Νοέ 7, 2026 ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Tradwives: Από το TikTok στα εκπαιδευτήρια της Ρωσίας… για παραδοσιακά κορίτσια

Στη Ρωσία εκπαιδεύουν ανήλικα κορίτσια να γίνουν «καλές σύζυγοι και μητέρες» και στο TikTok τη χαρά του να φτιάχνεις πάντα ευδιάθετη και χαμογελαστή σπιτικό ψωμί.

Νοέ 7, 2026 ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Tradwives: Από το TikTok στα εκπαιδευτήρια της Ρωσίας… για παραδοσιακά κορίτσια
ⒸGraphicaArtis/Getty Images

Θυμάμαι τότε στις αρχές της δεκαετίας του ‘80, στην Α΄Γυμνασίου, είχαμε το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας. Δεν θυμάμαι ούτε τα περιεχόμενα του βιβλίου, ούτε τη διδακτέα ύλη. Θυμάμαι όμως, την καθηγήτρια, μια καθωσπρέπει συντηρητική κυρία μιας ηλικίας και θυμάμαι ακόμα πιο καλά ότι δίδασκε το μάθημα σαν να μην υπήρχαν τα αγόρια συμμαθητές μου μέσα στη τάξη. Από τη διδασκαλία μέχρι την εξέταση η κυρία αυτή απευθυνόταν μόνο σε τα κορίτσια της τάξης σαν το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας να αφορούσε μόνο εμάς, τα μελλοντικά… καθωσπρέπει κορίτσια. 

Και φτάνουμε στο σήμερα… έναν αιώνα μετά να έχουν αναλάβει τον ρόλο της καθωσπρέπει καθηγήτριας της Οικιακής Οικονομίας, κάποιες influencers και tiktokers με πιστό κοινό (followers) να σου λένε ότι η απόλυτη αίσθηση πληρότητας βρίσκεται στο να φτιάχνεις σπιτικό ψωμί, να είσαι πάντα ευδιάθετη και αφοσιωμένη στο σπίτι και στον σύζυγο, αυτόν που φέρνει τον άρτο τον επιούσιο στο σπίτι. 

Το φαινόμενο των «tradwives» (των παραδοσιακών συζύγων) κερδίζει συνεχώς έδαφος παρά τις έντονες αντιδράσεις για τη θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία. Αλλά στη Ρωσία το φαινόμενο της επιστροφής στους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους φαίνεται να αποκτά και θεσμική διάσταση. Κορίτσια ηλικίας μόλις 10 ετών παρακολουθούν ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα που έχουν στόχο να τα προετοιμάσουν για τον μελλοντικό τους ρόλο ως σύζυγοι και μητέρες. Μαθαίνουν μαγειρική, ανθοδετική και χορό, ενώ καλούνται να υιοθετήσουν συγκεκριμένους κανόνες εμφάνισης και συμπεριφοράς.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των βρετανικών Times και έρευνα του ανεξάρτητου ρωσικού μέσου Verstka, τα προγράμματα αυτά δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένες πρωτοβουλίες συντηρητικών κύκλων. Αντιθέτως, φαίνεται να απολαμβάνουν την υποστήριξη κρατικών και περιφερειακών αξιωματούχων, σε μια περίοδο κατά την οποία το Κρεμλίνο προωθεί συστηματικά τις λεγόμενες «παραδοσιακές οικογενειακές αξίες». 

«Ευγενείς δεσποινίδες» από τα 10 τους 

Το πρόγραμμα ονομάζεται «Παραδοσιακή Εκπαίδευση των Κοριτσιών» και δημιουργήθηκε το 2022 από την Όλγα Νοβγκορόντσεβα, ορθόδοξη ακτιβίστρια και επικεφαλής της Ένωσης Ορθόδοξων Γυναικών στην Ουντμουρτία, μια περιοχή της κεντρικής Ρωσίας.

