Μπορεί να σε πλησιάσει στον δρόμο, στο γυμναστήριο, στην παραλία ή ακόμη και στον χώρο εργασίας σου. Να σου μιλήσει, να σου κάνει ένα κομπλιμέντο, να σου ζητήσει το Instagram. Εσύ μπορεί να θεωρείς ότι πρόκειται απλώς για μια ακόμη αμήχανη ή ανεπιθύμητη προσέγγιση. Εκείνος, όμως, μπορεί την ίδια στιγμή να καταγράφει ολόκληρη τη συζήτηση χωρίς να το γνωρίζεις.
Η νέα τεχνολογία των smart glasses δημιουργεί μια διαφορετική μορφή ψηφιακής παρενόχλησης, καθώς τα γυαλιά με ενσωματωμένη κάμερα μπορούν να μοιάζουν σχεδόν απόλυτα με ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιών. Και ενώ η τεχνολογία εξελίσσεται με εντυπωσιακή ταχύτητα, οι κανόνες που θα έπρεπε να προστατεύουν όσους καταγράφονται φαίνεται να δυσκολεύονται να την ακολουθήσουν.
Ερευνητές του University of Sydney μελέτησαν αυτό το νέο φαινόμενο, το οποίο ονομάζουν «ambient capture». Πρόκειται για την αθέατη καταγραφή ανθρώπων στο φυσικό τους χώρο με τη χρήση φορητών συσκευών, όπως τα smart glasses. Η έρευνα της ομάδας Governing Immersive Tech έχει αναλύσει 350 δημόσια διαθέσιμα βίντεο στο Instagram από όλο τον κόσμο, την περίοδο 2023-2026, πολλά από τα οποία συνδέονται με κοινότητες ανδρών που είναι γνωστοί σαν pick-up artists, οι οποίοι ανταλλάσσουν συμβουλές για το πώς θα “ρίξουν” γυναίκες χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους και ψυχολογικές τακτικές.
Από το φλερτ στο παρενόχληση
Το μοτίβο που εμφανίζεται είναι ανησυχητικά συγκεκριμένο. Άνδρες φορώντας smart glasses πλησιάζουν γυναίκες σε δημόσιους χώρους, ξεκινούν μια συζήτηση και συχνά προσπαθούν να αποκτήσουν τον αριθμό του τηλεφώνου τους ή το Instagram τους.
Η συνομιλία, όμως, δεν μένει μεταξύ των δύο ανθρώπων. Καταγράφεται και στη συνέχεια μετατρέπεται σε περιεχόμενο για social media, με στόχο τα views, τα likes, την αλληλεπίδραση με το κοινό ή ακόμη και την επίδειξη «επιτυχίας».
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι γυναίκες καταγράφονται στη δουλειά τους, στο γυμναστήριο ή στην παραλία, ακόμη και με μαγιό χωρίς να γνωρίζουν ότι αποτελούν το αντικείμενο ενός βίντεο που μπορεί να έχει εκατοντάδες χιλιάδες θεατές.
Η εμπειρία μιας 21χρονης γυναίκας στο Λονδίνο δείχνει πόσο εύκολα μια φαινομενικά ασήμαντη συνάντηση μπορεί να πάρει εντελώς διαφορετική διάσταση. Η Dilara βρισκόταν στο διάλειμμά της στη δουλειά όταν ένας άνδρας την πλησίασε και της μίλησε. Δεν γνώριζε ότι φορούσε smart glasses και την κατέγραφε. Το βίντεο ανέβηκε στο TikTok και συγκέντρωσε 1,3 εκατομμύρια views. Στη συνέχεια διαπίστωσε ότι στο βίντεο φαινόταν ακόμη και ο αριθμός του τηλεφώνου της, με αποτέλεσμα να δεχθεί μηνύματα και τηλεφωνήματα.
Ανάλογη ήταν η περίπτωση μιας 56χρονης γυναίκας που βρισκόταν σε παραλία. Ένας άνδρας την πλησίασε, της μίλησε και προσπάθησε να συνδεθεί μαζί της στο Instagram. Εκείνη δεν είχε αντιληφθεί ότι καταγραφόταν. Τα βίντεο που ανέβηκαν αργότερα συγκέντρωσαν εκατομμύρια προβολές.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κάμερα
Τα smart glasses δεν είναι από μόνα τους μια τεχνολογία παρενόχλησης. Το πρόβλημα βρίσκεται στον συνδυασμό αόρατης καταγραφής, προσωπικών δεδομένων και άμεσης δημοσίευσης αυτού του περιεχομένου.
Σε αντίθεση με ένα smartphone που συνήθως αντιλαμβάνεσαι ότι κάποιος σηκώνει και στρέφει προς το μέρος σου μια κάμερα, ένα ζευγάρι smart glasses μπορεί να μοιάζει με οποιοδήποτε άλλο ζευγάρι γυαλιών . Τα γυαλιά της Meta διαθέτουν φωτεινή ένδειξη όταν πραγματοποιούν καταγραφή, όμως οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτή δεν αποτελεί πάντα επαρκή τρόπο ενημέρωσης του ατόμου που βρίσκεται απέναντι.
Η έρευνα του Πανεπιστημίου του Σίδνει διαπίστωσε ότι περίπου το 60% των αλληλεπιδράσεων ταξινομήθηκαν ως πιθανή παρενόχληση. Σε πολλές περιπτώσεις οι γυναίκες έδειχναν εμφανώς αμήχανες ή προσπαθούσαν να απομακρυνθούν. Και η έκθεση δεν τελείωνε όταν τελείωνε η συζήτηση. Περίπου στο 43% των βίντεο που εξετάστηκαν, οι γυναίκες εκτέθηκαν στη συνέχεια σε προσβλητικά σχόλια στο διαδίκτυο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αποκαλύφθηκαν προσωπικά στοιχεία τους.
Τον Ιούλιο του 2026, η Meta ανακοίνωσε μέτρα εναντίον περιεχομένου που καταγράφεται με smart glasses και χρησιμοποιείται για παρενόχληση. Ωστόσο, δημοσιογραφικές έρευνες έχουν δείξει ότι τέτοια βίντεο εξακολουθούν να εμφανίζονται στις πλατφόρμες. Το ζήτημα πλέον έχει περάσει από τη σφαίρα της θεωρίας στη δημόσια συζήτηση για τη ρύθμιση της τεχνολογίας. Τους τελευταίους μήνες χώρες και οργανισμοί εξετάζουν περιορισμούς στη χρήση γυαλιών που έχουν κάμερα ενώ η Νορβηγία προωθεί προσωρινή απαγόρευση σε συγκεκριμένους δημόσιους χώρους.