Αν το έχεις παρατηρήσει ήδη δεν είναι ιδέα σου. Όλο και περισσότεροι εκπρόσωποι της Gen Z ανεβάζουν βιντεάκια στο TikTok με τους εαυτούς τους να μαθαίνουν να παίζουν κάποιο μουσικό όργανο. Στα βίντεο κυριαρχούν μουσικά όργανα όπως η άρπα, το βιολί, η τρομπέτα και το πιάνο, όργανα που απαιτούν χρόνο, πειθαρχία και προσήλωση.
Κάποιοι ανακαλύπτουν το omnichord των 80’s σαν το νέο τους “adult hobby”, άλλοι αποφασίζουν να μάθουν βιολί και κάποιος/α άλλη μπορεί να προσπαθεί να ξεπεράσει έναν χωρισμό μαθαίνοντας τρομπέτα. Πρωταγωνίστρια στα περισσότερα videos, η άρπα. Το μήνυμα είναι είναι σαφές. Η Gen Z ψάχνει κάτι που να μην απαιτεί άλλο scrolling.
Σε μια εποχή που η οικονομία της προσοχής καθορίζει σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας, η επιλογή ενός μουσικού οργάνου για την Gen Z λειτουργεί σαν πράξη αντίστασης. Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου είναι δύσκολη και απαιτεί πολύ χρόνο. Δεν προσφέρει άμεση επιβράβευση και αυτό ακριβώς αυτό είναι που την κάνει ελκυστική σε μια γενιά που μεγάλωσε να αναζητά το γρήγορο, το εύκολο, αυτό που απαιτεί τη λιγότερη προσπάθεια.
Η ανάγκη για digital detox
Η στροφή αυτή δεν είναι τυχαία. Η Gen Z είναι η πρώτη γενιά που μεγάλωσε ζώντας μέσα από οθόνες και ίσως η πρώτη που κουράστηκε τόσο γρήγορα από αυτήν. Το digital fatigue δεν είναι ένας απλός όρος αλλά μια πραγματικότητα που μια ολόκληρη γενιά έχει νιώσει στο πετσί της.
Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου αντίθετα με ό,τι υπαγορεύει ο σύγχρονος τρόπος ζωής δεν σου επιτρέπει να κάνεις και άλλα πράγματα ταυτόχρονα αλλά απαιτεί να είσαι συγκεντρωμένος. Δεν μπορείς να απαντάς σε μηνύματα, να βλέπεις stories και να παίζεις άρπα ταυτόχρονα. Σε αναγκάζει να είσαι παρών. Σωματικά και πνευματικά. Αυτή η ανάγκη για αποσύνδεση από το ψηφιακό και επανασύνδεση με το αναλογικό είναι εμφανής και σε άλλες τάσεις που μοιάζει να αγαπά η Gen Z όπως η κεραμική, το πλέξιμο , το διάβασμα και το journaling. Όμως η μουσική έχει και κάτι διαφορετικό. Είναι βιωματική, σωματική, σχεδόν τελετουργική.
@megantibbits Holy Forever is OUT NOW on Harp Worship: Volume 1 EP! 🌳 link in bio #HolyForever #worship #christianartist #harp #harpist #worshipsong #worshipmusic
Η άρπα από την Αρχαιότητα στο Tik Tok
Δεν είναι τυχαίο ότι η άρπα είναι η πιο δημοφιλής ανάμεσα στα μουσικά όργανα που ανακάλυψε η Gen Z. Η άρπα είναι συνδεδεμένη με μια πολύ συγκεκριμένη αισθητική και κουλτούρα που παραπέμπει στην fastasy λογοτεχνία που είναι τόσο δημοφιλή στους Gen Zers. Αυτή την αισθητική υιοθετούν και όσοι ανεβάζουν στα social τα βίντεο τους. Νέες γυναίκες με μακριά λυτά μαλλιά να ανεμίζουν παίζουν άρπα μέσα στο δάσος σε σκηνές που μοιάζουν βγαλμένες από τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών.
Είναι σαφές πως για τις γυναίκες αυτές δεν πρόκειται απλώς για μουσική αλλά για ένα είδος performance και ταυτόχρονα για ένα είδος escapism σε φανταστικούς, γαλήνιους, αναλογικούς κόσμους. Η άρπα, ένα από τα αρχαιότερα έγχορδα όργανα, επανέρχεται σήμερα όχι μόνο ως μουσική επιλογή αλλά ως σύμβολο. Και αυτό το σύμβολο συνδέεται με κάτι βαθύτερο. Την επιστροφή στη μυστικιστική αισθητική.
