκλειστικά και μόνο έλεγχος του πόνου.
- Στρατηγική που στοχεύει τις ίδιες τις βλάβες.
Όπως εξηγεί ο Vidali, που έχει εμπειρία 25 χρόνων σε χειρουργία ενδομητρίωσης «παρά όλες τις απαραίτητες επιφυλάξεις, το ENDO-205 αξίζει προσοχή. Όχι γιατί αποτελεί ήδη λύση, αλλά γιατί αντανακλά κάτι που η κοινότητα της ενδομητρίωσης χρειάζεται επειγόντως: μια μετακίνηση πέρα από το δίλημμα ορμόνες ή χειρουργείο». Αν αυτή η προσέγγιση αποδειχθεί αποτελεσματική, θα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει την αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης γύρω από τη βιολογία της νόσου και όχι μόνο τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Αλλά όλοι οι ειδικοί συνιστούν πειθαρχημένη αισιοδοξία. Το μήνυμα είναι ελπιδοφόρο αλλά η θεραπεία δεν είναι ακόμη εγκεκριμένη. Πρόκειται για ένα θέμα που αξίζει να παρακολουθούμε.