Μια καλή μου φίλη πριν μερικά χρόνια υιοθέτησε ένα σκυλάκι παίρνοντας το από ένα καταφύγιο. Το σκυλάκι ήταν εξαιρετικά φοβισμένο και ήταν προφανές πως είχε κακοποιηθεί. Ούτε οι συμβουλές των ειδικών, ούτε όλη η αγάπη που δέχτηκε όλα αυτά τα χρόνια αυτό το χαριστωμένο κατοικίδιο, δεν ήταν ικανή για να την κάνει να χαλαρώσει, να εμπιστευτεί και να γίνει ένας ήρεμος και ευτυχισμένος σκύλος.
Είναι πολλοί οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα με τα σκυλιά που υιοθετούν τα οποία μπορεί στο παρελθόν να είχαν έναν επιθετικό ή ασυνείδητο ιδιοκτήτη. Συχνά ούτε οι συμβουλές των ειδικών, ούτε των γιατρών αλλά ούτε και οι αυτοσχέδιες πρακτικές που κάποιος ιδιοκτήτης μπορεί να δοκιμάσει δεν βοηθούν. Υπάρχει κάτι όμως που λειτουργεί. Η μουσική.
Το Through a Dog’s Ear, μια πλατφόρμα με συνθέσεις από πιάνο σε slow tempo που σχεδιάστηκε για να μειώσει το στρες στα σκυλιά, μοιάζει να εμπνέεται από μια σειρά ερευνών που μελέτησαν την ηρεμιστική επίδραση της μουσικής στα ζώα. Δημιουργήθηκε από τον Joshua Leeds, ειδικό στην ψυχοακουστική (ειδικότητα που μελετά πώς αντιλαμβανόμαστε τον ήχο), και τη Susan Wagner, κτηνίατρο νευρολόγο, οι οποίοι έχουν μελετήσει τις επιδράσεις αυτής της μουσικής στους σκύλους.
Οι ειδικοί παρατήρησαν περισσότερους από 150 σκύλους σε σπίτια και σε καταφύγια και διαπίστωσαν ότι πάνω από το 70% των σκύλων σε καταφύγια και το 80% των σκύλων στα σπίτια παρουσίασαν λιγότερα συμπτώματα άγχους όπως νευρικό περπάτημα, τρέμουλο και λαχάνιασμα μετά την ακρόαση μουσικής με πιάνο.
Η ηρεμιστική επίδραση της κλασικής μουσικής
Υπάρχουν και άλλες μελέτες που κατέληξαν σε παρόμοια συμπεράσματα. Μία από το Queen’s University Belfast εξέτασε την επίδραση τριών τύπων ήχου σε σκύλους τόσο σε καταφύγια όσο και σε οικιακό περιβάλλον. Της κλασικής μουσικής, των audiobooks και της σιωπής. Παρατηρώντας προσεκτικά τις αλλαγές στη συμπεριφορά, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κλασική μουσική έχει την πιο αισθητή κατευναστική επίδραση σε «έντονα στρεσογόνες καταστάσεις», όπως μια επίσκεψη στον κτηνίατρο ή ένα μακρύ ταξίδι με το αυτοκίνητο.
Ωστόσο, δεν είναι όλα τα είδη κλασικής μουσικής εξίσου αποτελεσματικά. Οι πιο αργοί ρυθμοί, οι απλές συνθέσεις και η απουσία έντονων κρουστών φαίνεται να λειτουργούν καλύτερα. Αυτός ο συνδυασμός έχει συσχετιστεί με μείωση της κορτιζόλης, της ορμόνης που σχετίζεται με το στρες, στους σκύλους, αν και ο ακριβής μηχανισμός πίσω από αυτό το αποτέλεσμα δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός. «Η πιο λογική εξήγηση είναι ότι υπάρχει κάτι εγγενώς χαλαρωτικό σε αυτό το είδος μουσικής, πιθανώς επειδή πυροδοτεί την έκκριση χημικών ουσιών που δημιουργούν μια ευχάριστη ψυχική κατάσταση», εξηγεί η Deborah Wells, συν-συγγραφέας της μελέτης και ερευνήτρια συμπεριφοράς ζώων στο Queen’s University Belfast.
Η Wells έχει μελετήσει την επίδραση της κλασικής μουσικής σε διαφορετικά είδη, συμπεριλαμβανομένων ζώων που ζουν σε ζωολογικούς κήπους, όπως ελέφαντες και γορίλες. Όπως αναφέρει, τα ζώα αυτά παρουσίασαν βελτιωμένους δείκτες ευζωίας, περνώντας λιγότερο χρόνο σε επιθετικές συμπεριφορές. Άλλα οφέλη που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνουν καλύτερες συνήθειες στη διατροφή και τον ύπνο, ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και βελτίωση της αναπαραγωγικής ικανότητας.
Ποια άλλα είδη μουσικής ηρεμούν τα ζώα
Η κλασική μουσική, πάντως, δεν είναι το μόνο είδος που μπορεί να ηρεμήσει τα ζώα. Η reggae και το soft rock, με απλούς ρυθμούς, χαμηλό τέμπο και χωρίς έντονα κρουστα, έχει επίσης αποδειχθεί ότι χαλαρώνει τους σκύλους στα καταφύγια. Σε μια άλλη μελέτη, που παρακολούθησε 35 γάτες σε ένα κτηνιατρικό νοσοκομείο, διαπιστώθηκε ότι η ορχηστρική μουσική μπορεί να μειώσει τον ρυθμό της αναπνοής τους, αρκεί να μην περιλαμβάνει πολύ υψηλές ή πολύ χαμηλές συχνότητες όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, με ήχους πιάνου, φλάουτου ή εγχόρδων.
Η reggae και το soft rock, με απλούς ρυθμούς, χαμηλό τέμπο και χωρίς έντονα κρουστα, έχει επίσης αποδειχθεί ότι χαλαρώνει τους σκύλους στα καταφύγια.
Τα audiobooks μπορεί να μοιάζουν εκ πρώτης όψεως ως μια καλή επιλογή, ιδίως όταν η αφήγηση γίνεται με ήρεμη φωνή, όμως στην πράξη δεν φαίνεται να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Σε αντίθεση με τη μουσική, που τους οδηγούσε να χαλαρώνουν και να ξαπλώνουν, τα audiobooks δεν είχαν ουσιαστική κατευναστική επίδραση. Τα περισσότερα ζώα απλώς κοιτούσαν την πηγή του ήχου.
Θα πρέπει βέβαια εδώ να σημειωθεί ότι οι περισσότερες μελέτες είναι μικρής κλίμακας, βραχυπρόθεσμες και διεξάγονται σε περιβάλλοντα υψηλού στρες, όπως καταφύγια και κτηνιατρικές κλινικές. Ένας επιπλέον παράγοντας που περιπλέκει τα ευρήματα είναι η ποικιλία ειδών μέσα στην κλασική ή ορχηστρική μουσική, μια διαφοροποίηση που μπορεί να επηρεάζει σημαντικά το αποτέλεσμα.
Ό,τι και να προτείνουμε εδώ και ό,τι και να επιλέξετε για το δικό σας κατοικίδιο θα περιλαμβάνει πολλές δοκιμές και πειραματισμούς. Η ψυχολογία των κατοικιδίων αλλά και οι διαφορετικές μουσικές επιλογές δημιουργούν μια σύνθετη εξίσωση για δυνατούς λύτες που θέλει χρόνο και φροντίδα