Η Λόρα Μπέιτς είναι γνωστή σαν η δημιουργός του project Everyday Sexism. Ένα project που δημιούργησε το 2012, για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σε όλες αυτές μικρές, καθημερινές πράξεις που είναι σεξιστικές με έναν τρόπο που δεν παρατηρούμε. Στο site που δημιούργησε το κοινό μπορούσε επώνυμα ή ανώνυμα να στέλνει τις δικές του εμπειρίες ή να αναφέρει περιστατικά με σεξιστικές συμπεριφορές.
Από το 2012 μέχρι σήμερα το everydaysexism.com έχει συγκεντρώσει χιλιάδες μαρτυρίες από γυναίκες σε όλο τον κόσμο, δημιουργώντας ένα ζωντανό αρχείο του σύγχρονου μισογυνισμού και μετατρέποντας το project σε μια από τις πιο επιδραστικές πλατφόρμες καταγραφής εμπειριών έμφυλης βίας και καθημερινού σεξισμού. Το project της Bates προκάλεσε μεγάλη αίσθηση, είχε θερμή απήχηση αλλά εξαιτίας του δέχτηκε και πολλές επιθέσεις.
Δεκατέσσερα χρόνια μετά και με το ΑΙ να έχει αλλάξει τον κόσμο όπως τον ξέραμε, η Bates επιστρέφει με ένα νέο βιβλίο με τίτλο The New Age of Sexism: How the AI Revolution Is Reinventing Misogyny. Σε αυτό επιχειρεί να απαντήσει στο ανησυχητικό ερώτημα του τι συμβαίνει όταν η τεχνολογική πρόοδος δεν εξαλείφει τις ανισότητες, αλλά τις επανακωδικοποιεί σε πιο εξελιγμένες και αόρατες μορφές. Η Bates αναφέρεται στην τεχνητή νοημοσύνη, τα deepfakes, τα sex robots και το metaverse και τα παρουσιάζει σαν συστήματα που αντικατοπτρίζουν και συχνά ενισχύουν τις κοινωνικές προκαταλήψεις γύρω από το φύλο και σε έναν, καθόλου θαυμαστό, καινούργιο κόσμο όπου η έμφυλη βία δεν εξαφανίζεται αλλά ψηφιοποιείται.
Ποια είναι η Laura Bates
Η βρετανίδα συγγραφέας και ακτιβίστρια, σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Κέιμπριτζ και μετά την αποφοίτησή της, παρέμεινε στο πανεπιστήμιο όπου για δυόμισι χρόνια δούλεψε ως ερευνήτρια στην ομάδα της ψυχολόγου Susan Quilliam, η οποία εργαζόταν πάνω σε μια ανανεωμένη έκδοση του βιβλίου The Joy of Sex. Στη συνέχεια, η Bates εργάστηκε ως ηθοποιός και ως νταντά, μια περίοδο κατά την οποία έχει δηλώσει ότι βίωσε σεξισμό στις οντισιόν ενώ παρατήρησε πως τα μικρά κορίτσια που φρόντιζε ανησυχούσαν υπερβολικά για την εικόνα του σώματός τους ακόμη και σε αυτή την τόσο τρυφερή και νεαρή ηλικία. Τα χρόνια που ακολούθησαν την δημιουργία του Everyday Sexism, η Μπέιτς έγραψε μια σειρά βιβλίων, με το πρώτο της να έχει το όνομα και να είναι εμπνευσμένο από το project Everyday Sexism. Ακολούθησαν το Girl Up: Kick Ass, Claim Your Woman Card, το Crush Everyday Sexism, το Misogynation: The True Scale of Sexism, Men Who Hate Women και το Fix the System, Not the Women.
Η νέα εποχή του σεξισμού
Ένα από τα κεντρικά επιχειρήματα του νέου της βιβλίου The New Age of Sexism: How the AI Revolution Is Reinventing Misogyny, είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι από τη φύση της σεξιστική. Όμως τα δεδομένα που χρησιμοποιεί, οι ομάδες που τη σχεδιάζουν και τα οικονομικά κίνητρα πίσω από αυτήν συχνά ενσωματώνουν υπάρχουσες κοινωνικές προκαταλήψεις. Η Bates δείχνει πώς οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούνται σε τομείς όπως η πρόσληψη προσωπικού, η τραπεζική αξιολόγηση ή η υγεία μπορούν να αναπαράγουν διακρίσεις εις βάρος των γυναικών. Όταν τα συστήματα μαθαίνουν από ιστορικά δεδομένα που ήδη περιέχουν ανισότητες, τότε τις μεταφέρουν στο μέλλον σαν κανονικότητα.
Το αποτέλεσμα είναι μια αόρατη μορφή διάκρισης. Όχι άμεση και εμφανής, αλλά ενσωματωμένη σε συστήματα που καθορίζουν ευκαιρίες ζωής. Από το ποιος προσλαμβάνεται μέχρι το ποιος έχει πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους, η AI γίνεται ένας σιωπηλός παράγοντας αναπαραγωγής ανισοτήτων. Η Bates υπογραμμίζει επίσης κάτι ακόμη πιο δομικό. Τα χαμηλά ποσοστά συμμετοχής των γυναικών στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Όταν οι ομάδες που σχεδιάζουν τα συστήματα δεν αντιπροσωπεύουν την κοινωνική ποικιλομορφία, τότε και τα αποτελέσματα αυτών των συστημάτων τείνουν να είναι μονοδιάστατα.