Η νέα μυστικιστική ταυτότητα της Gen Z
Η άρπα κουβαλάει ένα ισχυρό συμβολικό φορτίο και συνδέεται με την έννοια του “divine feminine”. Την έννοια που καθιερώθηκε ευρύτερα από τη δεκαετία του ’80 και μετά, από την φεμινιστική και την ακαδημαϊκή θεωρία, ως ένας τρόπος να μιλάς για τη θηλυκή διάσταση του θείου, μια έννοια που έχει επανέλθει δυναμικά τα τελευταία χρόνια. Το divine feminine δεν αφορά απλώς τη θηλυκότητα. Αφορά τη σύνδεση με τη φύση, τη διαίσθηση, την πνευματικότητα, έναν πιο αργό ρυθμό ζωής που αμφισβητεί την hustle κουλτούρα ενός υπερπαραγωγικού και υπερκαταναλωτικού ψηφιακού τρόπου ζωής. Η άρπα, με τον ήχο της και τον τρόπο που παίζεται, χωρίς δοξάρι, χωρίς πλήκτρα, χωρίς ενδιάμεσα εργαλεία, δημιουργεί μια άμεση σχέση σώματος και ήχου. Δέρμα με χορδή. Κίνηση με ήχο. Είναι μια εμπειρία που δεν μεταφράζεται πλήρως ψηφιακά.
@harpistkt i hope this helps answer questions of those wanting to start learning this awesome instrument! 🤗 #harp #harptok #lessons #musicteacher #teacher #faq
Αναλογικές συνήθειες σε digital περιβάλλον
Παρά την επιστροφή στο αναλογικό, το διαδίκτυο παίζει καθοριστικό ρόλο στην αναβίωση αυτής της τάσης. Tutorials, online μαθήματα, κοινότητες: η πρόσβαση στη γνώση είναι πιο εύκολη από ποτέ. Και εδώ βρίσκεται μια αντίφαση. Ενώ η μουσική απαιτεί χρόνο και συγκέντρωση, οι πλατφόρμες που τη φιλοξενούν βασίζονται στην ταχύτητα και την απόσπαση προσοχής. Πολλά από τα ίδια τα βίντεο που προωθούν την επιστροφή στα μεγάλα κλασικά έργα, διαρκούν μόλις 15 λεπτά.
Ενώ η μουσική απαιτεί χρόνο και συγκέντρωση, οι πλατφόρμες που τη φιλοξενούν βασίζονται στην ταχύτητα και την απόσπαση προσοχής. Πολλά από τα ίδια τα βίντεο που προωθούν την επιστροφή στα μεγάλα κλασικά έργα, διαρκούν μόλις 15 λεπτά.
Αttention span και νέα σύμβολα status
Σήμερα, το να παίζεις άρπα ή βιολί δεν είναι απλώς hobby. Είναι μια δήλωση του ποιος είσαι. Όπως το να διαβάζεις κλασική λογοτεχνία ή να ανεβάζεις reviews για τρίωρες ταινίες, έτσι και η μουσική γίνεται δείκτης αισθητικού και μορφωτικού status. Μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η προσοχή είναι κατακερματισμένη, το να αφιερώνεις χρόνο σε κάτι δύσκολο και χρονοβόρο είναι το νέο status symbol. Είναι μια απόδειξη ότι μπορείς να συγκεντρωθείς, ότι δεν είσαι πλήρως απορροφημένος από τον αλγόριθμο. Και αυτό μάλλον θα πρέπει πια να μπει στη λίστα με τα πλέον πολύτιμα και δυσεύρετα soft skills της εποχής.
Έρευνα έδειξε ότι όσο μειώνεται η διάρκεια προσοχής, αυξάνονται τα επίπεδα άγχους και το στρες. Η συνεχής εναλλαγή ερεθισμάτων έχει βιολογικό αντίκτυπο. Το να παίζεις ένα όργανο λειτουργεί ως αντίδοτο. Δημιουργεί αυτό που οι ψυχολόγοι περιγράφουν σαν ροή, μια κατάσταση πλήρους απορρόφησης που μειώνει το άγχος και ενισχύει την ευεξία.
Όπως κάθε τάση στα social media, έτσι και αυτή κινείται ανάμεσα σε δύο άκρα: την αυθεντικότητα και το show off. Από τη μία, υπάρχουν νέοι άνθρωποι που πραγματικά επενδύουν χρόνο και ενέργεια για να μάθουν μουσική. Από την άλλη, υπάρχει και η αισθητικοποίηση της διαδικασίας, το τέλειο πλάνο, το φως, το outfit, το vibe. Η άρπα, με την εντυπωσιακή της μορφή και τον αιθέριο ήχο της, προσφέρεται ιδανικά για αυτή την αισθητική κατανάλωση. Είναι instagrammable, tiktokable, shareable. Και όμως, ακόμα και έτσι, υπάρχει κάτι ουσιαστικό που επιμένει. H ανάγκη για σύνδεση. Με τον εαυτό, με το σώμα, με τον χρόνο. Kάπου ανάμεσα σε χορδές, δάχτυλα και σιωπές, η Gen Z φαίνεται να ξαναβρίσκει τον ήχο της.