Πριν από 25 χρόνια σαν σήμερα ξημέρωσε η 11η Σεπτέμβρη που άλλαξε τον κόσμο όπως τον ξέραμε μέχρι εκείνη την ημέρα. Σαν σήμερα στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001 σημειώθηκαν οι πλέον πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις σε αμερικανικό έδαφος.
Δεκαεννέα τρομοκράτες-αεροπειρατές μετέτρεψαν το μεταφορικό μέσο αεροπλάνο σε φονικό όπλο και χτύπησαν πρώτα τους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη και λίγο αργότερα το αρχηγείο του Πενταγώνου στην Ουάσιγκτον. Ένα τρίτο αεροπλάνο που φέρεται να είχε στόχο το Καπιτώλιο συνετρίβη σε αγροτική περιοχή στο Σάνκσβιλ της Πενσυλβάνια.
Όταν στις 08:46 τοπική ώρα (μεσημέρι στην Ελλάδα) το πρώτο αεροπλάνο της πτήσης 11 της American Airlines προσέκρουσε στον Βόρειο Πύργο του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου ο χρόνος πάγωσε, αλλά κανείς δεν πίστεψε ότι αυτό ήταν ένα τρομοκρατικό χτύπημα μέχρι που 13 λεπτά αργότερα, στις 09:03 τοπική ώρα ένα ακόμα αεροπλάνο της πτήσης 175 της United Airlines χτύπησε τον Νότιο Πύργο. Τότε η Αμερική συνειδητοποίησε ότι δέχεται επίθεση…
Έχει πλέον περάσει ένα τέταρτο του 21ου αιώνα από τις επιθέσεις που σκότωσαν χιλιάδες αθώους, που σκότωσαν την αθωότητα των Αμερικανών και το αίσθημα ασφάλειας που πίστευαν ότι είχαν ως μια υπερδύναμη.
Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν το «Σημείο Μηδέν» της διεθνούς πολιτικής απέναντι στην απειλή της διεθνούς τρομοκρατίας που έφερε αλλαγές σε πολλές πτυχές της καθημερινότητας των πολιτών σ’ όλο τον κόσμο που μέχρι τότε θεωρούνταν αυτονόητες.
Η Νέα Υόρκη τιμά τους νεκρούς της
Η Νέα Υόρκη, η μητρόπολη που πάντα θα θρηνεί τους 2.983 νεκρούς της, προετοιμάζεται για την κεντρική τελετή μνήμης στο «Σημείο Μηδέν», υπό ιδιαίτερα αυξημένα μέτρα ασφαλείας. Η τελετή στο Εθνικό Μνημείο της 11ης Σεπτεμβρίου θα ξεκινήσει με την καθιερωμένη ανάγνωση των 2.983 ονομάτων των θυμάτων των επιθέσεων του 2001 και της βομβιστικής επίθεσης στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου το 1993.
Κατά τη διάρκεια της τελετής θα τηρηθεί έξι φορές ενός λεπτού σιγή: τις ώρες που τα αεροσκάφη έπληξαν τους δύο Δίδυμους Πύργους και το Πεντάγωνο, που συνετρίβη το αεροσκάφος της πτήσης 93 στην Πενσιλβάνια και που κατέρρευσαν οι δύο Πύργοι. Για πρώτη φορά φέτος θα προστεθεί μια έβδομη περίοδος σιγής, προς τιμή όσων έχασαν αργότερα τη ζωή τους από ασθένειες – κυρίως διάφορες μορφές καρκίνου – που συνδέονται με την 11η Σεπτεμβρίου.
Οι εκδηλώσεις θα συνεχιστούν το απόγευμα με διαθρησκειακή επιμνημόσυνη τελετή στον ελληνορθόδοξο ναό του Αγίου Νικολάου, δίπλα στο Σημείο Μηδέν, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου, και με ειδική συναυλία της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης μαζί με τη χορωδία μουσικού συγκροτήματος του Στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών, στο Κέντρο Παραστατικών Τεχνών Ρόναλντ Ο. Πέρελμαν.
