Δεκαπέντε χρόνια πριν η 21χρονη τότε φοιτήτρια του Πανεπιστημίου Columbia Emma Sulkowicz είχε δημιουργήσει μεγάλο θόρυβο όταν για έναν ολόκληρο χρόνο περιφέρονταν στο campus του Columbia κουβαλώντας το στρώμα πάνω στο οποίο βιάστηκε στον κοιτώνα της. Με αυτή την πράξη της η Sulkowicz ήθελε να ευαισθητοποιήσει για το σοβαρό ζήτημα των βιασμών στα campus αλλά και τον ελλιπή τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται από τις διοικήσεις των Πανεπιστημίων. Πάνω από δέκα χρόνια μετά οι βιασμοί αλλά και η ελλιπής διαχείριση τους από τις αρχές παραμένουν μια πραγματικότητα, όπως θυμίζει τραγικά η υπόθεση στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ.
Η Emma Sulkowitz δεν σταμάτησε να βρίσκεται στην κορυφή της επικαιρότητας για όλο το διάστημα που κουβαλούσε το 23 κιλών στρώμα της με αποκορύφωμα την αποφοίτηση της. «Με βίασαν στο κρεβάτι του ίδιου μου του κοιτώνα, και από τότε αυτός ο χώρος έχει γίνει για μένα ένα μέρος γεμάτο ένταση» είχε πει τότε στο Columbia Spectator όταν την είχαν ρωτήσει για αυτή την ιδιότυπη performance που έδινε καθημερινά και την είχε ονομάσει Mattress Performance (Carry That Weight). «Από εκείνη την μέρα νιώθω πως κουβαλώ αυτό το βάρος συνεχώς και παντού μαζί μου».
Η πορεία της υπόθεσης
Το 2012 η Sulkowicz κατηγόρησε τον συμφοιτητή της Paul Nungesser ότι τη βίασε στον κοιτώνα της κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους των σπουδών της. Η φοιτήτρια ανέφερε το περιστατικό στις αρχές του πανεπιστημίου, οι οποίες διεξήγαγαν έρευνα. Το 2013 το Πανεπιστήμιο Columbia αθώωσε τον Nungesser από την κατηγορία αυτή (καθώς και από άλλες δύο που είχαν απαγγελθεί εναντίον του). Ο Nungesser υποστήριξε ότι η σεξουαλική επαφή ήταν συναινετική. Η Sulkowicz από την άλλη δήλωσε ότι η σεξουαλική επαφή που είχε με τον Nungesser ξεκίνησε συναινετικά, αλλά στη συνέχεια κατέληξε σε βία.
Η Sulkowicz υπέβαλε επίσης ποινική καταγγελία στην Αστυνομία της Νέας Υόρκης. Η καταγγελία απορρίφθηκε. Αργότερα ο Nungesser άσκησε αγωγή κατά του πανεπιστημίου, του πρύτανη του και ενός καθηγητή της Sulkowitz, που την βοήθησε στην οργάνωση της performance της ισχυριζόμενος ότι το πανεπιστήμιο επέτρεψε την πραγματοποίηση μιας εκστρατείας που τον παρουσίαζε σαν κατά συρροή βιαστή.
Σε απάντηση στην αγωγή, η Sulkowitz δήλωσε στην εφημερίδα Guardian: «Θεωρώ γελοίο το γεγονός ότι ο Πολ θα μηνύσει όχι μόνο το πανεπιστήμιο, αλλά και έναν από τους πρώην καθηγητές μου, επειδή μου επέτρεψε να δημιουργήσω ένα έργο τέχνης. Είναι γελοίο που το ερμήνευσε ως “στρατηγική εκφοβισμού”, ειδικά δεδομένων των συνεχών δημόσιων προσπαθειών του να με δυσφημίσει, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται απλώς για μια καλλιτεχνική έκφραση του προσωπικού τραύματος που βίωσα στο Columbia. Αν δεν επιτρέπεται στους καλλιτέχνες να δημιουργούν έργα τέχνης που αντανακλούν τις εμπειρίες μας, τότε πώς θα μπορέσουμε να θεραπευτούμε;»
Μια καθόλου συνηθισμένη αποφοίτηση
Την εποχή που πλησίαζε η αποφοίτηση της Sulkowicz το Πανεπιστήμιο είχε στείλει ένα email κάνοντας σύσταση στους φοιτητές να μην πάρουν μαζί τους μεγάλα και ογκώδη αντικείμενα που θα μπορούσαν να εμποδίζουν την ομαλή διαδικασία της τελετής αποφοίτησης. Όλοι όσοι έλαβαν το email προφανώς και σκέφτηκαν ότι αυτό είχε συνταχθεί με τη σκέψη ότι η Sulkowicz μπορεί να ήθελε να συνεχίσει την performance της και τη μέρα της αποφοίτησης και ότι το email είχε στόχο να την προειδοποιήσει και να την αποτρέψει.