Ρωσία: Σχολεία μαθαίνουν σε κορίτσια από 10 ετών πώς να γίνουν «καλές σύζυγοι και μητέρες»
Ⓒ Verstka. Φωτογραφίες των δεσποινίδων της Ρωσίας από την έρευνα του ανεξάρτητου ρωσικού μέσου ενημέρωσης

 

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε κορίτσια ηλικίας 10 έως 16 ετών και περιλαμβάνει δραστηριότητες που συνδέονται με την οικιακή ζωή και την παραδοσιακή αντίληψη περί θηλυκότητας. Η εμφάνιση των μαθητριών υπόκειται σε αυστηρούς ενδυματολογικούς κανόνες. Όλες υποχρεούνται να είναι ομοιόμορφα ντυμένες με μπλε φορέματα, με λευκούς γιακάδες και κάλτσες, ενώ τα παντελόνια και τα λυτά μαλλιά απαγορεύονται διά ροπάλου. 

Σύμφωνα με το Verstka, η ιδρύτρια του προγράμματος υποστηρίζει ότι τα κορίτσια που φορούν παντελόνια υιοθετούν «ανδρική συμπεριφορά». Γι’ αυτό, όπως φέρεται να υποστηρίζει, πρέπει να φορούν καθημερινά φορέματα, ώστε να θυμούνται τον «προορισμό» τους: να είναι θηλυκές, ευγενικές και καλοαναθρεμμένες. Ωστόσο το δημοσίευμα επισημαίνει μια μικρή αντίφαση: η ίδια η Νοβγκορόντσεβα έχει εμφανιστεί δημόσια φορώντας παντελόνια, έντονα χρώματα και έχοντας τα μαλλιά της λυτά.

Ρωσία: Σχολεία μαθαίνουν σε κορίτσια από 10 ετών πώς να γίνουν «καλές σύζυγοι και μητέρες»
Ⓒ Verstka. Η αντίφαση στην ένδυση της διευθύντριας

 

Το πρόγραμμα ξεκίνησε αρχικά σε τέσσερα σχολεία, αλλά στη συνέχεια επεκτάθηκε και σε άλλες περιοχές, μεταξύ των οποίων το Κρασνοντάρ, στη νότια Ρωσία, και στην προσαρτημένη στη Ρωσική Ομοσπονδία Κριμαία από το 2014. Σύμφωνα με την έρευνα του Verstka, το τρέχον έτος λειτουργούν στη χώρα περίπου 22 τέτοιες τάξεις σε 13 σχολεία, με συνολικά 400 μαθήτριες.

Η τελετή μύησης και η επιστροφή στην τσαρική Ρωσία

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του προγράμματος είναι η τελετή μύησης, κατά την οποία τα κορίτσια λαμβάνουν ένα λευκό τριαντάφυλλο και μια χρυσή καρφίτσα με το γράμμα «D». Το γράμμα συνδέεται με ρωσικές λέξεις όπως devitsa (δεσποινίδα) και dostoinstvo (αρετή ή αξιοπρέπεια).  Η μαθήτρια με την καρφίτσα «D» στο πέτο έχει κερδίσει τον τίτλο της «ευγενούς δεσποινίδας». Ο τίτλος παραπέμπει στα εκπαιδευτικά ιδρύματα της τσαρικής Ρωσίας, όπου οι κόρες των αριστοκρατικών οικογενειών και των υψηλόβαθμων αξιωματούχων διδάσκονταν τους κανόνες συμπεριφοράς που θεωρούνταν οι κατάλληλοι για γυναίκες της κοινωνικής τους τάξης και του… τελικού προορισμού τους στη ζωή. 

Τα περισσότερα από αυτά τα ιδρύματα καταργήθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Σήμερα, ωστόσο, στοιχεία εκείνης της εκπαιδευτικής παράδοσης φαίνεται να επανέρχονται. Η κρατική υποστήριξη είναι ιδιαίτερα εμφανής στις τελετές μύησης. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, βουλευτές της ρωσικής Δούμας και περιφερειακοί υπουργοί έχουν παραστεί σε εκδηλώσεις των σχολείων των καθωσπρέπει κορασίδων, απονέμοντας οι ίδιοι τις καρφίτσες στις τυχερές μαθήτριες.

Ο ασκών καθήκοντα υπουργού Εθνικής Πολιτικής της Ουντμουρτίας, Έντουαρντ Πετρόφ, έχει δηλώσει χαρακτηριστικά:

Σήμερα είναι εξαιρετικά σημαντικό να προετοιμάσουμε τις μελλοντικές μητέρες και συζύγους μας, ώστε να γίνουν οι θεματοφύλακες του σπιτιού και των παραδόσεων.

