Σε ηλικία 96 ετών απεβίωσε η πρωτοπόρος αγωνίστρια των πολιτικών ελευθεριών και εμβληματική υπέρμαχος των εργασιακών δικαιωμάτων των μεταναστών στις Ηνωμένες Πολιτείες, Ντολόρες Ουέρτα.
«Ξέρουμε ότι πολλοί από εσάς, σ’ όλο τον κόσμο, συμμερίζεστε το πένθος μας και θα σας κρατάμε ενήμερους για τις πρωτοβουλίες που θα αναλάβουμε με στόχο την αναγνώριση και τον εορτασμό της εξαιρετικής ζωής της και της κληρονομιάς της», ανακοίνωσαν οι οικείοι της μέσω του Instagram χωρίς να αναφέρουν την αιτία του θανάτου της. Ωστόσο, αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η Ντολόρες Ουέρτα έπασχε από καρκίνο.
Η μεξικανικής καταγωγής Αμερικανίδα πέρασε τη ζωή της υπερασπιζόμενη τους εργάτες και τις εργάτριες γης, που συχνά ήταν μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ντολόρες Ουέρτα γεννήθηκε στο Νέο Μεξικό και μεγάλωσε στο Στόκτον της Καλιφόρνιας, μία από τις μεγαλύτερες αγροτικές περιοχές της πολιτείας. Τη μεγάλωσε η μητέρα της, η οποία για ένα διάστημα εργαζόταν σε εργοστάσιο κονσερβοποιίας.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Εμπνεύστηκε το σύνθημα «Si se puede» στις διαδηλώσεις των αγροτών στην Καλιφόρνια, πριν το μεταφράσει δεκαετίες αργότερα ο Μπαράκ Ομπάμα σε «Yes we can» για να κατακτήσει το 2008 τον Λευκό Οίκο. Έδωσε μάχη για να αποκτήσουν οι εργάτες γης το δικαίωμα να συνδικαλίζονται και το 1962 ήταν συνιδρύτρια, μαζί με τον Σέζαρ Τσάβες του συνδικάτου United Farm Workers (Ενωμένοι Εργάτες Γης). Μέχρι σήμερα είναι το αγροτικό συνδικάτο με τη μεγαλύτερη επιρροή στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πορείες, απεργίες και μποϊκοτάζ
Η Ντολόρες Ουέρτα και ο Σέζαρ Τσάβες πρωτοστάτησαν απεργιακών κινητοποιήσεων τις δεκαετίες του ‘60 και του ‘70, διοργάνωσαν θεαματικές πορείες προς το κοινοβούλιο της Καλιφόρνιας και εμπνεύστηκαν και εφάρμοσαν ένα εθνικό μποϊκοτάζ των επιτραπέζιων σταφυλιών για να διαμαρτυρηθούν για τις άθλιες συνθήκες εργασίας των εργατών στους αχανείς αμπελώνες αλλά και για την έκθεσή τους στα φυτοφάρμακα.
Η Ουέρτα, μητέρα 11 παιδιών από τρεις διαφορετικούς πατέρες, συμμετείχε επίσης στη μάχη για το δικαίωμα στην άμβλωση στο πλευρό της Άντζελα Ντέιβις και της Γκλόρια Στάινεμ.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Είχε συλληφθεί πάνω από 20 φορές, είχε ξυλοκοπηθεί και τραυματισθεί σοβαρά από την αστυνομία στη διάρκεια διαδήλωσης το 1988 στο Σαν Φρανσίσκο και είκοσι χρόνια νωρίτερα είχε βρεθεί στο βήμα του ομιλητή δίπλα στον Ρόμπερτ Κένεντι λίγα λεπτά πριν από τη δολοφονία του.
Μεσίστιες οι σημαίες στην Καλιφόρνια
Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ έδωσε εντολή οι σημαίες της πολιτείας να κυματίζουν μεσίστιες. «Η Ντολόρες αντιπροσώπευε ό,τι καλύτερο υπάρχει μέσα μας», τόνισε ο δημοκρατικός κυβερνήτης σε ανακοίνωσή του που εκδόθηκε στα αγγλικά και στα ισπανικά.
«Η Καλιφόρνια -και οι Ηνωμένες Πολιτείες- δεν θα ήταν αυτό που είμαστε σήμερα χωρίς την αποφασιστικότητά της, χωρίς το πάθος της για το δίκαιο και τη δικαιοσύνη και χωρίς τη δέσμευσή της έναντι αυτών, ανδρών και γυναικών, που είναι ξεχασμένοι και παραμερισμένοι».
