Αν είσαι άνω των 30, πρέπει να υπήρξε κάποια στιγμή που ένιωσες ότι «ξαφνικά» το σώμα σου άλλαξε. Μπορεί να κυκλοφορεί ανάμεσά μας ως αστείο ή αστικός μύθος ότι η ζωή αλλάζει #μετατα30 αλλά τα memes δεν απέχουν πολύ από την πραγματικότητα. Μήπως ένιωσες ότι από τη μία μέρα στην άλλη, τα επίπεδα ενέργειάς σου, η ελαστικότητα του δέρματός σου ή ο τρόπος που μεταβολίζεις τις τροφές πήραν μια διαφορετική τροπή; Λοιπόν, δεν είναι ιδέα σου. Είναι όμορφο σαν φιλοσοφία να σκεφτόμαστε τη γήρανση ως μια αργή, σταθερή ανηφόρα (ή κατηφόρα, αναλόγως αν βλέπεις το ποτήρι μισοάδειο), αλλά η σύγχρονη επιστήμη έχει ήδη επιβεβαιώσει αυτό ακριβώς το αίσθημα της αιφνίδιας μεταβολής.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σύμφωνα με μια ευρείας κλίμακας έρευνα από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Stanford, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine, ο ανθρώπινος οργανισμός δεν γερνάει με τον ίδιο ρυθμό μέρα με τη μέρα. Αντίθετα, περνά από τρία μεγάλα, απότομα «κύματα» βιολογικής προσαρμογής και αλλαγής. Οι ηλικίες-κλειδιά στις οποίες καταγράφονται αυτά τα μοριακά «άλματα» είναι τα 34, τα 60 και τα 78 έτη, ανεξαρτήτως φύλου.
Τι μελέτησε η έρευνα για τη γήρανση
Για να καταλήξει σε αυτό το εντυπωσιακό συμπέρασμα, η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Νευρολογίας Δρ. Tony Wyss-Coray ανέλυσε το πλάσμα αίματος από περισσότερους από 4.200 εθελοντές, ηλικίας από 18 έως 95 ετών. Εξετάζοντας τα επίπεδα σχεδόν 3.000 διαφορετικών πρωτεϊνών, οι επιστήμονες παρατήρησαν κάτι παράδοξο: τα επίπεδα αυτών των δομικών συστατικών του οργανισμού δεν μεταβάλλονταν ομαλά κατά τη διάρκεια των δεκαετιών. Αντιθέτως, παρέμεναν σχετικά σταθερά για μεγάλα χρονικά διαστήματα και στη συνέχεια σημείωναν απότομες μεταβολές, αυξανόμενα ή μειούμενα δραματικά, σε τρεις συγκεκριμένες περιόδους της ζωής.
Στα 34 γερνάς για πρώτη φορά – Θες καρέκλα να κάτσεις;
Για τις περισσότερες γυναίκες, τα 30 είναι μια περίοδος που νιώθουν πιο δυνατές, κατασταλαγμένες και γεμάτες αυτοπεποίθηση από ποτέ. Ωστόσο, σε μοριακό επίπεδο, τα 34 έτη σηματοδοτούν το πρώτο ουσιαστικό βιολογικό «καμπανάκι». Σε αυτή την ηλικία, οι ερευνητές παρατήρησαν σημαντική μεταβολή στις πρωτεΐνες που σχετίζονται με την εξωκυττάρια μάτρα (extracellular matrix), δηλαδή το δομικό πλέγμα που κρατά τους ιστούς μας συμπαγείς, με πρωταγωνιστή το κολλαγόνο και την ελαστίνη.
Η φυσική αναγέννηση των κυττάρων αρχίζει να επιβραδύνεται ελαφρώς. Η ελαστικότητα του δέρματος μειώνεται σταδιακά, ενώ ο βασικός μεταβολισμός αρχίζει να ζητά περισσότερη προσπάθεια για να διατηρηθεί στα ίδια επίπεδα. Παράλληλα, παρατηρούνται οι πρώτες αλλαγές στην ικανότητα του μυϊκού συστήματος να αναρρώνει γρήγορα μετά από έντονη σωματική καταπόνηση. Ενώ στα 25 μια νύχτα χωρίς ύπνο διορθωνόταν με έναν διπλό καφέ, στα 34 το σώμα ζητά πλέον ουσιαστική αποθεραπεία, ποιοτικό ύπνο και συστηματική ενυδάτωση.
Είναι βασικά η στιγμή που συνειδητοποιείς ότι δεν μπορείς να ζεις με σνακ και αλκοόλ, ο ύπνος στις 6 το πρωί και το να πας σερί γραφείο είναι ένα σπορ που δεν σε σηκώνει πλέον και οι κρέμες προσώπου είναι οι νέες σου besties.
60 είναι τα νέα 40; Ψυχολογικά μπορεί, σωματικά όχι
Αν το πρώτο κύμα είναι μια διακριτική προειδοποίηση, το δεύτερο κύμα στα 60 είναι μια καθολική βιολογική μεταβολή. Σε αυτή την ηλικία, η μελέτη έδειξε ότι σημειώνεται δραματική αλλαγή στις πρωτεΐνες που ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, την καρδιαγγειακή υγεία και τους μηχανισμούς χρόνιας φλεγμονής.
Παράλληλα, παρατηρείται επιτάχυνση της απώλειας μυϊκής μάζας (σαρκοπενία), αν δεν υπάρχει συστηματική άσκηση ενδυνάμωσης, ενώ οι αρθρώσεις και τα οστά γίνονται πιο ευάλωτα. Είναι η περίοδος που οι μηχανισμοί απόκρισης του οργανισμού στα οξειδωτικά στρες αλλάζουν ριζικά, καθιστώντας την πρόληψη για την καρδιά και τον μεταβολισμό απαραίτητη προτεραιότητα.
Αν ξεκινήσεις άσκηση με στόχο την αύξηση της μυϊκής σου μάζας στα 30, ο μελλοντικός εαυτός σου θα σε ευχαριστεί βαθύτατα. Η άσκηση δεν ισοδυναμεί με bikini body (που μπορεί να σε ενδιαφέρει μπορεί και όχι και καλά κάνεις), αλλά με υγεία και σωστή λειτουργία του οργανισμού.
Να είσαι 78 αλλά να τα έχεις 400
Το τελευταίο μεγάλο κύμα που κατέγραψε η μελέτη συμβαίνει γύρω στα 78 έτη. Εδώ, οι πρωτεΐνες που μεταβάλλονται σχετίζονται άμεσα με τις διαδικασίες της προχωρημένης γήρανσης: τους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του DNA, τη διατήρηση των γνωστικών λειτουργιών και τη συνολική λειτουργικότητα των ζωτικών οργάνων.
Σε αυτό το στάδιο, ο οργανισμός εστιάζει όλους τους πόρους του στη διατήρηση της βιολογικής ισορροπίας (ομοιόσταση) και την προστασία του νευρικού συστήματος. Η εγκεφαλική πλαστικότητα και η κινητική συνέργεια απαιτούν συνεχή νοητική και σωματική εξάσκηση για να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.
Δεν γερνάμε το ίδιο άντρες και γυναίκες. Αλλά αυτό το ήξερες ήδη ε;
Αν και τα τρία ηλικιακά κύματα αποτελούν κοινά βιολογικά ορόσημα και για τα δύο φύλα, ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνονται στο σώμα διαφέρει αισθητά. Από τις 1.379 πρωτεΐνες που βρέθηκε ότι μεταβάλλονται δραστικά με την πάροδο του χρόνου, σχεδόν τα δύο τρίτα (περίπου το 65%) παρουσίασαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.