Μια σιδηροδρομική τραγωδία με 16 νεκρούς, ένα μεγάλο και με διάρκεια φοιτητικό κύμα διαμαρτυρίας κατά της διαφθοράς και μια ιστορικά μαζική προσέλευση στις κάλπες συνέβαλαν στο τέλος της 14χρονης κυριαρχίας του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία.
Χωρίς να έχουν ανακοινωθεί τα επίσημα και τελικά αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής 25/10 ο ηγέτης του συντηρητικού Προοδευτικού Κόμματος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα του λέγοντας: «Ακόμη δεν έχουμε τελικά αποτελέσματα, με βάση ένα δείγμα (…) είναι σαφές ότι χάσαμε τις εκλογές αυτές. Η ‘Φοιτητική Λίστα’ κέρδισε, θα έχουν μεταξύ 135-140 έδρες και εμείς θα έχουμε 105, κανείς άλλος δεν εκλέγεται στο κοινοβούλιο».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε η εταιρεία IPSOS και αφορούν το 96% των ψηφοδελτίων, ο συνδυασμός «Φοιτητική Λίστα-Οι φοιτητές νικούν!» έλαβε το 52,9% των ψήφων και καταλαμβάνει τις 140 από τις 250 έδρες του σερβικού κοινοβουλίου. Ο συνασπισμός «Ενωμένη Σερβία-Αλεξάνταρ Βούτσιτς» έλαβε 38,8% και 104 έδρες. Τις υπόλοιπες έδρες μοιράζονται τα μειονοτικά κόμματα (3 έδρες οι Ούγγροι, 2 έδρες οι Μουσουλμάνοι, 2 έδρες οι Αλβανοί). Κανένα άλλο κόμμα δεν κατάφερε να ξεπεράσει το όριο του 3% που απαιτείται για την είσοδο στη βουλή. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα Σερβίας, που ίδρυσε ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, για πρώτη φορά στην ιστορία του δεν θα εκπροσωπηθεί στο κοινοβούλιο.
Η προσέλευση στις κάλπες της 25ης Οκτωβρίου, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Εκλογικής Επιτροπής της Σερβίας, ανήλθε σχεδόν στο 70% και ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ μετά τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, το 1992. Στα εκλογικά τμήματα είχαν σχηματιστεί ουρές, ένδειξη της επιθυμίας πολλών για αλλαγή. Πολιτικοί αναλυτές ανέφεραν προ των εκλογών ότι η υψηλή προσέλευση στα εκλογικά τμήματα θα ευνοούσε μόνο το φοιτητικό κίνημα διαμαρτυρίας.
Στο Βελιγράδι αλλά και στο Νόβι Σαντ, σε σταθμό της οποίας είχε συμβεί η σιδηροδρομική τραγωδία με τους 16 νεκρούς την 1η Νοεμβρίου του 2024, ξέσπασαν πανηγυρισμοί μετά το άκουσμα των αποτελεσμάτων και την επίσημη παραδοχή της ήττας του από τον κ. Βούτσιτς.
Να αναφέρουμε ότι ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς διετέλεσε δύο φορές πρόεδρος της Σερβίας και βάσει του συντάγματος της χώρας δεν είχε το δικαίωμα να διεκδικήσει μια τρίτη θητεία. Για αυτό και αποφάσισε να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές ως επικεφαλής του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) με την ελπίδα να κρατηθεί στην εξουσία ως Πρωθυπουργός. Ο κ. Βούτσιτς άφησε τον πρωθυπουργικό θώκο της χώρας το 2017.
«Από σήμερα η Σερβία είναι ένα ελεύθερο κράτος», δήλωσε ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου της «Φοιτητικής Λίστας», Ίλια Σρντάνοβιτς. Ο καρδιολόγος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Νόβι Σαντ πρόσθεσε ότι η μεγάλη φιλοδοξία της παράταξής του είναι «να ελευθερωθεί η χώρα από την τυραννία».
Εκπρόσωποι της «Φοιτητικής Λίστας» κάλεσαν τους υποστηρικτές τους να γιορτάσουν αξιοπρεπώς και να μην αντιδρούν σε προβοκάτσιες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Σήμερα ο λαός νίκησε τον φόβο και κέρδισε την ελευθερία του. Οι πολίτες διεκδίκησαν και κέρδισαν το δικαίωμα να είναι όλοι ισότιμοι απέναντι στο νόμο» επισήμανε ο ακαδημαϊκός Ράντομιρ Στάιτσιτς μιλώντας εκ μέρους των φοιτητών σε συνέντευξη τύπου στην έδρα του κινήματος.
