κακοτοπιά η [kakotopxá] (συνήθ. πληθ.) : 1. δύσβατος και επικίνδυνος τόπος. 2. (μτφ.) κατάσταση που πρέπει να την αντιμετωπίσει κανείς με πολλή προσοχή, για να μην υποπέσει σε σφάλμα ή σε ατόπημα: Aποφεύγει / φοβάται τις κακοτοπιές γι΄ αυτό και δεν ανακατεύεται σε τέτοια λεπτά ζητήματα. [μσν. κακοτοπία με συνίζ. για αποφυγή της χασμ. < κακο- + τόπ(ος) -ία > -ιά] .
Έτσι ορίζει τη λέξη «κακοτοπιά» το Λεξικό Τριανταφυλλίδη. Μια λέξη που ομολογώ είχα πολλά χρόνια να τη δω κάπου γραμμένη ή να την ακούσω.
Τον Ιούλιο η εν λόγω λέξη βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης δημόσιας συζήτησης και κριτικής όταν η διαδικτυακή πλατφόρμα «Παρατηρητήριο Έμφυλων Στερεοτύπων Για Γονείς – Και Όχι Μόνο» έδωσε στη δημοσιότητα αποσπάσματα του νέου βιβλίου «Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής», το οποίο προορίζεται για διδασκαλία σε μαθήτριες και μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου από το 2027.
Στα αποσπάσματα που αναρτήθηκαν, διαβάζουμε στο κεφάλαιο του βιβλίου για την «Έμφυλη Βία» και την «Κακοποίηση», ότι τα νέα κορίτσια «χρειάζεται να ενημερώνονται από μικρή ηλικία για τις βιολογικές και ψυχολογικές διαφορές με τους άντρες. Μερικές πρακτικές συμβουλές αντιμετώπισης για όλες τις γυναίκες είναι:
- Να θυμούνται ότι οι άντρες έχουν μεγαλύτερο όγκο και δύναμη
- Να αποφεύγουν τις «κακοτοπιές»
- Να αποφεύγουν, βίαιους, επιθετικούς, δύστροπους, νάρκισσους, χειριστικούς, αυτούς που έχουν έλλειμμα ενσυναίσθησης
Το ότι υπάρχει ένα κεφάλαιο για την «Έμφυλη Βία» και την «Κακοποίηση» σε σχολικό βιβλίο που απευθύνεται στις έφηβες και τους έφηβους της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι πέρα για πέρα θετικό κι ας άργησε. Το ότι ο συγγραφέας επιθυμεί να δώσει μερικές «πρακτικές» συμβουλές είναι επίσης θεμιτό.
Αλλά ας με συγχωρέσει ο κ. Παύλος Μαράντος -συγγραφέας του βιβλίου – οι συμβουλές του, μου έφεραν αμέσως στο μυαλό μου τη γιαγιά μου την Ανδρομάχη τη δεκαετία του ’90 να μου λέει τι πρέπει να φοράω ως καλό κορίτσι όταν βγαίνω έξω από το σπίτι, πώς να μιλάω σωστά και πώς να συμπεριφέρομαι για να μην μου κολλήσει κανείς την ταμπέλα: «αυτή είναι τσινάρι».
τσινάρι το [tsinári] Ο44 : λαϊκός τύπος νεαρού ατόμου που είναι μοντέρνα αλλά πολύ κακόγουστα ντυμένος, σύμφωνα με το Λεξικό Τριανταφυλλίδη.
Ο κ. Μαράντος υποστηρίζει ότι η λέξη «κακοτοπιά» είναι γνωστή και καθημερινή, η οποία δεν χρειάζεται ιδιαίτερη επιστημονική ανάλυση! Ας με συγχωρέσει πάλι αλλά νομίζω ότι είναι λίγο εκτός πραγματικότητας αν πιστεύει ότι στο καθημερινό λεξιλόγιο των σημερινών εφήβων της Gen Z υπάρχει θέση για τη λέξη «κακοτοπιά»!
Oι αντιδράσεις προέκυψαν κατά τη φάση της αξιολόγησης και διαβούλευσης του υλικού. Tο απόσπασμα έχει τεθεί υπό επανεξέταση και διορθώσεις από τις αρμόδιες επιτροπές του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) πριν την τελική εκτύπωση και διανομή του στα θρανία. Άκουσα όμως, πρόσφατα τον κ. Μαράντο να μιλά σε μια ραδιοφωνική εκπομπή να λέει ότι δέχεται την κριτική αλλά εμμένει στην προσέγγισή του. Ας με συγχωρέσει πάλι ο κ. Μαράντος πραγματικά δεν βλέπει ότι η προσέγγισή του αναπαράγει αναχρονιστικά στερεότυπα και μεταφέρει την ευθύνη ενός προβλήματος από τον θύτη στο θύμα (victim blaming).
Δεν καταλαβαίνει ότι το απόσπασμά του προσβάλλει τόσο τα σύγχρονα κορίτσια όσο και τα αγόρια; Δεν πιστεύει ότι θα ήταν προτιμότερο να είχε εμβαθύνει λίγο στις ρίζες της κακοποίησης, της έμφυλης βίας ή στα κοινωνικά πρότυπα που αναπαράγουν επικίνδυνες νοοτροπίες και γεννούν θύτες;
Δεν θα ήταν καλό να είχε πει κάτι για τις έννοιες σεβασμός και συναίνεση αντί να φαίνεται δεικτικός; Δεν ζει σε μια χώρα που μέχρι τα τέλη του φετινού Αυγούστου μετρούσε τουλάχιστον δέκα γυναικοκτονίες;
Είναι όλα τα αγόρια στα σχολεία μας μυώδη όντα που ακούν και υπακούν σε νόμους αγέλης, ανίκανα να σεβαστούν το άλλο φύλο; Πρέπει τα κορίτσια να πηγαίνουν στο σχολείο με φόβο και συστολή για το τι θα συναντήσουν στην τάξη ή στο προαύλιο; Είναι όλα τα κορίτσια στα σχολεία μας άβουλα και έρμαια κάθε χειριστικού αγοριού; Ή μήπως έχει ταμπέλα στο μέτωπό του ο χειριστικός έφηβος για να τον αποφεύγεις; Αποκλείεται να κρύβει τον χειριστικό χαρακτήρα του πίσω από ένα ελκυστικό ή γοητευτικό προσωπείο; Κι αν το κορίτσι “παρασυρθεί”, θα φταίει;
Είναι τέλος πάντων δυνατόν να δίνουμε συμβουλές στα βιβλία αντί αυτές να προκύπτουν μέσα από μια συζήτηση και διάλογο στην τάξη μεταξύ του εκπαιδευτικού και των μαθητών; Μήπως τυπώνουμε βιβλία χωρίς να γνωρίζουμε το σχολικό περιβάλλον;