Ζώα κινούνται ανάμεσα στα σπίτια, παιδιά παίζουν και γυναίκες κάθονται στη σκιά των δέντρων φτιάχνοντας πολύχρωμα κοσμήματα, υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που κάνει το χωριό να διαφέρει. Οι άνδρες απαγορεύεται να κατοικίσουν εκεί.
Το όνομα του χωριού είναι Umoja και σημαίνει «ενότητα» στα σουαχίλι. Το χωριό δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 ως καταφύγιο για γυναίκες που είχαν βιώσει σεξουαλική βία και με τα χρόνια εξελίχθηκε σε μια κοινότητα που προσφέρει στέγη και ασφάλεια σε γυναίκες και κορίτσια που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον παιδικό ή καταναγκαστικό γάμο, την ενδοοικογενειακή βία και τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων.
Πώς δημιουργήθηκε το χωριό Umoja
Η δημιουργία του χωριού χρονολογείται στο 1990, όταν μια ομάδα 15 γυναικών ίδρυσε την κοινότητα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που έχουν δημοσιευτεί, μεταξύ άλλων και στο Reuters, αρκετές από τις πρώτες γυναίκες ήταν επιζώσες σεξουαλικής βίας από Βρετανούς στρατιώτες. Κάποιες αντιμετώπισαν στη συνέχεια απόρριψη και βία μέσα στις ίδιες τους τις οικογένειες, γεγονός που έκανε ακόμη πιο δύσκολη την καθημερινότητά τους.
Για να καταλάβουμε περισσότερο την ιστορία των γυναικών αυτών, πρέπει να πούμε πως, οι γυναίκες Σαμπούρου θεωρούνται υποδεέστερες στην κοινωνία τους. Δεν τους επιτρέπεται να κατέχουν γη ή άλλα είδη περιουσίας, όπως ζώα, μάλιστα οι ίδιες θεωρούνται ιδιοκτησία των συζύγων τους. Επιπλέον, μπορούν να υποστούν ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, αναγκαστικό γάμο με τους πρεσβύτερους, βιασμό και ενδοοικογενειακή βία.
Το 2003, η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε αξιόπιστα στοιχεία για πολυάριθμους βιασμούς γυναικών της Κένυας από μέλη του Βρετανικού Στρατού επί δεκαετίες, απαγγέλθηκε υπόθεση κατά του βρετανικού στρατού για τους βιασμούς άνω των 1.400 γυναικών Σαμπούρου, η υπόθεση όμως έκλεισε επίσημα το 2007 και κανένας στρατιώτης δεν καταδικάστηκε.
Αυτές οι γυναίκες εγκαταλείφθηκαν από τους συζύγους τους επειδή θεωρούνταν «ατιμασμένες». Ενώ άλλοι άνδρες έδιωξαν τις γυναίκες από τα σπίτια τους φοβούμενοι ότι θα κολλούσαν σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα από τις βιασμένες συζύγους τους.
Ο καθοριστικός ρόλος της Rebecca Lolosoli
Κεντρικό πρόσωπο είναι η Rebecca Lolosoli, η ιθαγενής ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών Samburu, ιδρύτρια και μητριάρχης του γυναικείου χωριού Umoja στην Κένυα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η ίδια είχε ήδη αρχίσει να μιλά στις γυναίκες της περιοχής για τα δικαιώματά τους και για ζητήματα όπως η βία και οι καταναγκαστικοί γάμοι. Η δράση της προκάλεσε αντιδράσεις και, μετά από επίθεση που δέχθηκε από άνδρες, οδηγήθηκε στην ιδέα ενός χώρου όπου οι γυναίκες θα μπορούσαν να προστατεύονται και να στηρίζουν η μία την άλλη.
Όπως είχε δηλώσει η ίδια σε συνέντευξή της στην Kymberlie Adams Matthews , μερικοί άνδρες έφτιαξαν ένα χωριό κοντά για να μπλοκάρουν τον δρόμο και να εμποδίσουν τους τουρίστες να πηγαίνουν στο χωριό.