Η δημογραφική κρίση πίσω από την επιστροφή στις «παραδοσιακές αξίες»

Η ενίσχυση τέτοιων πρωτοβουλιών συνδέεται με τη γενικότερη πολιτική του Κρεμλίνου για την οικογένεια και το δημογραφικό πρόβλημα. Η Ρωσία αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες φυσική μείωση του πληθυσμού της, καθώς οι χαμηλές γεννήσεις συνδυάζονται με υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Η κυβέρνηση του Βλαντίμιρ Πούτιν έχει υιοθετήσει οικονομικά κίνητρα για την απόκτηση περισσότερων παιδιών, ενώ παράλληλα προωθεί μια ιδιαίτερα συντηρητική αντίληψη για την οικογένεια και τους έμφυλους ρόλους.

Ρωσία: Σχολεία μαθαίνουν σε κορίτσια από 10 ετών πώς να γίνουν «καλές σύζυγοι και μητέρες»
Ⓒ Verstka. Φωτογραφίες των δεσποινίδων της Ρωσίας από την έρευνα του ανεξάρτητου ρωσικού μέσου ενημέρωσης

Το 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας χαρακτήρισε τη ρωσκή κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ+» εξτρεμιστική, ενώ το 2024 θεσπίστηκε νομοθεσία που απαγορεύει την προώθηση ενός τρόπου ζωής χωρίς παιδιά στα μέσα ενημέρωσης, στο διαδίκτυο, στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εκπαίδευση κοριτσιών με επίκεντρο τον μελλοντικό τους ρόλο ως μητέρων και συζύγων αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία.

Προς το παρόν, η συμμετοχή στο συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι προαιρετική. Ωστόσο, ενδεχόμενη επίσημη κρατική πιστοποίησή του θα μπορούσε να διευκολύνει την περαιτέρω εξάπλωσή του σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι tradwives του TikTok 

Το ρωσικό πρόγραμμα δεν ταυτίζεται με το κίνημα των tradwives, παρουσιάζει όμως ομοιότητες με την αντίληψη για τον ρόλο της γυναίκας που προβάλλεται μέσα από αυτό. Ο όρος tradwife προέρχεται από τις αγγλικές λέξεις traditional wife, δηλαδή «παραδοσιακή σύζυγος». Πρόκειται για γυναίκες που επιλέγουν να δώσουν προτεραιότητα στη φροντίδα του σπιτιού, στην ανατροφή των παιδιών και στην υποστήριξη του συζύγου τους, υιοθετώντας συχνά μια αντίληψη για την οικογένεια στην οποία ο άνδρας είναι ο βασικός οικονομικός πάροχος. Στο TikTok και στο Instagram, η συγκεκριμένη τάση παρουσιάζεται μέσα από μια ιδιαίτερα προσεγμένη αισθητική: καλοχτενισμένα μαλλιά, φορέματα εμπνευσμένα από περασμένες δεκαετίες, σπιτικά γεύματα, χειροποίητα γλυκά και εικόνες οικογενειακής γαλήνης.

Η influencer Βικτόρια Γιοστ, γνωστή ως @thymeandtenderness, μοιράζεται με εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους στιγμές από την καθημερινότητά της, από την προετοιμασία σπιτικού γιαουρτιού μέχρι τη μαγειρική και την εκπαίδευση των παιδιών στο σπίτι.

Τελικά, η καρδιά μου ανήκει στο σπίτι μου, στον σύζυγό μου και στην οικογένειά μου, και δεν θα έπρεπε ποτέ να υπάρχει ντροπή γι’ αυτό, δηλώνει.

Μια άλλη γνωστή εκπρόσωπος της τάσης, η Έστι Γουίλιαμς, περιγράφει τη φιλοσοφία των tradwives ως μια συνειδητή επιλογή επιστροφής στους αυστηρά διαχωρισμένους ρόλους των δύο φύλων.

Ο άνδρας βγαίνει από το σπίτι, εργάζεται και εξασφαλίζει τα προς το ζην για την οικογένεια. Η γυναίκα μένει στο σπίτι και φροντίζει το νοικοκυριό, εξηγεί.

Για τη Γουίλιαμς, η αφοσίωση στον σύζυγο δεν αποτελεί υποβάθμιση της γυναίκας, αλλά προσωπική επιλογή.