Μετά τη δύση του ηλίου θα ανάψει ξανά το «Tribute in light», η φωταγώγηση με τις δύο κάθετες δέσμες φωτός που συμβολίζουν τους Δίδυμους Πύργους, ενώ κτίρια και σημεία όπως το Empire State Building, το One World Observatory, το Rockefeller Center, το Intrepid Museum και εγκαταστάσεις στα αεροδρόμια JFK και LaGuardia θα φωτιστούν σε μπλε χρώμα.
Στην τελετή θα παραστούν ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, και η κυβερνήτης της πολιτείας της Νέας Υόρκης, Κάθι Χόκουλ, ενώ την κυβέρνηση Τραμπ στη Νέα Υόρκη θα εκπροσωπήσει ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ θα παραστεί σε μια τελετή στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον όπου οι επιθέσεις του τρομοκρατικού δικτύου Αλ Κάιντα στοίχισαν τη ζωή 184 ανθρώπων – 125 εργαζομένων και πολιτών εντός του κτιρίου και 59 επιβαινόντων στο αεροσκάφος.
Στο Μανχάταν θα βρίσκονται και οι τέσσερις εν ζωή πρώην πρόεδροι: οι Δημοκρατικοί Τζο Μπάιντεν, Μπαράκ Ομπάμα και Μπιλ Κλίντον και ο Τζορτζ Γουίλιαμ Μπους, επί προεδρίας του οποίου σημειώθηκαν οι επιθέσεις. Εκείνη την ημέρα ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος επισκεπτόταν δημοτικό σχολείο στη Φλόριντα. Ο Προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Άντι Καρντ, τού ψιθύρισε στο αυτί ότι η Αμερική δέχεται, την ώρα που ο Μπους παρακολουθούσε τα παιδιά να διαβάζουν.
Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας
Ιδιαίτερα ενισχυμένη θα είναι η αστυνομική παρουσία στο Κάτω Μανχάταν. Η αρχηγός της αστυνομίας της Νέας Υόρκης, Τζέσικα Τις, ανακοίνωσε ότι η ανάπτυξη δυνάμεων γύρω από το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου θα είναι μεγαλύτερη σε σχέση με προηγούμενες επετείους, παρότι δεν υπάρχει συγκεκριμένη απειλή κατά της πόλης.
Στην επιχείρηση συμμετέχουν η αστυνομία της Νέας Υόρκης, η υπηρεσία προστασίας υψηλών προσώπων και άλλες ομοσπονδιακές και πολιτειακές υπηρεσίες, με μονάδες αντιτρομοκρατίας, εξειδικευμένες ομάδες και δυνατότητες εντοπισμού και αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Περίμετρος ασφαλείας θα στηθεί γύρω από το Μνημείο, ενώ από τις 06:00 θα ισχύουν εκτεταμένοι κυκλοφοριακοί περιορισμοί στο Κάτω Μανχάταν.
Η αμερικανική κυβέρνηση θα εκπροσωπηθεί και στα τρία σημεία που συνδέονται με τις επιθέσεις: στη Νέα Υόρκη, στο Πεντάγωνο και στο Σάνκσβιλ της Πενσιλβάνια, όπου συνετρίβη το αεροσκάφος της πτήσης 93.
Οι νέοι δεν ξέρουν. Θέλουν να μάθουν
Πλέον, οι ΗΠΑ αριθμούν «σχεδόν 100 εκατομμύρια Αμερικανούς που δεν είχαν ακόμη γεννηθεί ή ήταν πολύ μικροί για να θυμούνται» τα γεγονότα, είπε η Μπεθ Χίλμαν, η πρόεδρος του Μουσείου-Μνημείου της 11ης Σεπτεμβρίου.