Ένα email όμως δεν θα ήταν αρκετό για να εμποδίσει την Sulkowitz και τον σκοπό της η οποία ήδη είχε λάβει μεγάλη δημοσιότητα και επρόκειτο να λάβει ακόμη περισσότερη. Τα βίντεο από την αποφοίτηση δείχνει την Sulkowitz με την τήβεννο της να δέχεται ένα πολύ ένθερμο χειροκρότημα όταν ανέβαίνει στη σκηνή για να παραλάβει το πτυχίο της. Δίπλα της κάποιες συμφοιτήτριές της την βοηθούν να κουβαλήσει το στρώμα που έγινε συνώνυμο του αγώνα της για την ευαισθητοποίηση στους βιασμούς που γίνονται στα πανεπιστήμια και παραμένουν ατιμώρητοι. Η σκηνή της αποφοίτησης της Sulkowitz έκανε το γύρο του κόσμου ενώ η National Association of Women τη βράβευσε για τη θαρραλέα πράξη της.
Η πράξη της Sulkowitz ενέπνευσε και άλλες εκστρατείες με πιο χαρακτηριστική αυτή μιας ομάδας ακτιβιστών φοιτητών με το όνομα No Red Tape που λίγους μήνες μετά από την performance της Sulkowitz άφησαν 28 στρώματα έξω από το γραφείο του προέδρου του Columbia Lee Bollinger για να κάνουν γνωστές τις 28 καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση και βία που υποβλήθηκαν στο Πανεπιστήμιο σύμφωνα με πληροφορίες που είχε δημοσιεύσει τότε το New York Magazine.
Τι κάνει σήμερα η Emma Sulkowicz
Αφού αποφοίτησε από το τμήμα των Visual Arts του Πανεπιστημίου Columbia το 2015, η Sulkowicz ασχολήθηκε με διάφορα εικαστικά projects στα οποία η σεξουαλική βία και τιο τραύμα ήταν βασική πηγή της έμπνευσης της. Η performance art της διερευνά το τραύμα, τη συναίνεση και τη δημόσια έκθεση προσωπικών εμπειριών. Στο έργο της Newspaper Bodies (Look, Mom, I’m on the Front Page!) χρησιμοποίησε εικόνες πάνω σε άρθρο των New York Times για να σχολιάσει πώς τα μέσα αφηγούνται και «κατασκευάζουν» τα πρόσωπα.
Στο βίντεο της Ceci N’est Pas Un Viol (2015), με αναφορά στον τίτλο του έργου του Μαγκρίτ, παρουσιάζει μια σεξουαλική πράξη που ξεκινά ως συναινετική αλλά εξελίσσεται σε σκηνή βίας, με έμπνευση την προσωπική της εμπειρία, θέτοντας ερωτήματα γύρω από τη συναίνεση και τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και αναπαράστασης. Στο Self-Portrait (2016), η καλλιτέχνις αλληλεπιδρούσε ζωντανά με το κοινό, ενώ ένα ρομποτικό αντίγραφό της (“Emmatron”) απαντούσε σε επαναλαμβανόμενες προσωπικές ερωτήσεις, σχολιάζοντας την έκθεση και την κόπωση από την δημοσιότητα. Στο The Ship Is Sinking (2017) ήταν μια σωματικά έντονη performance όπου εμφανίζεται δεμένη και εκτεθειμένη, αναδεικνύοντας ζητήματα εξουσίας, φύλου και προσωπικού πόνου. Τέλος, στο The Floating World (2018), δημιούργησε μια εγκατάσταση με αιωρούμενες γυάλινες σφαίρες που συμβολίζουν το τραύμα και τη στήριξη της κοινότητας.
Η Sulkowicz συστήνεται και σαν ακτιβίστρια για θέματα συναίνεσης δίνοντας σχετικές ομιλίες ενώ συνεχίζει να ζει και να εργάζεται στη Νέα Υόρκη.