Μέχρι και σήμερα, η ιστορία της συχνά παρουσιάζεται σαν μια αρχαία τραγωδία με επίκεντρο ένα έρωτα. Η δύσκολη παιδική ηλικία, η μεγάλη ντίβα, ο μεγάλος έρωτας, η εγκατάλειψη από τον Αριστοτέλη Ωνάση, ο χωρισμός τους και, ύστερα, η «πτώση» της, σαν η ζωή της να χωρίζεται σε δύο εποχές, πριν και μετά τον Ωνάση.
Στην πραγματικότητα όμως η ζωή της ήταν πολύ πιο σύνθετη και, η αντίληψη πως εγκατέλειψε την καριέρα της μετά τον χωρισμό τους δεν έχει βάση. Έχουμε μάθει πως ένας χωρισμός είναι ικανός να σημαδέψει το τέλος μιας γυναικείας καριέρας στην περίπτωση της Μαρίας Κάλλας όμως, η καριέρα της ήδη είχε αρχίσει να κλονίζεται αρκετά χρόνια πριν από τον χωρισμό τους.
Η γυναίκα που θα γινόταν μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της όπερας του 20ού αιώνα γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1923, από Έλληνες γονείς. Στα 13 της εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και άρχισε τη μουσική της εκπαίδευση. Το 1941, όταν ήταν 17 ετών, έκανε το επαγγελματικό της ντεμπούτο στην Αθήνα και μέχρι την επιστροφή της στη Νέα Υόρκη, το 1945, είχε πραγματοποιήσει 56 παραστάσεις σε επτά παραγωγές ενώ η Εθνική Λυρική Σκηνή αναφέρει επίσης 20 ρεσιτάλ.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το 1947 θριάμβευσε ως La Gioconda στην Αρένα της Βερόνα υπό τον μαέστρο Τούλιο Σεραφίν, ο οποίος έγινε ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους στην καλλιτεχνική της πορεία και άρχισε να πρωταγωνιστεί ως κορυφαία ερμηνεύτρια πρωταγωνιστικών ρόλων στις μεγαλύτερες όπερες της Δύσης. Συχνά μάλλιστα ερμήνευε κατά την ίδια καλλιτεχνική σεζόν διάφορους ρόλους που ήταν αρκετά ποικίλοι σε μουσική, δραματοποίηση, ύφος και τεχνική.
Η φωνή της και οι δυσκολίες που αντιμετώπιζε
Η Μαρία Κάλλας ήταν τελειομανής, και πώς να μην είναι; δούλευε περισσότερο από τους άλλους και μπορούσε να γίνει δύσκολη συνεργάτιδα, όμως ακριβώς αυτή η αδιαπραγμάτευτη σχέση της με την τελειότητα ήταν και ένα από τα στοιχεία που διαμόρφωσαν τον μύθο της.
Ήδη στη δεκαετία του ‘50, όταν βρισκόταν στο απόγειό της, υπήρχαν προβλήματα στη φωνή της όπως η ανομοιογένεια στις φωνητικές περιοχές και το έντονο τρέμουλο στις ψηλές νότες. Κάποιοι έχουν συνδέσει αυτές τις δυσκολίες με τη μεγάλη απώλεια βάρους που υπέστη στις αρχές της δεκαετίας, ενώ άλλες ερμηνείες αφορούν την εκπαίδευσή της και τις τεράστιες απαιτήσεις του ρεπερτορίου που τραγουδούσε από πολύ νεαρή ηλικία επομένως η ερμηνεία που δίδεται και η πεποίθηση πως εγκατέλειψε την όπερα επειδή απλώς την εγκατέλειψε ένας άνδρας, ο Ωνάσης, δεν μπορούμε να πούμε πως είναι απόλυτα έγκυρη.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η φωνή της είχε αρχίσει να την προδίδει όταν εκείνη βρισκόταν ακόμη στα τριάντα της. Η ίδια η Daisy Goodwin, η Βρετανίδα συγγραφέας η οποία το 2024 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Diva, υποστηρίζει ότι η πρόωρη απώλεια της φωνής της υπήρξε το πραγματικό πλήγμα στην καριέρα της και όπως προαναφέρουμε οι υποθέσεις για τον λόγο που έχανε σταδιακά τη φωνή της είναι πολλές.
Υλικό που έχει δημοσιευθεί για την υγεία της στο παρελθόν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νευρομυϊκής διαταραχής ενώ νεότερη επιστημονική εργασία κάνει λόγο για δερματομυοσίτιδα ως πιθανή εξήγηση μέρους της φωνητικής παρακμής, όχι όμως ως αποδεδειγμένη διάγνωση.
Η σχέση της Μαρίας Κάλλας με τον Ωνάση και η πορεία της μετά από αυτόν
Ο Ωνάσης εμφανίστηκε στη ζωή της το ‘57. Η σχέση τους έπειτα έγινε πρωτοσέλιδο και για την ίδια, ο Έλληνας εφοπλιστής ήταν ένας άνθρωπος που της πρόσφερε προσοχή, πολυτέλεια και την αίσθηση μιας διαφορετικής ζωής. Εκείνη, ήδη παντρεμένη με τον Τζιοβάνι Μπατίστα Μενεγκίνι, απομακρύνθηκε σταδιακά από τη σκηνή, η σχέση με τον Ωνάση έγινε έτσι ένα από τα πιο διάσημα κεφάλαια της προσωπικής της ζωής — και, αργότερα, το βασικό στοιχείο μέσα από το οποίο το κοινό έμαθε (εσφαλμένα) να ερμηνεύει ολόκληρη την πτώση της.
Η ρήξη στη σχέση τους το ‘68 δεν σηματοδότησε το τέλος της σπουδαίας της καριέρας. Πράγματι, περιόρισε δραστικά τη δημόσια ζωή της ωστόσο αναζοωγόνησε την καριέρα της δίνοντας masterclasses στη Σχολή Τζούλιαρντ της Νέας Υόρκης. Επίσης, ξεκίνησε μια διεθνή σειρά κοινών ρεσιτάλ το 1973 και το 1974 με τον Τζουζέπε ντι Στέφανο, τον τενόρο με τον οποίο είχε εμφανιστεί συχνά στην ακμή της.
Ίσως, λοιπόν, η πιο δίκαιη ερμηνεία να μην είναι αυτή της γυναίκας που «πενθεί τον έρωτα» αλλά εκείνη μιας καλλιτέχνιδας που έζησε με τεράστιες απαιτήσεις, έφτασε στα άκρα και υπέβαλε το σώμα και τη φωνή της σε ακραία πίεση.
Ο Ωνάσης υπήρξε ασφαλώς ένας καθοριστικός άνθρωπος στη ζωή της αλλά δεν ήταν ολόκληρη η ιστορία της. Η Κάλλας αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή μετά την τελευταία συναυλία της, τον Νοέμβριο του 1974, έζησε σχεδόν απομονωμένη στο Παρίσι μέχρι τον θάνατό της, όμως η φωνή της συνέχισε να ακούγεται, η ιστορία της να γίνεται θέμα βιβλίων, ταινιών και παραστάσεων και, αν για κάτι αξίζει να τη λησμονούμε είναι για το ότι έκανε την όπερα να μοιάζει με κάτι πολύ μεγαλύτερο, κάτι ζωντανό, δραματικό και βαθιά ανθρώπινο.