Αφού επέμενε επί χρόνια ότι το καθήκον ήταν να διαφυλάξει τη μνήμη, το ίδρυμα αυτό επικεντρώνει πλέον τις προσπάθειές του στην εκπαίδευση των νέων και καταφεύγει σε εκπαιδευμένους αυτόπτες μάρτυρες για να αφηγηθούν τα γεγονότα σε εκείνους που τα γνωρίζουν μόνο από ιστορήσεις των γονιών τους ή από το σχολείο.
«Ακόμη και για εκείνους που δεν βρίσκονταν εκεί αλλά είχαν γεννηθεί τότε, είναι πολύ πιο εύκολο να καταλάβουν έτσι το μέγεθος των όσων συνέβησαν. Για την επόμενη γενιά, είναι πιο περίπλοκο», είπε ο Λόγκαν Μίλερ, 32 ετών, ο οποίος έχασε τον θείο και τον παππού του στις επιθέσεις. Ο Μίλερ είναι ένας από τους πολλούς εθελοντές που αφηγούνται τις εμπειρίες τους, είτε στο μουσείο (2,4 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως) είτε μέσω βιντεοσκοπημένων αναρτήσεων.
Οι νέοι «έχουν μεγαλύτερη περιέργεια» και «κάνουν περισσότερες ερωτήσεις» από τους μεγαλύτερους σε ηλικία, που συχνά δεν τολμούν να τον ρωτήσουν κάτι, γιατί φοβούνται μήπως του ξυπνήσουν οδυνηρές αναμνήσεις.
Δεν είχα γεννηθεί τότε όμως θεωρώ σημαντικό να βρεθώ εκεί, να κάνω αυτό το ταξίδι. Ο πατέρας μου θυμάται καλά εκείνη την ημέρα και τι έκανε εκείνη την ώρα. Πιστεύω ότι η ιστορία πρέπει να μεταδοθεί από γενιά σε γενιά, είπε ο Χιλιανός Ιγκνάσιο Γκαέτε, 22 ετών, που πήγε πρόσφατα να επισκεφθεί το μουσείο και το μνημείο.
«Η νέα γενιά ζει σήμερα στους φρενήρεις ρυθμούς των ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης. Πρέπει να σταματήσουμε τους νέους και να τους πούμε: Ελάτε εδώ, να ζήσετε αυτήν την εμπειρία», σχολίασε η 61χρονη Χόλι Κάφκα από το Σικάγο.
9.400 νεκροί από ασθένειες
Η φετινή επέτειος συνοδεύεται και από νέες αποκαλύψεις για τις συνθήκες που επικρατούσαν στο Κάτω Μανχάταν μετά την κατάρρευση των Πύργων. Ο δήμος της Νέας Υόρκης έδωσε στη δημοσιότητα περισσότερες από 170.000 σελίδες δημοτικών αρχείων σχετικά με την ποιότητα του αέρα, τη σκόνη και τον περιβαλλοντικό κίνδυνο μετά τις επιθέσεις.
Τα στοιχεία επαναφέρουν ερωτήματα για το τι γνώριζαν οι δημοτικές αρχές σχετικά με την παρουσία αμιάντου και άλλων επικίνδυνων ρύπων και για το πόσο γρήγορα ενημερώθηκαν εργαζόμενοι, κάτοικοι και διασώστες για τους κινδύνους.
Ο δήμαρχος Μαμντάνι παρουσιάζει τη δημοσιοποίηση των αρχείων ως κίνηση διαφάνειας και λογοδοσίας, σε μια επέτειο κατά την οποία η μνήμη των σχεδόν 3.000 θυμάτων συνδέεται όλο και περισσότερο και με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στην υγεία χιλιάδων ανθρώπων.
Εκτός από τους σχεδόν 3.000 νεκρούς εκείνης της ημέρας, περισσότεροι από 9.400 άνθρωποι πέθαναν τα επόμενα χρόνια από ασθένειες που συνδέονται με την έκθεσή τους σε επικίνδυνες ύλες, λόγω των επιθέσεων, σύμφωνα με το ομοσπονδιακό πρόγραμμα που παρακολουθεί την υγεία χιλιάδων ανθρώπων.