Δεν σου στέλνει μήνυμα. Δεν σε παίρνει τηλέφωνο. Δεν κάνει καμία ουσιαστική προσπάθεια να βρίσκεται στη ζωή σου. Παρ’ όλα αυτά, το όνομά του εμφανίζεται σχεδόν σταθερά ανάμεσα σε όσους είδαν τα Instagram Stories σου. Μπορεί να αφήσει ένα like σε μια φωτογραφία ή να συνεχίσει να σε ακολουθεί, παραμένοντας σιωπηλά ενήμερος για όσα κάνεις.
Αυτή η συμπεριφορά έχει όνομα: λέγεται orbiting και θα μπορούσαμε να την περιγράψουμε ως ghosting που αφήνει πίσω του ψηφιακά ίχνη. Ο άλλος σταματά να επικοινωνεί, αλλά εξακολουθεί να κινείται γύρω από τη διαδικτυακή σου ζωή. Είναι αρκετά κοντά ώστε να τον βλέπεις, αλλά αρκετά μακριά ώστε να μην υπάρχει πραγματική επαφή.
Και κάπου εκεί αρχίζει το μπέρδεμα: Αν δεν ενδιαφέρεται, γιατί συνεχίζει να παρακολουθεί; Αν ενδιαφέρεται, γιατί δεν μιλά;
Τι ακριβώς είναι το orbiting;
Ο όρος έγινε γνωστός το 2018, όταν η δημοσιογράφος Anna Iovine περιέγραψε τη δική της εμπειρία: ένας άνδρας είχε σταματήσει να απαντά στα μηνύματά της, αλλά συνέχιζε να βλέπει συστηματικά τα Instagram Stories της. Όπως εξηγεί η ίδια στην ιστοσελίδα της, παρέμενε στην «τροχιά» της χωρίς να της μιλά και κάπως έτσι γεννήθηκε το orbiting.
Για να μιλάμε πραγματικά για orbiting, δεν αρκεί ένα τυχαίο story view από έναν πρώην ή από κάποιο άτομο με το οποίο είχαμε κάποτε επαφή. Πρόκειται περισσότερο για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: η άμεση επικοινωνία έχει κοπεί, αλλά η ορατή διαδικτυακή παρακολούθηση συνεχίζεται.
Το orbiting μπορεί να εμφανιστεί μετά το τέλος μιας σχέσης, ενός φλερτ ή ακόμη και μιας φιλίας. Η βασική του διαφορά από το ghosting είναι ότι ο άνθρωπος δεν εξαφανίζεται εντελώς. Παραμένει παρών στην οθόνη σου, χωρίς να είναι πραγματικά παρών στη ζωή σου.
Γιατί το orbiting δημιουργεί τόση σύγχυση;
Στις ανθρώπινες σχέσεις, οι καθαρές απαντήσεις μάς βοηθούν να καταλάβουμε τι έχει συμβεί και να προχωρήσουμε. Το orbiting, αντίθετα, δημιουργεί μια συνθήκη στην οποία η επικοινωνία έχει σταματήσει, αλλά τα μικρά ψηφιακά σημάδια συνεχίζονται.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2021 εξέτασε τις εμπειρίες 208 νέων ενηλίκων που είχαν βιώσει ghosting, orbiting ή άμεση απόρριψη. Οι ερευνητές εντόπισαν διαφορετικά στάδια αντίδρασης, τα οποία περιλάμβαναν αρχικά έκπληξη και σύγχυση, στη συνέχεια θυμό, λύπη και ενοχές, προσπάθειες αποκατάστασης της σχέσης και, τελικά, αποδοχή.
Αυτή η προσπάθεια «αποκωδικοποίησης» είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό κομμάτι του orbiting. Κάθε προβολή ή like μπορεί να αντιμετωπιστεί σαν πιθανό μήνυμα:
«Μήπως θέλει να επιστρέψει;»
«Μήπως περιμένει να κάνω εγώ την πρώτη κίνηση;»
«Μήπως το μετάνιωσε;»
Το πρόβλημα είναι ότι τα ψηφιακά ίχνη δεν προσφέρουν πραγματική απάντηση. Απλώς αφήνουν αρκετό χώρο ώστε να συμπληρώσουμε εμείς τα κενά.
Ένα story view δεν είναι εξομολόγηση
Ας πούμε τη δύσκολη αλλά χρήσιμη αλήθεια: το γεγονός ότι κάποιος βλέπει τα stories σου δεν σημαίνει από μόνο του ότι θέλει να επιστρέψει στη ζωή σου.