Deepfakes και η νέα μορφή σεξουαλικής κακοποίησης
Ίσως το πιο ανησυχητικό κομμάτι του βιβλίου αφορά την έκρηξη των AI-generated εικόνων και των deepfakes. Η Bates έχει πέσει και η ίδια θύμα τους όταν στα πλαίσια των επιθέσεων που δέχτηκε για τα project και την αρθρογραφία της είδε deepfake φωτογραφίες της να κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο. Στο τελευταίο της βιβλίο περιγράφει ένα περιβάλλον όπου η δημιουργία ψεύτικου πορνογραφικού υλικού με το πρόσωπο μιας γυναίκας είναι πλέον εξαιρετικά εύκολη, συχνά απαιτώντας μόνο μια φωτογραφία από social media και λίγα λεπτά επεξεργασίας.
Στο πλαίσιο της έρευνάς της, έκανε τεχνητή ένθεση φωτογραφιών της σε πορνογραφικό περιεχόμενο, ώστε να δείξει πόσο εύκολη είναι αυτή η διαδικασία. Το συμπέρασμα δεν αφορά την τεχνολογία, αλλά τη χρήση της. Η δημιουργία fake pornography δεν είναι απλώς ψηφιακή παραποίηση, αλλά μια μορφή έμφυλης βίας με πολύ σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές συνέπειες.
Όπως σημειώνει, πρόκειται για ένα φαινόμενο που μπορεί να στοχεύσει οποιαδήποτε γυναίκα με δημόσια παρουσία, από πολιτικούς και δημοσιογράφους έως απλούς χρήστες κοινωνικών δικτύων. Η ταχύτητα διάδοσης των εικόνων αυτών και η δυσκολία αφαίρεσής τους δημιουργούν μια εξαιρετικά δυστοπική πραγματικότητα. Πίσω από τη νέα τεχνολογία διαπιστώνει η Bates στο βιβλίο της παραμένουν οι παλιές δομές εξουσίας με τον έλεγχο του γυναικείου σώματος και της εικόνας του, απλώς με νέα ψηφιακά πια εργαλεία.
Metaverse: ένας νέος ψηφιακός χώρος παρενόχλησης
Το metaverse και οι εικονικοί κόσμοι που υπόσχονται κοινωνική αλληλεπίδραση, ψυχαγωγία και εμπειρίες χωρίς φυσικά όρια μπορούν να μετατραπούν σε περιβάλλοντα όπου αναπαράγονται οι ίδιες μορφές παρενόχλησης που υπάρχουν στον φυσικό κόσμο, απλώς με διαφορετικό μέσο.
Σε εικονικούς χώρους όπως social VR πλατφόρμες ή gaming περιβάλλοντα, γυναίκες αναφέρουν συστηματική παρενόχληση και σεξουαλικές επιθέσεις μέσω avatars καθώς και απειλητικές συμπεριφορές. Έχοντας μπει σε τέτοιους χώρους για τις ανάγκες της έρευνας για τη συγγραφή του βιβλίου, η Bates δέχτηκε απειλή με όπλο μέσα σε εικονικό χώρο, δείχνοντας πόσο εύκολα η βία μεταφέρεται από τον φυσικό στον ψηφιακό κόσμο. Το πρόβλημα, όπως το περιγράφει, δεν είναι μόνο οι χρήστες αλλά η δομή των πλατφορμών. Η έλλειψη αποτελεσματικής ρύθμισης, η περιορισμένη εποπτεία και η απουσία ουσιαστικών μηχανισμών προστασίας δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η κακοποίηση μπορεί να συμβαίνει χωρίς συνέπειες. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι ανήλικοι χρήστες εκτίθενται σε ακατάλληλο περιεχόμενο ή εμπλέκονται σε σκηνές που μιμούνται ενήλικες σεξουαλικές συμπεριφορές, χωρίς επαρκείς δικλείδες ασφαλείας.
Sex robots και η εμπορευματοποίηση της ανθρώπινης σχέσης
Ένα ακόμη ανησυχητικό πεδίο που αναλύει η Bates είναι η ανάπτυξη sex robots και τεχνολογιών που προσομοιώνουν την ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Από AI companions μέχρι ρομποτικές φιγούρες σε cyber-brothels, η τεχνολογία αυτή δημιουργεί νέες μορφές σχέσεων που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα. Η Bates περιγράφει χώρους όπου ρομποτικές γυναίκες είναι σχεδιασμένες να ικανοποιούν επιθυμίες χωρίς αντίσταση και χωρίς συναίνεση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ρομπότ αυτά έχουν σχεδιαστεί ώστε να μοιάζουν με ανήλικα παιδιά, γεγονός που εντείνει τον προβληματισμό για τα ηθικά όρια της τεχνολογίας.
Σε έναν κόσμο όπου η AI, τα virtual environments και η ρομποτική αναπτύσσονται με ραγδαίους ρυθμούς, το βιβλίο της Bates υπενθυμίζει ότι η πρόοδος δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Και ότι χωρίς συνειδητή παρέμβαση, η τεχνολογία δεν καταργεί τις ανισότητες, τις αναπαράγει με μεγαλύτερη ακρίβεια.