Αν ρωτήσεις οποιονδήποτε επαγγελματία αθλητή ποιο είναι το μεγαλύτερο άγχος της καριέρας του, θα σου πει ένας σοβαρός τραυματισμός. Αν κάνεις την ίδια ερώτηση σε μια γυναίκα, η μητρότητα στον αθλητισμό και η εγκυμοσύνη είναι η παράμετρος που αλλάζει τα πάντα.
Για δεκαετίες, η μητρότητα στον γυναικείο πρωταθλητισμό αντιμετωπιζόταν σχεδόν ως… αθέτηση συμβολαίου. Μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία που για έναν άνδρα αθλητή σημαίνει απλώς συγχαρητήρια στα αποδυτήρια, για μια γυναίκα σήμαινε -και σε πολλές περιπτώσεις σημαίνει ακόμα- τίτλους τέλους για την καριέρα της.
Γι’ αυτό και η ανακοίνωση της ποδοσφαιρικής ομάδας Chelsea Women για τη συνεργασία της με την Fertility Plus δεν είναι μια απλή εμπορική συμφωνία. Είναι μια σημαντική είδηση που έρχεται να προστεθεί στον μακροχρόνιο αγώνα των γυναικών αθλητριών να καταρρίψουν τα ταμπού για την αναπαραγωγική υγεία στον αθλητισμό.
Η κίνηση της Chelsea που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού
Η γυναικεία ομάδα της Chelsea γίνεται ο πρώτος ποδοσφαιρικός σύλλογος στον κόσμο που δημιουργεί ένα πλήρως χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα αναπαραγωγικής φροντίδας για όλες τις παίκτριές της. Σε συνεργασία με την εξειδικευμένη κλινική Fertility Plus, η βρετανική ομάδα παρέχει πλέον σε κάθε αθλήτρια:
- Εξατομικευμένες ιατρικές εξετάσεις γονιμότητας και τακτική παρακολούθηση της αναπαραγωγικής της υγείας.
- Πρόσβαση σε εξειδικευμένες θεραπείες, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας για κατάψυξη ωαρίων και οικογενειακό προγραμματισμό.
- Ψυχολογική υποστήριξη, συμβουλευτική και εξειδικευμένα εκπαιδευτικά εργαστήρια για τις παίκτριες αλλά και για το προπονητικό και ιατρικό προσωπικό της ομάδας.
- Εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού για την αποδόμηση των μύθων γύρω από τη γονιμότητα, καθώς έρευνες δείχνουν ότι το 41% των γυναικών που προσπαθούν να συλλάβουν δεν γνωρίζουν καν τις γόνιμες ημέρες τους.
Όπως σημείωσε η εμπορική διευθύντρια της ομάδας, Giulia Mazzia:
«Ο πρωταθλητισμός απαιτεί τεράστιες σωματικές θυσίες από τις γυναίκες ακριβώς στα χρόνια που η γονιμότητά τους βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Πρόκειται για μια συζήτηση που το ποδόσφαιρο απέφευγε να κάνει ανοιχτά. Η Chelsea δημιουργεί ένα νέο πρότυπο ολιστικής φροντίδας».
Το μήνυμα είναι σαφές: Η αναπαραγωγική υγεία δεν είναι προσωπικό «πρόβλημα» της αθλήτριας που πρέπει να κρύψει, αλλά μέρος της συνολικής της υγείας και της επαγγελματικής της μέριμνας.
