29 από τις 50 πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής ένωσαν τις δυνάμεις τους σε μια άνευ προηγουμένου αγωγή κατά της Meta, της μητρικής εταιρείας του Facebook και του Instagram. Η Meta του Μαρκ Ζάκερμπεργκ κατηγορείται ότι εθίζει εν γνώσει της τους ανήλικους χρήστες στις πλατφόρμες της και ότι αποκρύπτει τους εν δυνάμει κινδύνους.
Η αυλαία της ιστορικής δίκης ενώπιον σώματος οκτώ ενόρκων άνοιξε στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Όκλαντ στην πολιτεία της Καλιφόρνιας στις 18 Αυγούστου. Η ακροαματική διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει 6 έως 8 εβδομάδες. Ενώπιον των ενόρκων και της Έδρας θα κληθούν να καταθέσουν μεταξύ πολλών και ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι και ο Αρτούρο Μπέχαρ, πρώην στέλεχος της εταιρείας που μετατράπηκε σε μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος.
Τι ζητούν οι 29 Πολιτείες
Η συμμαχία των 29 πολιτειών των ΗΠΑ άσκησε αρχικά την αγωγή κατά της Meta το 2023. Τέσσερις από αυτές – η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ -επιλέχθηκαν για να την υποστηρίξουν στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Οι εισαγγελείς των τεσσάρων αυτών Πολιτειών θα προσπαθήσουν να αποδείξουν: ότι η Meta πρόσθεσε στις πλατφόρμες λειτουργίες που είχαν σχεδιαστεί για να κρατούν την προσοχή των εφήβων, ότι παραπλάνησε το κοινό σχετικά με τους κινδύνους των πλατφορμών και ότι συνέλεξε δεδομένα από παιδιά κάτω των 13 ετών χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων τους, κατά παράβαση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας. Οι τέσσερις εισαγγελείς ζητούν αποζημίωση ύψους περίπου 193 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη Meta, ενώ απαιτούν από την εταιρεία να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές στο Facebook και το Instagram προκειμένου να προστατεύονται περισσότερο οι ανήλικοι χρήστες.
«Θα αποδείξουμε ενώπιον σώματος ενόρκων ότι η Meta απέκρυψε πως γνώριζε τις βλάβες που προκαλούνται στους νέους διότι ήταν πιο επικερδές να κάνει τα στραβά μάτια», δήλωσε ο γενικός εισαγγελέας του Κεντάκι, Ράσελ Κόουλμαν. «Το κάναμε με τη βιομηχανία του καπνού τη δεκαετία του 1990, το κάναμε με τις εταιρείες που ευθύνονταν για την κρίση των οπιοειδών, θα το ξανακάνουμε με Meta», πρόσθεσε.
«Η Meta σχεδίασε το Facebook και το Instagram για να κρατά τα παιδιά στις πλατφόρμες όλο και περισσότερο – μέχρι το σημείο της σωματικής και ψυχικής βλάβης. Η εκμετάλλευση των πιο ευάλωτων κατοίκων μας για την αύξηση των εταιρικών κερδών δεν είναι μόνο ηθικά λάθος, είναι και παράνομη», δήλωσε ο γενικός εισαγγελέας της Καλιφόρνιας, Ρομπ Μπόντα.
Πώς προκύπτει το… πρόστιμο στη Meta;
Δεν υπάρχει κανένας αμερικανικός νόμος που να προβλέπει πρόστιμο 200 δισ. δολαρίων. Ο αριθμός προκύπτει από ένα πολλαπλασιασμό: νόμοι περί προστασίας των καταναλωτών τιμωρούν κάθε παράβαση ξεχωριστά με πρόστιμα που κυμαίνονται από μερικές χιλιάδες έως δεκάδες χιλιάδες δολάρια ανάλογα με την Πολιτεία και οι εισαγγελείς υπολόγισαν μία παράβαση ανά ανήλικο που επηρεάστηκε.
Ειδικοί εκτίμησαν, χρησιμοποιώντας εσωτερικά δεδομένα της Meta, πόσοι έφηβοι και παιδιά κάτω των 13 ετών έχουν χρησιμοποιήσει το Instagram και το Facebook από το 2012 στις 29 πολιτείες που έχουν προσφύγει κατά της εταιρείας. Το ποσό των 193 δισ. δολαρίων ισοδυναμεί σχεδόν με τον ετήσιο κύκλο εργασιών της Μeta και είναι τριπλάσιο από τα ετήσια κέρδη της.
Κανείς δεν αναμένει ότι σε περίπτωση καταδίκης της, η εταιρεία θα καταβάλει αυτό το ποσό: οι ίδιες οι Πολιτείες διατηρούν το δικαίωμα να προσαρμόσουν το αίτημά τους πριν από το τέλος της διαδικασίας και την τελική απόφαση θα λάβει η δικαστής, Ιβόν Γκονσάλες Ρότζερς.
Μια δικαστής με μεγάλη εμπειρία σε δικαστικές υποθέσεις που αφορούν μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, τις επονομαζόμενες «BigTech». Η Ιβόν Γκονσάλες Ρότζερς, η οποία περιγράφεται από τα αμερικανικά ΜΜΕ ως μια δικαστής αυστηρή που δεν ανέχεται περιττολογίες, έχει εκδικάσει διάφορες υποθέσεις κατά της Apple (2012, 2014, 2020). Ήταν επίσης η πρόεδρος της Έδρας στην πρόσφατη πολύκροτη νομική μάχη μεταξύ του Ίλον Μασκ και του Σαμ Άλτμαν της OpenAI. Μια δίκη που ολοκληρώθηκε τον περασμένο Μάιο και δικαίωσε τον Άλτμαν.
