Λαγκούνα Πουέμπλο, η κοινότητα αυτοχθόνων και φυλετικό έθνος των Πουέμπλο στη πολιτεία Νέο Μεξικό των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Μία από τις 19 κοινότητες Πουέμπλο του Νέου Μεξικού και η μεγαλύτερη μεταξύ των πουέμπλος που μιλούν τη διάλεκτο Keresan. Το ιστορικό χωριό Λαγκούνα είναι χτισμένο σε πλαγιά κοντά στον ποταμό Σαν Χοσέ. Βρίσκεται κοντά στο όρος Τέιλορ και τον ιστορικό Route 66: τον πασίγνωστο αυτοκινητόδρομο που ιδρύθηκε το 1926 και συνέδεε το Σικάγο του βορειοανατολικού Ιλινόι με τη νοτιοδυτική Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας, διασχίζοντας οκτώ πολιτείες, ανάμεσά τους και το Νέο Μεξικό.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η Ντεμπ Χάαλαντ γεννήθηκε πολύ πιο μακριά από το χωριό Λαγκούνα, στο Γουίνσλοου της Αριζόνας. Αλλά οικογενειακά και φυλετικά ήταν πάντα μια Πουέμπλο του Νέου Μεξικού. Η ίδια έχει αυτοπροσδιοριστεί ως 35ης γενιάς κάτοικος του Νέου Μεξικού. Μια πολιτεία που στις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ αναμένεται να ταράξει τα νερά εάν η Ντεμπ Χάαλαντ βγει νικήτρια στην εκλογική κούρσα για τη θέση της κυβερνήτριας απέναντι στον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο, Γκρεγκ Χαλ. Εάν η Χάαλαντ εκλεγεί, θα γίνει η πρώτη γυναίκα αυτόχθονας στην ιστορία των ΗΠΑ που αναλαμβάνει το αξίωμα της κυβερνήτριας.
Είναι όμως, μια γυναίκα συνηθισμένη σε πρωτιές. Το 2011 έγινε η πρώτη γυναίκα που εξελέγη στο διοικητικό συμβούλιο της Εταιρείας Ανάπτυξης της Κοινότητας Λαγκούνα. Μια εταιρεία που διαχειρίζεται επιχειρήσεις τυχερών παιχνιδιών (όπως συμβαίνει σε πολλές περιοχές αυτοχθόνων), εστίασης, τουρισμού, ψυχαγωγίας και λιανικού εμπορίου. Η Χάαλαντ είχε θέση εποπτείας σ’ αυτήν την εταιρεία τα κέρδη της οποίας χρηματοδοτούν μέχρι σήμερα τις κοινωνικές και δημόσιες ανάγκες της αυτόχθονης κοινότητας, Λαγκούνα. Το 2015 εξελέγη πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος του Νέου Μεξικού. Ήταν η πρώτη γυναίκα αυτόχθονας που ηγήθηκε πολιτειακού κομματικού οργανισμού. Τρία χρόνια μετά το 2018 εξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων και μαζί με τη Σαρίς Ντέιβιντς, ήταν δύο πρώτες γυναίκες Ινδιάνες που εκλέχθηκαν ποτέ στο Κογκρέσο.
Το 2021 ήρθε η απόλυτη καταξίωση, όταν ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν ανέθεσε στην Ντεμπ Χάαλαντ το υπουργείο Εσωτερικών. Ήταν η πρώτη ιθαγενής Αμερικανίδα που υπηρέτησε σε υπουργικό συμβούλιο των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια της θητείας της, η Χάαλαντ επέβλεψε τη σύσταση ειδικής μονάδας στο Γραφείο Ινδιάνικων Υποθέσεων (Bureau of Indian Affairs), με αντικείμενο τις υποθέσεις εξαφανισμένων και δολοφονημένων αυτοχθόνων γυναικών και ανδρών.
Για τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου όλες οι δημοσκοπήσεις δίνουν άνετο προβάδισμα στην Ντεμπ Χάαλαντ έναντι του Ρεπουμπιλκανού, Γκρεγκ Χαλ, επιχειρηματία και επί σειρά ετών δημάρχου της πόλης, Ρίο Ράντσο. Η υποψηφιότητά της για το αξίωμα της κυβερνήτριας αποτελεί ένδειξη της αυξανόμενης πολιτικής ισχύος του Δημοκρατικού Κόμματος στην πολιτεία. Οι Δημοκρατικοί ελέγχουν το πολιτειακό νομοθετικό σώμα, κατέχουν όλα τα κορυφαία πολιτειακά αξιώματα και έχουν προωθήσει προοδευτικές πολιτικές, όπως η καθολική πρόσβαση σε δωρεάν υπηρεσίες παιδικής φροντίδας, οι οποίες έχουν προβληθεί ως πρότυπο σε ολόκληρη τη χώρα.