Μπορεί να υπάρχει περιέργεια, συνήθεια, πλήξη, νοσταλγία ή απλώς η ευκολία με την οποία περνάμε διαδοχικά από το ένα story στο επόμενο. Μπορεί επίσης κάποιος να θέλει να γνωρίζει τι κάνεις χωρίς να επιθυμεί σχέση, επανασύνδεση ή οποιαδήποτε ουσιαστική επαφή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η συμπεριφορά είναι πάντοτε εντελώς αθώα ή ότι δεν μπορεί να στέλνει αντιφατικά μηνύματα. Σημαίνει, όμως, ότι δεν μπορούμε να συμπεράνουμε την πρόθεση ενός ανθρώπου αποκλειστικά από τη θέση του στη λίστα των viewers.
Το πραγματικό ενδιαφέρον δεν αποδεικνύεται με views. Χρειάζεται άμεση επικοινωνία, σαφής πρόθεση και σταθερή συμπεριφορά.
Είναι το orbiting χειρότερο από το ghosting;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Σε μελέτη του 2022 με 176 συμμετέχοντες, το ghosting συνδέθηκε με εντονότερο αίσθημα αποκλεισμού και μεγαλύτερη απειλή βασικών ψυχολογικών αναγκών σε σύγκριση με μια ξεκάθαρη απόρριψη.
Το orbiting φάνηκε να περιορίζει εν μέρει τις άμεσες συνέπειες του χωρισμού, πιθανώς επειδή η περιστασιακή ψηφιακή προσοχή δεν δημιουργεί την αίσθηση της ολοκληρωτικής εξαφάνισης. Οι ίδιοι οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι αρνητικές συνέπειες να παρατείνονται εξαιτίας της ασάφειας.
Με απλά λόγια, το orbiting μπορεί να πονά λιγότερο από την απόλυτη σιωπή, αλλά να σε κρατά περισσότερο σε αναμονή. Δεν υπάρχει πλήρης απουσία, αλλά ούτε και κάτι αρκετά σαφές ώστε να στηριχθείς σε αυτό.
Orbiting και breadcrumbing δεν είναι το ίδιο
Στο orbiting, ο άλλος παρακολουθεί από απόσταση χωρίς να ανοίγει πραγματική συζήτηση. Στο breadcrumbing, αντίθετα, αφήνει κατά διαστήματα μικρά «ψίχουλα» άμεσης προσοχής: ένα μήνυμα, ένα φλερτ, μια αόριστη υπόσχεση ότι θα συναντηθείτε.
Και στις δύο περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί σύγχυση. Η διαφορά είναι ότι στο orbiting η παρουσία παραμένει κυρίως παθητική. Βλέπει, ίσως κάνει like, αλλά δεν αναλαμβάνει το ρίσκο και την ευθύνη μιας αληθινής επικοινωνίας.
Πώς σταματάς να διαβάζεις τα ψηφιακά σημάδια;
Το πρώτο βήμα είναι να δώσεις μεγαλύτερη σημασία σε όσα κάνει κάποιος άμεσα και σταθερά και λιγότερη σε όσα μπορεί να υπονοεί η παρουσία του στα social media.
Αν κάποιος θέλει πραγματικά να επανασυνδεθεί, ένα story view δεν είναι επαρκής προσπάθεια. Χρειάζεται να επικοινωνήσει καθαρά, να εξηγήσει την προηγούμενη απομάκρυνσή του και να δείξει με συνέπεια τι επιδιώκει.
Αν αντιλαμβάνεσαι ότι η παρουσία του στη λίστα των viewers σε κάνει να επιστρέφεις ξανά και ξανά στο ίδιο ερώτημα, έχεις κάθε δικαίωμα να προστατεύσεις τον χώρο σου. Μπορείς να κρύψεις τα stories σου από το συγκεκριμένο άτομο, να το αφαιρέσεις από τους followers, να κάνεις mute ή block ή απλώς να σταματήσεις να ελέγχεις ποιος παρακολουθεί κάθε ανάρτηση.
Δεν πρόκειται για υπερβολή ούτε για παιχνίδι δύναμης. Τα ψηφιακά όρια είναι και αυτά όρια.
Η επικοινωνία μετρά περισσότερο από την παρακολούθηση
Το orbiting λειτουργεί επειδή δημιουργεί την αίσθηση μιας μισάνοιχτης πόρτας. Δεν υπάρχει αρκετή παρουσία για να συνεχιστεί η σχέση, αλλά ούτε αρκετή απουσία για να σταματήσουμε να αναρωτιόμαστε.
Η πιο ασφαλής ερμηνεία, όμως, είναι συνήθως και η πιο απλή: κάποιος μπορεί να ενδιαφέρεται να βλέπει τι κάνεις, χωρίς να ενδιαφέρεται αρκετά ώστε να βρίσκεται ουσιαστικά στη ζωή σου.
Και τελικά, δεν έχει τόση σημασία γιατί βλέπει. Σημασία έχει τι κάνει πέρα από αυτό. Γιατί το όνομα κάποιου στους viewers μπορεί να δείχνει περιέργεια. Δεν αποτελεί δήλωση αγάπης, μεταμέλειας ή πρόθεσης επιστροφής.