«Κάποτε, 30 πολεμιστές μας χτύπησαν μπροστά σε τουρίστες για να φανεί ότι αυτό το μέρος ήταν διεφθαρμένο. Αποφασίσαμε να αγοράσουμε τη γη για να μην μπορούν οι άνδρες να μας διώξουν. Κάναμε οικονομίες για μήνες για την προκαταβολή, η οποία κόστισε 200.000 σελίνια (2.700 δολάρια). Αφού υποβάλαμε αίτηση για τη γη, ήρθαν άνδρες και μας χτύπησαν λέγοντας ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να κατέχουν γη. Είπαν ότι αυτό οφειλόταν σε εμένα και ότι έπρεπε να με πυροβολήσουν για να κάνουν τις γυναίκες τους να γίνουν ξανά γυναίκες».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Τι σημαίνει να ζεις στην Umoja
«Στην Umoja διδάσκουμε στις γυναίκες να κοιτάζουν μέσα τους, να κατανοούν το σώμα τους και να το σέβονται. Αυτό τις βοηθά να αποφεύγουν το μη προστατευμένο σεξ. Συνεργαζόμαστε με οργανισμούς με παρόμοιο τρόπο σκέψης για τη διεξαγωγή σεμιναρίων και εργαστηρίων σχετικά με οπισθοδρομικές πρακτικές που μπορεί να προκαλέσουν HIV/AIDS, όπως ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων και ασχολούμαι και με την παροχή συμβουλευτικής και κατ’ οίκον φροντίδας σε άτομα που ζουν με AIDS» είχε πει η Rebecca Lolosoli.
Η καθημερινότητα στο χωριό είναι απλή και μακριά από τις ανέσεις μιας σύγχρονης πόλης – πολλές φορές και δύσκολη. Η περιοχή είναι άνυδρη και η πρόσβαση σε νερό μπορεί να αποτελεί καθημερινή πρόκληση.
Σε περιόδους έντονης ξηρασίας, οι γυναίκες χρειάζεται να διανύουν μεγάλες αποστάσεις για να βρουν νερό, γεγονός που τις εκθέτει σε νέους κινδύνους. Ζουν σε παραδοσιακές καλύβες και μοιράζονται πολλές από τις ευθύνες της κοινότητας. Συλλέγουν νερό και καυσόξυλα, φροντίζουν τα παιδιά και τα ζώα και εργάζονται για να εξασφαλίσουν το εισόδημά τους.
Κατασκευάζουν και πωλούν πολύχρωμα κοσμήματα από χάντρες με την τέχνη αυτή να αποτελεί μέρος της πολιτιστικής παράδοσης των Samburu. Επιπλέον, συντηρούνται με τον τουρισμό καθώς η Umoja βρίσκεται κοντά στο Samburu National Reserve, και φέρνει τουρίστες στην περιοχή και επιπλέον διαχειρίζονται επίσης έναν χώρο κατασκήνωσης κοντά στον ποταμό, από τον οποίο προέρχεται μέρος των εσόδων της κοινότητας.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Μία κοινότητα στην οποία δεν κατοικούν άνδρες
Το γεγονός ότι οι άνδρες δεν επιτρέπεται να κατοικούν στην Umoja δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες έχουν αποκοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο.
Οι κάτοικοι συνεχίζουν να έχουν σχέσεις με ανθρώπους έξω από το χωριό και τα παιδιά που μεγαλώνουν εκεί έχουν μπαμπάδες που δεν ζουν στην κοινότητα. Υπάρχουν επίσης άνδρες που εργάζονται περιστασιακά για την κοινότητα, για παράδειγμα στη φροντίδα κοπαδιών. Η Umoja, επομένως, δεν είναι ένας πλήρως απομονωμένος κόσμος αλλά ένας ασφαλής οικισμός.
«Οι εορτασμοί μας είναι τα επιτεύγματά μας μέχρι σήμερα, η κοινωνική και οικονομική μας ανεξαρτησία. Στο χωριό παίρνουμε αποφάσεις και κατά καιρούς προσλαμβάνουμε ακόμη και άνδρες για να κάνουν δουλειές που κανονικά κάνουν οι γυναίκες».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η ανεξαρτησία των γυναικών λοιπόν δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να εξαφανιστεί κάθε επαφή με τους άνδρες. Για τις κατοίκους της Umoja σημαίνει ότι έχουν τη δυνατότητα να αποφασίζουν οι ίδιες ποιον θέλουν στη ζωή τους και υπό ποιους όρους.
Για μια γυναίκα που έφυγε από έναν βίαιο γάμο, για ένα κορίτσι που προσπαθεί να αποφύγει έναν καταναγκαστικό γάμο ή για μια μητέρα που θέλει τα παιδιά της να πάνε σχολείο, η Umoja δεν είναι απλώς ένα χωριό χωρίς άνδρες. Είναι ένας τόπος όπου μπορεί να ξαναβρεί την αίσθηση ότι η ζωή της ανήκει σε εκείνη.