Πίσω από τις τάσεις…

Παρότι πολλές γυναίκες αντιμετωπίζουν τον τρόπο ζωής των tradwives ως προσωπική επιλογή, ερευνητές διατείνονται ότι ορισμένες διαδικτυακές κοινότητες συνδέονται με ακροδεξιές και αντιφεμινιστικές ιδεολογίες.

Ρωσία: Σχολεία μαθαίνουν σε κορίτσια από 10 ετών πώς να γίνουν «καλές σύζυγοι και μητέρες»
Ⓒ Unsplash. Το φαινόμενο των «tradwives» κερδίζει συνεχώς έδαφος

 

Η πολιτικός επιστήμονας, η οποία εξειδικεύεται στην έρευνα της ριζοσπαστικοποίησης Τζούλια Έμπνερ, υποστηρίζει  ότι η επιστροφή στους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους συνδυάζεται με αντιλήψεις περί φυλετικής ταυτότητας και υπεροχής των λευκών. Σύμφωνα με την Έμπνερ, ορισμένες ακροδεξιές tradwives θεωρούν ότι ο ρόλος τους ως μητέρων και συζύγων συμβάλλει στη διασφάλιση της επιβίωσης της λευκής φυλής. Στις κοινότητες αυτές, ο φεμινισμός παρουσιάζεται ως απειλή για την παραδοσιακή οικογένεια και την κοινωνική τάξη.

Η δημοσιογράφος Σίαν Νόρις έχει επίσης επισημάνει ότι η φαινομενικά αθώα αισθητική των tradwives μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να λειτουργεί ως μέσο διάδοσης αντιφεμινιστικών και ακροδεξιών ιδεών. Ωστόσο, δεν ταυτίζονται όλες οι tradwives με την ακροδεξιά. Πολλές δηλώνουν ότι απλώς προβάλλουν έναν τρόπο ζωής που τις εκφράζει, χωρίς να επιδιώκουν να τον επιβάλουν σε άλλες γυναίκες.

Το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης συζήτησης για την αυτονομία των γυναικών. Οι υποστηρίκτριες της τάσης των tradwives θεωρούν ότι ο φεμινισμός οφείλει να υπερασπίζεται και το δικαίωμα μιας γυναίκας να επιλέγει να αφοσιωθεί στην οικογένειά της, χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει να απολογηθεί γι’ αυτό. Οι επικριτές, από την άλλη, υποστηρίζουν ότι η εξιδανικευμένη εικόνα της οικιακής ζωής αποκρύπτει σημαντικές πραγματικότητες, όπως την οικονομική εξάρτηση από τον σύζυγο, την άνιση κατανομή της οικιακής εργασίας και τις περιορισμένες δυνατότητες προσωπικής και επαγγελματικής ανεξαρτησίας.

Η δημοσιογράφος και συγγραφέας Τζο Πιάτσα προειδοποιεί ότι το πρόβλημα αρχίζει όταν ένας τρόπος ζωής παρουσιάζεται ως ο μοναδικός κατάλληλος για τις γυναίκες.

Ο κίνδυνος βρίσκεται στο να λες ότι αυτό είναι το μόνο πράγμα που πρέπει να κάνει μια γυναίκα. Ότι αυτός είναι ο μοναδικός ρόλος που πρέπει να έχει, επισημαίνει.

Η ίδια χαρακτηρίζει την αισθητική των tradwives μια μορφή νοσταλγίας για ένα παρελθόν που, για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, δεν υπήρξε ποτέ όπως παρουσιάζεται. Ίσως πιο καίρια η συγγραφέας Κάρολαϊν Μπερκ θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο ελκυστικός παραμένει ένας παραδοσιακός τρόπος ζωής, όταν οι γυναίκες δεν έχουν πραγματικά τη δυνατότητα να επιλέξουν κάτι διαφορετικό;

Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στη Ρωσία, όπου η επιστροφή στους παραδοσιακούς ρόλους δεν προβάλλεται μόνο μέσα από προσωπικούς λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και μέσω μιας κρατικής ιδεολογίας για τα ανήλικα κορίτσια. Και εκεί βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά: άλλο η ελεύθερη επιλογή μιας ενήλικης γυναίκας να αφοσιωθεί στην οικογένειά της και άλλο η συστηματική διαπαιδαγώγηση κοριτσιών με την αντίληψη ότι η μητρότητα και ο γάμος αποτελούν τον προκαθορισμένο προορισμό τους.

Διαβάστε επίσης