Το οκταμελές σώμα των ενόρκων στη δίκη της Meta έχει ρόλο συμβουλευτικό. Την τελική απόφαση, τόσο για την ευθύνη της Meta όσο και για τις τυχόν κυρώσεις, θα λάβει η Ιβόν Γκονσάλες Ρότζερς. Η δικαστής ακούει τη γνώμη των ενόρκων, χωρίς όμως να δεσμεύεται νομικά από αυτήν.
Η απάντηση της Meta
Η εταιρεία βασίζει την υπεράσπισή της σε τρεις πυλώνες, τους οποίους παρουσίασε εν μέρει σε προηγούμενη δίκη εις βάρος της, τον περασμένο χειμώνα στο Λος Άντζελες. Σε εκείνη τη δίκη, που αφορούσε την αγωγή που κατέθεσε έφηβη από την Καλιφόρνια για ψυχική βλάβη, η Meta καταδικάστηκε.
Η Meta διαψεύδει ότι απέκρυψε τον εθιστικό χαρακτήρα των πλατφορμών της, εξηγώντας ότι «ο εθισμός» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν περιλαμβάνεται στο εγχειρίδιο αναφοράς της αμερικανικής ψυχιατρικής και ότι το θέμα αποτελεί ζήτημα επιστημονικής συζήτησης.
Σε ό,τι αφορά στα προσωπικά δεδομένα ανηλίκων, η Meta παραδέχεται ότι αγνόησε τη γονική συναίνεση, αλλά υποστηρίζει ότι η απαίτηση αυτή δεν αφορά την ίδια καθώς οι κανονισμοί λειτουργίας των εφαρμογών απαγορεύουν τη χρήση τους από παιδιά κάτω των 13 ετών. Προσθέτει ότι όσοι λογαριασμοί εντοπίστηκαν ότι ανήκουν σε παιδιά κάτω των 13 ετών διαγράφηκαν και συνεπώς «δεν έχει ουσιαστική γνώση» της παρουσίας τους στις πλατφόρμες, μια προϋπόθεση που ορίζεται από τον νόμο. Τέλος, ισχυρίζεται ότι τυχόν βλάβες στην ψυχική υγεία των εφήβων «δεν μπορούν να αποδοθούν σε μία και μόνο εφαρμογή».
Αναφορικά με τις αλλαγές που ζητούν οι πολιτείες για την προστασία των ανηλίκων, η Meta απαντά ότι τον Σεπτέμβριο του 2024 δημιούργησε «λογαριασμούς εφήβων», κάτι που οι εισαγγελείς εκτιμούν ότι έγινε πολύ αργά και δεν αρκεί.
Εξάλλου η Meta καταγγέλλει ότι η αποζημίωση που ζητούν οι 29 Πολιτείες είναι «πρωτοφανής στην ιστορία της προστασίας των καταναλωτών». Ο συμβιβασμός στον οποίο κατέληξαν το 1998 οι τέσσερις μεγάλες καπνοβιομηχανίες με στόχο τον τερματισμό των αγωγών εις βάρος τους αποτελεί ιστορικό σημείο αναφοράς. Στο πλαίσιο αυτού έχουν καταβάλει πάνω από 176 δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα 25 ετών και συνεχίζουν να πληρώνουν 9 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Η αρχή έγινε στο Νέο Μεξικό
Πολλά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης σχολιάζουν ότι οι βάσεις για τη δίκη στην Καλιφόρνια μπήκαν στο Νέο Μεξικό. Αναφέρονται στην πρόσφατη καταδικαστική δικαστική απόφαση κατά της Meta κατά την οποία της επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 942 εκατομμυρίων δολαρίων και της ζητήθηκε να προχωρήσει σε αλλαγές παρόμοιες με αυτές που απαιτούν τώρα οι 29 Πολιτείες.
If New Mexico created the blueprint for taking on Meta, California could determine the company’s fate when it comes to critical changes at Facebook and Instagram.
Opening arguments begin Tuesday in the trial that California Attorney General Rob Bonta is co-leading against Meta,… pic.twitter.com/EnKNWwidqc
— CNBC (@CNBC) August 17, 2026
Ειδικότερα, ο δικαστής Μπράιαν Μπίντσχαϊντ ζήτησε την κατάργηση των «likes» στο Instagram και το Facebook για χρήστες κάτω των 18 ετών, την απαγόρευση αποστολής ή λήψης γυμνού περιεχομένου από εφήβους μέσω των πλατφορμών και τον περιορισμό των ειδοποιήσεων push από τις εφαρμογές σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Μάλιστα, χαρακτήρισε τη Meta «δημόσια ενόχληση», παρόμοια με ένα εργοστάσιο που ρυπαίνει τον αέρα που αναπνέουν οι άνθρωποι, προκαλώντας «επιβλαβείς επιπτώσεις» που επηρέαζαν έναν ολόκληρο πληθυσμό. Η Meta δήλωσε ότι θα ασκήσει έφεση κατά της απόφασης.