Στο νότιο ημισφαίριο ζουν, ανάλογα με την ταξινομική προσέγγιση που ακολουθείται, από 16 έως 22 είδη πιγκουίνων. Τώρα πια όμως, οι επιστήμονες αναγνώρισαν ένα ακόμη χαριτωμένο είδος… happy feet: τον Pygoscelis kerguelensis, ένα είδος που βρισκόταν ουσιαστικά «κρυμμένο σε κοινή θέα».
Πρόκειται για ένα λεγόμενο «κρυπτικό είδος» (cryptic species), δηλαδή έναν οργανισμό που παρουσιάζει τόσο μεγάλες ομοιότητες με συγγενικά είδη ώστε για μεγάλο χρονικό διάστημα να μην αναγνωρίζεται ως ξεχωριστό είδος. Στην προκειμένη περίπτωση, γενετικές αναλύσεις ήρθαν να επιβεβαιώσουν αυτό που ορισμένοι ερευνητές υποψιάζονταν εδώ και καιρό. Ότι ο πιγκουίνος gentoo δεν αποτελεί ένα και μοναδικό είδος, αλλά τέσσερα διαφορετικά.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Επιστήμονες από το πανεπιστήμιο Santiago της Χιλής και το πανεπιστήμιο Berkley της Καλιφόρνιας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Pygoscelis kerguelensis, γνωστός ως νοτιοανατολικός πιγκουίνος gentoo, αποτελεί αυτοτελές είδος και όχι απλώς έναν ιδιαίτερο πληθυσμό των gentoo. Η εκτίμηση επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια από γενετικές μελέτες, με αποτέλεσμα ο Pygoscelis kerguelensis να αναγνωριστεί ως το πρώτο νέο είδος πιγκουίνου που ανακαλύπτεται εδώ και περίπου έναν αιώνα.
Το νέο είδος εντοπίστηκε να ζει στα απομονωμένα Νησιά Κεργκελέν του νότιου Ινδικού Ωκεανού, γνωστά στα γαλλικά ως Ερημωμένα Νησιά. Η πλησιέστερη μόνιμα κατοικημένη περιοχή απέχει σχεδόν 3.220 χιλιόμετρα από τα Νησιά Κεργκελέν.
Στους πιγκουίνους αρέσει ο συνωστισμός. Είναι κοινωνικά πτηνά και ιδιαίτερα κατά την περίοδο αναπαραγωγής τους συγκεντρώνονται σε αποικίες, οι οποίες μπορεί να αριθμούν από μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες μέχρι δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες άτομα, ανάλογα με το είδος και την περιοχή. Τους αρέσει όμως και η ησυχία τους. Εξ ου και τα περισσότερα είδη πιγκουίνων κατοικούν σε απομακρυσμένα νησιά που οι επιστήμονες δεν μπορούν να τα επισκέπτονται συχνά και άρα δυσκολεύονται στη μελέτη των πτηνών.
Αυτή η απομόνωση εξηγεί εν μέρει το γιατί οι ερευνητές δεν είχαν εντοπίσει μέχρι σήμερα το νέο είδος gentoo στα Νησιά Κεργκελέν. Ο άλλος λόγος είναι ότι ο Pygoscelis kerguelensis μοιάζει πολύ με τους υπόλοιπους πιγκουίνους gentoo έχοντας την ίδια μαύρη πλάτη και λευκή κοιλιά, χαρακτηριστικά που βοηθούν τα πτηνά να αποφεύγουν τους θηρευτές και να κυνηγούν αποτελεσματικά στα νερά του ωκεανού.
Πώς το ένα έγινε τέσσερα είδη
Τα τέσσερα είδη εκτιμάται ότι διαχωρίστηκαν εξελικτικά σχετικά πρόσφατα, πριν από περίπου 300.000 έως 500.000 χρόνια! Οι επιστήμονες θεωρούν ότι καθοριστικό ρόλο για τον διαχωρισμό έπαιξαν οι πολύ διαφορετικές συνθήκες των οικοτόπων τους. Ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να έχει το Πολικό Μέτωπο (Polar Front), η ωκεάνια ζώνη που διαχωρίζει θερμότερα και περισσότερο αλμυρά νερά από ψυχρότερα και λιγότερο αλμυρά. Το φυσικό αυτό όριο συμβάλλει παράλληλα στον διαχωρισμό των τεσσάρων πληθυσμών πιγκουίνων.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το πόσα ακριβώς είδη gentoo υπάρχουν αποτελούσε εδώ και χρόνια αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης, με τις εκτιμήσεις των βιολόγων να κυμαίνονται από ένα έως έξι είδη. Η νέα γενετική ανάλυση, με επικεφαλής την Ντάλι Νολ , μεταπτυχιακή ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο Santiago, εξέτασε το μεγαλύτερο δείγμα γονιδιώματος των συγκεκριμένων πιγκουίνων από οποιαδήποτε άλλη προηγούμενη σχετική έρευνα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι πληθυσμοί παρουσιάζουν αρκετά σημαντικές γενετικές διαφορές ώστε να θεωρούνται ξεχωριστά είδη, παρότι εξωτερικά μοιάζουν εντυπωσιακά μεταξύ τους.
Η ταξινόμηση των πιγκουίνων εξακολουθεί γενικότερα να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης, καθώς δεν υπάρχει πάντοτε συμφωνία για το εάν ορισμένοι πληθυσμοί πρέπει να θεωρούνται ξεχωριστά είδη ή υποείδη. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν υπάρχει ένας απολύτως κοινά αποδεκτός αριθμός ειδών πιγκουίνων παγκοσμίως.
Τι επιφυλάσσει το μέλλον για τους gentoo
Οι ερευνητές των πανεπιστημίων Berkely και Santiago χρησιμοποίησαν επίσης κλιματικά μοντέλα για να εξετάσουν εάν τα τέσσερα είδη θα εξακολουθούν να διαθέτουν κατάλληλους οικοτόπους έως το 2050. Τα αποτελέσματα προκαλούν ανησυχία. Σύμφωνα με τα μοντέλα που εξετάστηκαν, τρεις από τις τέσσερις ομάδες ενδέχεται να υποστούν σοβαρή, ακόμη και σχεδόν ολοκληρωτική, απώλεια κατάλληλου οικοτόπου.
Η εικόνα ενδέχεται να είναι διαφορετική για τον νοτιότερο πληθυσμό. Καθώς η Ανταρκτική θερμαίνεται, περισσότερες περιοχές θα μπορούσαν να καταστούν κατάλληλες για την παρουσία του. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αποτελούν σοβαρή απειλή για πολλούς πληθυσμούς πιγκουίνων. Έτσι, ένα είδος που μόλις αναγνωρίστηκε επιστημονικά ως ξεχωριστό μπορεί ήδη να βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα ιδιαίτερα αβέβαιο μέλλον.