Η σκληρή πραγματικότητα: Χωρίς συμβόλαια, χωρίς αποζημιώσεις, χωρίς εγγυήσεις
Για να καταλάβει κανείς τη σημασία της κίνησης της Chelsea, πρέπει να δει τη σκληρή πραγματικότητα που επικρατεί ακόμα στον παγκόσμιο αθλητισμό. Για τα περισσότερα αθλήματα, στις περισσότερες χώρες του κόσμου επικρατούν:
- «Ρήτρες εγκυμοσύνης»: Μέχρι και πολύ πρόσφατα, μεγάλα αθλητικά brands και σύλλογοι περιλάμβαναν στα συμβόλαια ρήτρες που επέτρεπαν τη μείωση αποδοχών ή ακόμα και τη μονομερή διακοπή συμβολαίου αν μια αθλήτρια έμενε έγκυος. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η καταγγελία της ολυμπιονίκη Allyson Felix στους The New York Times κατά της Nike το 2019, που αποκάλυψε ότι η εταιρεία ήθελε να της μειώσει τις αποδοχές κατά 70% όταν έμεινε έγκυος.
- Έλλειψη άδειας μητρότητας: Στα περισσότερα αθλήματα, οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ως freelancers και όχι ως μισθωτές εργαζόμενες. Μόλις το 2024 η FIFA θεσμοθέτησε τους πρώτους ελάχιστους κανόνες προστασίας μητρότητας, αποδεικνύοντας πόσο πίσω βρισκόταν ο αθλητισμός στο ζήτημα της ιατρικής και μισθολογικής κάλυψης.
- Το αόρατο «τιμωρητικό» πέναλτι: Μια αθλήτρια που έμενε έγκυος έχανε αυτόματα τους βαθμούς της στην παγκόσμια κατάταξη (χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Serena Williams στο τένις, που ανάγκασε τη WTA να αλλάξει τους κανονισμούς Protected Ranking), έχανε τις χορηγίες της και καλείτο να καλύψει μόνη της τα έξοδα αποκατάστασης του σώματός της.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα, όπου ο γυναικείος αθλητισμός παλεύει ακόμα για τα αυτονόητα και την ερασιτεχνική ή ημι-επαγγελματική αναγνώριση, η εγκυμοσύνη σημαίνει σχεδόν αυτόματα την αποχώρηση από το γήπεδο χωρίς καμία αποζημίωση.
Η επίσημη θέση και οι διεκδικήσεις που προβάλλει ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αμειβομένων Ποδοσφαιριστών/τριών (ΠΣΑΠΠ) περιγράφουν με τον πιο ανάγλυφο τρόπο το θεσμικό κενό:
«Όσο το ποδόσφαιρο γυναικών παραμένει ερασιτεχνικό στα χαρτιά, οι αθλήτριες δεν αντιμετωπίζονται ως εργαζόμενες. Δεν έχουν επαγγελματικά συμβόλαια, δεν δικαιούνται άδεια μητρότητας, ιατρική κάλυψη ή εγγύηση ότι η θέση τους θα υπάρχει όταν επιστρέψουν. Η μητρότητα σημαίνει ουσιαστικά το τέλος της καριέρας τους». Χωρίς νομικό πλαίσιο προστασίας, οι Ελληνίδες αθλήτριες καλούνται ουσιαστικά να διαλέξουν ανάμεσα στη δημιουργία οικογένειας και την αθλητική τους ιδιότητα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η αλλαγή που ξεκινά (αλλά έχει ακόμα δρόμο)
Τα τελευταία χρόνια, χάρη στις φωνές σπουδαίων αθλητριών και από άλλα αθλήματα όπως η Serena Williams, η Alex Morgan και η Naomi Osaka, τα πράγματα άρχισαν να κινούνται. Ωστόσο, η πραγματική αλλαγή θα έρθει όταν η προστασία της μητρότητας πάψει να βασίζεται στη φιλανθρωπία του κάθε συλλόγου και γίνει θεσμοθετημένο εργασιακό δικαίωμα σε όλα τα αθλήματα.
Η μητρότητα δεν είναι τραυματισμός, δεν είναι παράπτωμα και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επαγγελματικό ρίσκο. Είναι δικαίωμα. Και όσο περισσότεροι σύλλογοι επενδύουν στην αναπαραγωγική υγεία των γυναικών, τόσο πιο κοντά ερχόμαστε σε έναν αθλητισμό που δεν ζητά από τις γυναίκες να θυσιάσουν κανένα από τα όνειρά τους για τη ζωή.