Από την Ουάσιγκτον πίσω στις ρίζες
Έπειτα από χρόνια στους διαδρόμους της Ουάσιγκτον, η Χάαλαντ επέστρεψε στην πολιτεία καταγωγής της, διεκδικώντας το αξίωμα της κυβερνήτριας και υποσχόμενη να διευρύνει το δίχτυ κοινωνικής προστασίας, να βελτιώσει την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης στις αγροτικές περιοχές και να προστατεύσει τους φυσικούς πόρους και τις ιερές εκτάσεις.
Η προεκλογική της εκστρατεία έχει προκαλέσει ενθουσιασμό στην πολυάριθμη κοινότητα των αυτοχθόνων του Νέου Μεξικού, η οποία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 12% του πληθυσμού της πολιτείας. Πολλοί βλέπουν στο πρόσωπό της κάποιον που τους εκπροσωπεί και εκφράζουν τον ενθουσιασμό τους για μια υποψήφια που έχει δεσμευτεί να προστατεύσει τα υδάτινα αποθέματα της πολιτείας, να διερευνήσει την κληρονομιά των οικοτροφείων για παιδιά αυτοχθόνων Αμερικανών στο Νέο Μεξικό και να δώσει προτεραιότητα στις υποθέσεις εξαφανισμένων και δολοφονημένων αυτοχθόνων.
Η Χάαλαντ έχει πλήρη επίγνωση της ιστορικής σημασίας αυτών των εκλογών. Ωστόσο, οι τελευταίες εβδομάδες της προεκλογικής εκστρατείας είναι τόσο εξαντλητικές, ώστε κάποιες φορές ξεχνά ότι βρίσκεται ένα βήμα πριν από ένα ιστορικό ορόσημο.
Μερικές φορές ξεχνώ ότι θα είμαι η πρώτη γυναίκα ιθαγενικής καταγωγής. Βρισκόμαστε στην κορύφωση αυτής της προεκλογικής εκστρατείας σε ολόκληρη την πολιτεία, οι ρυθμοί είναι εξοντωτικοί και προσπαθούμε να βρισκόμαστε παντού ταυτόχρονα, δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή της.
«Αλλά αντιλαμβάνομαι ότι για κάποιους ανθρώπους, που αισθάνονται ότι δεν είχαν ποτέ μέχρι σήμερα εκπροσώπηση, αυτή η ευκαιρία έχει μεγάλη σημασία. Είμαι πραγματικά ευγνώμων που μου δίνεται αυτή η δυνατότητα… Ελπίζω μόνο να μπορέσω να βοηθήσω τον κόσμο να καταλάβει ότι η σκληρή δουλειά εξακολουθεί να έχει αξία. Ότι ο καθένας μπορεί να γίνει ηγέτης, ανεξάρτητα από την καταγωγή του ή από το πόσα χρήματα έχει ή δεν έχει».
Σε όλη τη διάρκεια της προεκλογικής της εκστρατείας, η Χάαλαντ έχει αναφερθεί συχνά στην εμπειρία της ως ανύπαντρης μητέρας, όταν προσπαθούσε να τα βγάλει πέρα αξιοποιώντας προγράμματα κοινωνικής στήριξης. Στα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής της πορείας διατηρούσε μια μικρή επιχείρηση παραγωγής και πώλησης σάλτσας σάλσα, ενώ, όταν διορίστηκε υπουργός Εσωτερικών, εξακολουθούσε να αποπληρώνει τα φοιτητικά της δάνεια.
Σε πρόσφατη συζήτηση για τη στεγαστική πολιτική, με τη γερουσιαστή της Μασαχουσέτης Ελίζαμπεθ Γουόρεν, η Χάαλαντ περιέγραψε την προσπάθειά της να υποβάλει αίτηση για ένα ειδικό στεγαστικό δάνειο, διαθέσιμο σε αυτόχθονες Αμερικανούς, ενώ παράλληλα μεγάλωνε το μικρό παιδί της.
«Νομίζω ότι υπάρχει πολύς ενθουσιασμός», δήλωσε η Τζάνις Λουσέρο, μέλος της κοινότητας Ισλέτα Πουέμπλο και συνιδρύτρια της Συμμαχίας Ψηφοφόρων της Ισλέτα Πουέμπλο. «Πιστεύω ότι η Ντεμπ ασκεί μεγάλη επιρροή στη νεότερη γενιά. Μπορεί πραγματικά να προσεγγίσει αυτούς τους ανθρώπους, αλλά και να ακούσει με προσοχή τις ανησυχίες τους στις διάφορες κοινότητες».
