Ξεκίνησε από πολύ παλιά σαν μια καθημερινή, σχεδόν συνηθισμένη και κοινότυπη διαπίστωση. Με κάποιον τρόπο και για κάποιον λόγο οι άνθρωποι έμοιαζαν με τα σκυλιά τους. Κάποιοι φωτογράφοι μάλιστα εμπνεύστηκαν από την ιδέα. Από τον Εlliot Erwitt και τα street photography πορτραίτα του με ανθρώπους και σκυλιά που αναδεικνύουν ομοιότητες σε στάση και ύφος, μέχρι το project Do you Look Like your Dog του Gerrard Gethings που κυκλοφόρησε και σε βιβλίο και στο οποίο φωτογράφισε 25–50 ζευγάρια ανθρώπων και σκύλων που μοιάζουν μεταξύ τους. Δεν ήταν όμως μόνο οι καλλιτέχνες που θέλησαν να διερευνήσουν αυτή την ιδέα.
Ο ψυχολόγος Michael Roy από το Elizabethtown University ήταν από τους πρώτους που μελέτησαν το φαινόμενο. Σε ένα πείραμα που έγινε κλασικό, φωτογράφισε φροντιστές και σκύλους ξεχωριστά και ζήτησε από τρίτους να τους αντιστοιχίσουν. Τι συνέβη;
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ταίριαξαν σωστά τους ανθρώπους με τα κατοικίδιά τους με εντυπωσιακή ακρίβεια. Ακόμη και χωρίς καμία πληροφορία. Και το εύρημα αυτό έχει επαναληφθεί πολλές φορές έκτοτε.
Γιατί επιλέγουμε σκύλους που μας μοιάζουν
Πήγαινε μια βόλτα σε οποιοδήποτε πάρκο και θα το παρατηρήσεις σχεδόν αμέσως. Τα σκυλιά μοιάζουν με τους φροντιστές τους. Δεν είναι απλώς σύμπτωση. Αυτό που μοιάζει σαν ένα χαριτωμένο, επιφανειακό μοτίβο, κρύβει μια βαθύτερη ψυχολογική τάση. Την έλξη προς ό,τι μας μοιάζει. Και σύμφωνα με τους ψυχολόγους, αυτό δεν αφορά μόνο τα κατοικίδιά μας αλλά και τις ερωτικές μας επιλογές.
Η ομοιότητα ανθρώπων και σκύλων δεν είναι πάντα προφανής. Δεν σημαίνει ότι κάθε φροντιστής μπουλντόγκ έχει έντονες ρυτίδες στα μάγουλά του. Συχνά η ομοιότητα είναι λεπτή. Στο βλέμμα, στις αναλογίες, στην έκφραση. Δεν είναι τυχαίο ότι όταν στη διάρκεια της μελέτης οι ερευνητές κάλυψαν τα μάτια στις φωτογραφίες, η ικανότητα αντιστοίχισης μειώθηκε σημαντικά.
Η δύναμη της οικειότητας και κάτι περισσότερο
Μια πρώτη εξήγηση είναι απλή. Μας ελκύει το οικείο. Ένας σκύλος που μοιάζει με εμάς ή με τα αγαπημένα μας πρόσωπα μάς φαίνεται πιο «δικός μας», πιο ασφαλής. Ωστόσο, οι ψυχολόγοι πιστεύουν ότι υπάρχει κάτι πιο βαθύ. Η προτίμηση προς την ομοιότητα συνδέεται με τον τρόπο που εξελιχθήκαμε να επιλέγουμε συντρόφους. Το να επιλέγουμε κάποιον που μας μοιάζει, όχι μόνο εξωτερικά αλλά και ψυχολογικά, μπορεί να υποδηλώνει γενετική και συμπεριφορική συμβατότητα. Με άλλα λόγια, η ίδια «πυξίδα» που μας οδηγεί σε έναν ερωτικό σύντροφο, μπορεί να λειτουργεί και όταν επιλέγουμε έναν σκύλο.
Οι ομοιότητες δεν σταματούν στην εξωτερική εμφάνιση. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι επιλέγουν σκύλους που τους μοιάζουν και σε επίπεδο προσωπικότητας. Η Borbala Turcsan από το Πανεπιστήμιο Eötvös στη Βουδαπέστη μελέτησε αυτή τη σχέση και βρήκε κάτι εντυπωσιακό. Οι ιδιοκτήτες και οι σκύλοι τους παρουσιάζουν παρόμοια χαρακτηριστικά προσωπικότητας, σε βαθμό μεγαλύτερο ακόμη και από αυτόν που παρατηρείται σε ζευγάρια ή φίλους.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σήμερα, μάλιστα, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν μια «σκυλίσια» εκδοχή του τεστ προσωπικότητας Big Five με τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας (εξωστρέφεια, νευρωτισμός, ευσυνειδησία, συνεργατικότητα, δεκτικότητα). Ένας εξωστρεφής άνθρωπος, για παράδειγμα, είναι πιο πιθανό να έχει έναν δραστήριο και κοινωνικό σκύλο, ενώ ένας πιο αγχώδης άνθρωπος μπορεί να συνδέεται με έναν πιο επιφυλακτικό.
Αυτή η ομοιότητα δεν φαίνεται να προκύπτει απλώς από τη συμβίωση. Δεν είναι ότι ο σκύλος «μαθαίνει» να μοιάζει στον άνθρωπο. Αντίθετα, φαίνεται ότι η έλξη υπάρχει από την αρχή.
Η σχέση μας με τους σκύλους είναι από τις πιο βαθιές που έχουμε αναπτύξει ως είδος. Ξεκίνησε πριν από περίπου 30.000 χρόνια, όταν τους εξημερώσαμε για πρακτικούς λόγους, όπως το κυνήγι. Σήμερα, όμως, τα σκυλιά είναι κάτι πολύ περισσότερο. Μέλη της οικογένειας μας, σύντροφοι, καθρέφτες του εαυτού μας. Μας μοιάζουν, μας καταλαβαίνουν, και ίσως το πιο σημαντικό, ανταποδίδουν τα συναισθήματά μας. Ίσως τελικά δεν είναι καθόλου περίεργο που μοιάζουμε τόσο.