Να διευκρινίσουμε ότι νικήτρια των εκλογών «Φοιτητική Λίστα» δεν διαθέτει έναν μοναδικό ηγέτη.
Το κίνημα κατά της διαφθοράς κατέβηκε στις εκλογές με ένα πρόγραμμα που προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την απομάκρυνση αξιωματούχων που παραβίασαν τους κανόνες κατά την καταστολή των διαδηλώσεων, τον τερματισμό της πρακτικής να τοποθετούνται κομματικά στελέχη στη διοίκηση δημόσιων επιχειρήσεων και την απαλλαγή της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης από τον πολιτικό έλεγχο. Ωστόσο, η «Φοιτητική Λίστα» δεν κατέθεσε ξεκάθαρες πολιτικές θέσεις για σημαντικά ζητήματα για την επόμενη μέρα στη Σερβία πέραν της τιμωρίας του διεφθαρμένου πολιτικού συστήματος. Ο Βούτσιτς και το κόμμα του, το SNS, έχουν επανειλημμένα αρνηθεί τις κατηγορίες περί διαφθοράς.
Από την άλλη πλευρά ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, υπάρξε ανέκαθεν θιασώτης της ενταξιακής πορείας της Σερβίας στην ΕΕ, αλλά αρνήθηκε σθεναρά να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία για τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας. Προεκλογικά δεσμεύτηκε να προχωρήσει σε αυξήσεις στις συντάξεις και στους μισθούς των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα, καθώς και σε ενίσχυση των επενδύσεων στο δημόσιο σύστημα υγείας. Δεν έπεισε.
Ολονύχτιοι πανηγυρισμοί
Στο Βελιγράδι, δεκάδες χιλιάδες πολίτες παρέμειναν όλο το βράδυ στην πλατεία «Σλάβια», όπου τα προηγούμενα δύο χρόνια οι φοιτητές πραγματοποιούσαν τις συγκεντρώσεις τους.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πολίτες εισήλθαν στο χώρο μπροστά από το προεδρικό μέγαρο όπου εδώ και 16 μήνες κατασκήνωναν οι αποκαλούμενοι έμπιστοι του Βούτσιτς. Αφού απέσυραν τα μεταλλικά κιγκλιδώματα, διέλυσαν τις σκηνές, ενώ πυρπόλησαν μια. Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις που βρισκόταν στο χώρο δεν παρενέβησαν. Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα αποχώρησαν από το κέντρο της πόλης.
Στο Νόβι Σαντ οι πανηγυρισμοί συνεχίστηκαν μετά τα μεσάνυχτα ενώ ακτιβιστές του φοιτητικού κινήματος αφαίρεσαν από κεντρικό κτίριο της πόλης ένα τεράστιο πανό με την φωτογραφία του εγκληματία πολέμου Βόισλαβ Σέσελι στο οποίο αναγράφονταν: «Πατρίδα μας η Σερβία-Μητέρα μας η Ρωσία».
Οι πρώτες αντιδράσεις από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης
Τα πρώτα συγχαρητήρια από το εξωτερικό έφτασαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε κοινή δήλωση, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνεχάρησαν τη «Φοιτητική Λίστα» για τη νίκη και επιβεβαίωσαν την ετοιμότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να βοηθήσουν τη Σερβία να προχωρήσει στην πορεία της προς την ΕΕ.
«Είμαστε έτοιμοι να υποστηρίξουμε μεταρρυθμίσεις στους τομείς του κράτους δικαίου, της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, της καταπολέμησης της διαφθοράς και των ισχυρών δημοκρατικών θεσμών, και να συνεργαστούμε για την επίτευξη του ευρωπαϊκού μέλλοντος της Σερβίας», πρόσθεσαν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα μέσω Χ.
Dear Serbia, you have made your voice heard!
After nearly two years of protests for democracy, the rule of law and the fight against corruption, Serbians turned out in historic numbers.
Congratulations to the Student List on your victory!
These are the very values at the heart of our European Union.
A new chapter can begin for Serbia. The door to the EU is open, and we are ready to move forward together.
— Marta Kos (@MartaKosEU) October 25, 2026
Η Ευρωπαία Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε ότι το αποτέλεσμα των σερβικών εκλογών σηματοδοτεί νέα αρχή στις σχέσεις ανάμεσα στο Βελιγράδι και τις Βρυξέλλες.
Μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο κεφάλαιο για τη Σερβία. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί, ανέφερε η Κος σε γραπτή δήλωση που κοινοποιήθηκε σε δημοσιογράφους από το γραφείο της.