Η Τζέιντ Μπεγκέι, μέλος των κοινοτήτων Τεσούκε Πουέμπλο και Ντινέ, η οποία ζει στο Νέο Μεξικό και διετέλεσε διευθύντρια του τομέα κινητοποίησης των αυτοχθόνων Αμερικανών στην προεκλογική εκστρατεία της Καμάλα Χάρις για τις προεδρικές εκλογές του 2024, συμφωνεί.
Νομίζω ότι οι γυναίκες των αυτοχθόνων κοινοτήτων είναι ιδιαίτερα ενθουσιασμένες – όπως και οι νέοι αυτόχθονες, δήλωσε.
«Γνωρίζουν ότι διαθέτει τα προσόντα για αυτή τη θέση. Ξέρουν ότι μπορούμε να την εμπιστευτούμε ως ηγέτιδα του Νέου Μεξικού. Και γνωρίζουμε ότι μπορούμε να βασιστούμε πάνω της για να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας υπεράσπισης του Νέου Μεξικού και να μας προστατεύει από την κυβέρνηση Τραμπ».
«Το πρώτο πράγμα που με έκανε να πιστέψω πραγματικά ότι κάτι τέτοιο ήταν εφικτό ήταν όταν είδα την Ντεμπ Χάαλαντ και τη Σάρις Ντέιβιντς να δραστηριοποιούνται σε εθνικό επίπεδο», δήλωσε η πολιτειακή γερουσιαστής Άνχελ Τσάρλι, μέλος των κοινοτήτων Λαγκούνα, Ζούνι και Ντινέ. Η ίδια εισήλθε στην πολιτική το 2024, όταν έθεσε υποψηφιότητα για να εκπροσωπήσει μια εκλογική περιφέρεια που περιλαμβάνει τις κοινότητες Λαγκούνα και Ακόμα Πουέμπλο – μια περιφέρεια που μέχρι τότε δεν είχε εκπροσωπηθεί ποτέ από γυναίκα αυτόχθονης καταγωγής.
«Πιστεύω ακράδαντα στη δύναμη των μητριαρχών», δήλωσε η Άτζα Ντον Τσάβες, μέλος των κοινοτήτων Ντινέ και Κέουα Πουέμπλο και εκτελεστική διευθύντρια της οργάνωσης NM Native Vote, μιας οργάνωσης με επικεφαλής αυτόχθονες, η οποία δραστηριοποιείται στην κινητοποίηση των ψηφοφόρων και στήριξε τη Χάαλαντ λίγο μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς της. «Θέλαμε πολύ να αποκτήσει η πολιτεία μια κυβερνήτρια αυτόχθονης καταγωγής και, ειδικότερα, μια γυναίκα αυτόχθονη κυβερνήτρια».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Παρότι οι αυτόχθονες Αμερικανοί έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια ως προς την πολιτική τους εκπροσώπηση και επιρροή, η διαδρομή μέχρι εδώ υπήρξε μακρά. Οι αυτόχθονες Αμερικανοί απέκτησαν το δικαίωμα ψήφου σε ολόκληρη την επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών μόλις τη δεκαετία του 1960. Στο Νέο Μεξικό, οι αυτόχθονες Αμερικανοί κατοχύρωσαν το δικαίωμα ψήφου το 1948, όταν ο Μιγκέλ Τρουχίγιο, βετεράνος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μέλος της κοινότητας Ισλέτα Πουέμπλο, προσέφυγε δικαστικά εναντίον της πολιτείας.
«Η μητέρα μου ήταν για πάρα πολλά χρόνια εγγεγραμμένη Ρεπουμπλικανή, όσο κι αν σας φαίνεται απίστευτο», είπε η Χάαλαντ. «Υπήρχε ένας υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών που επισκεπτόταν τον καταυλισμό των Ινδιάνων στο Γουίνσλοου, όπου ζούσαν όλοι τους. Οι παππούδες μου εργάζονταν στους σιδηροδρόμους, καθώς είχαν ενταχθεί στα προγράμματα αφομοίωσης», εξήγησε, αναφερόμενη στις ομοσπονδιακές πολιτικές που προέβλεπαν τον αναγκαστικό εκτοπισμό αυτοχθόνων Αμερικανών και αποσκοπούσαν στην αφομοίωση πολλών από αυτούς στη λευκή κοινωνία μέσω της απασχόλησης.
Ο συγκεκριμένος υποψήφιος, όπως είπε, ενέγραψε όλους τους ανθρώπους από τη Λαγκούνα που ζούσαν στον καταυλισμό ως ψηφοφόρους των Ρεπουμπλικανών.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.