«Η κληρονομιά της δεν βρίσκεται μόνο σ’ αυτό που κατάφερε, αλλά και στα πρόσωπα που ακολουθούν τα βήματά της (…) και συνεχίζουν να δημιουργούν έναν καλύτερο κόσμο», πρόσθεσε ο Νιούσομ, ο οποίος θεωρείται πιθανός υποψήφιος των δημοκρατικών στις προεδρικές εκλογές του 2028. Η Νάνσι Πελόζι, πρώην επικεφαλής των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο, υπογράμμισε πως η συνδικαλίστρια «ενέπνευσε γενιές Αμερικανών να πιστεύουν στη δύναμη της συλλογικής δράσης».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ο πρώην πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Μπιλ Κλίντον, ο οποίος είχε απονείμει στην Ουέρτα το Βραβείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων «Έλενορ Ρούσβελτ» το 1998, ανέφερε σε δήλωσή του ότι ο ίδιος και η πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χίλαρι Κλίντον «έχασαν μια αγαπημένη φίλη», ενώ «όλοι μας χάσαμε μια ακούραστη υπερασπίστρια των εργαζομένων Αμερικανών».
«Το να τη βλέπει κανείς εν δράσει ήταν σαν να βρίσκεται μπροστά σε έναν ζωντανό θρύλο, που δεν σταμάτησε ποτέ να αγωνίζεται για την πρόοδο και να αντιμετωπίζει κάθε νέο εμπόδιο ως μια καινούργια ευκαιρία για ενημέρωση, οργάνωση και ενδυνάμωση των ανθρώπων – ακόμη κι όταν αυτές οι προσπάθειες είχαν ορισμένες φορές σοβαρές συνέπειες για την ίδια», δήλωσε ο Κλίντον.
Αγωνίστρια μέχρι τέλους
Ακόμα και τα τελευταία χρόνια της, η Ντολόρες Ουέρτα συνέχισε να είναι δραστήρια μέσω του ιδρύματός της που βρίσκεται στο Μπέικερσφιλντ, στην αγροτική καρδιά της Καλιφόρνιας. Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία, καλούσε τους σημερινούς ακτιβιστές να προετοιμάσουν τις ενδιάμεσες εκλογές, που θα πραγματοποιηθούν την ερχόμενη Τρίτη, ώστε να περάσει το Κογκρέσο στους Δημοκρατικούς.
Η αντιμεταναστευτική επίθεση που διεξάγεται από τον Αμερικανό πρόεδρο είναι «απολύτως φρικτή», είχε πει στο Γαλλικό Πρακτορείο τον Ιούλιο 2025.
Για την Ντολόρες Ουέρτα, οι ρατσιστικές τάσεις, που είχε αντιμετωπίσει ως νεαρή συνδικαλίστρια, δεν εξαφανίσθηκαν ποτέ. «Πιστεύω ότι αυτή η αρρώστια, που είναι ο ρατσισμός, είναι αυτό που έχει πραγματικά μολύνει το πολιτικό μας σύστημα», έλεγε η εκλιπούσα.
Η μεγάλη προδοσία
Τον περασμένο Μάρτιο, η Ντολόρες Ουέρτα μίλησε ανοιχτά για ένα πολύ προσωπικό της μυστικό, το οποίο κρατούσε για χρόνια κρυφό φοβούμενη ότι θα μπορούσε να αμαυρώσει την κληρονομιά των συνδικαλιστικών αγώνων.
Η γυναίκα σύμβολο των αγώνων για τα δικαιώματα των εργατών και των εργατριών αποκάλυψε ότι ο συνοδοιπόρος της Σέζαρ Τσάβες, που πέθανε το 1993, την είχε βιάσει δύο φορές. Συγκεκριμένα αποκάλυψε ότι είχε «εκμεταλλευτεί, χειραγωγήσει και πιέσει» προκειμένου να συνευρεθεί σεξουαλικά μαζί του, ενώ σε άλλη περίπτωση, τη δεκαετία του 1960, την είχε εξαναγκάσει σε σεξουαλική επαφή.
Οι δηλώσεις της έγιναν μετά τη δημοσίευση έρευνας της εφημερίδας «New York Times». Η έρευνα, η οποία βασιζόταν σε μαρτυρίες της Ουέρτα και δύο ακόμη, διαπίστωσε ότι ο Σεζάρ Τσάβες είχε εκμεταλλευτεί και κακοποιήσει σεξουαλικά γυναίκες και ανήλικα κορίτσια που συμμετείχαν στο εργατικό κίνημα.
Η Ουέρτα αποκάλυψε επίσης ότι έμεινε δύο φορές έγκυος μετά από τους δύο βιασμούς της. Επέλεξε να κρατήσει μυστικές τις εγκυμοσύνες και φρόντισε τα παιδιά της να μεγαλώσουν σε άλλες οικογένειες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η οικογένεια του Τσάβες είχε δηλώσει τότε ότι ήταν «συντετριμμένη» από τις αποκαλύψεις, ενώ εξήρε το «θάρρος των γυναικών να μιλήσουν δημόσια» για όσα είχαν βιώσει.
«Θα ήθελα να με θυμούνται ως μια γυναίκα που νοιαζόταν για τους συνανθρώπους της», φέρεται να είχε δηλώσει κάποτε, σύμφωνα με πολλές πηγές.
Πρέπει να αξιοποιούμε τη ζωή μας για να κάνουμε τον κόσμο ένα καλύτερο μέρος για να ζει κανείς, όχι απλώς για να αποκτούμε υλικά αγαθά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο βρισκόμαστε σε αυτή τη Γη.