Μεγαλώσαμε με πτυχία, ξένες γλώσσες και την υπόσχεση ότι αν δουλέψουμε αρκετά θα τα καταφέρουμε. Βγήκαμε στην αγορά εργασίας μέσα στην κρίση, επιβιώσαμε, εξελιχθήκαμε. Και τώρα, που θεωρητικά φτάσαμε κάπου, μια νέα αμερικανική έρευνα δείχνει ότι το 76% των millennials αναρωτιέται αν τελικά διάλεξε τη σωστή επαγγελματική πορεία.
Είμαστε μια γενιά που μεγάλωσε προετοιμαζόμενη σχεδόν εμμονικά για την αγορά εργασίας. Πτυχία, ξένες γλώσσες, υπολογιστές, μεταπτυχιακά, σεμινάρια. Έπρεπε να «γεμίσουμε» το βιογραφικό μας πριν καν προλάβουμε να καταλάβουμε καλά καλά τι θέλαμε να γράφει. Η υπόσχεση ήταν αρκετά ξεκάθαρη: αν έχεις τα προσόντα και δουλέψεις σκληρά, θα πας μπροστά.
Μόνο που όταν ήρθε η ώρα να εξαργυρώσουμε όλα αυτά τα εφόδια, η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική.
Ειδικά στην Ελλάδα, πολλοί millennials βγήκαμε στην αγορά εργασίας πάνω στην οικονομική κρίση. Δουλειές δεν υπήρχαν, οι μισθοί έμοιαζαν περισσότερο με χαρτζιλίκι και το να βρεις απλώς μια θέση εργασίας έμοιαζε ήδη με επιτυχία.
Δεν είναι απλώς η ανάμνησή μας. Οι αριθμοί δείχνουν πόσο ακραία ήταν εκείνη η περίοδος. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του OECD για τους νέους στην Ελλάδα, από το 2007 έως το 2015 η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 26%, η ανεργία αυξήθηκε από 8,5% σε 25%, ενώ η ανεργία των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών πλησίασε το 50%.
Οπότε κάναμε αυτό που ξέραμε να κάνουμε: προσπαθήσαμε ακόμη περισσότερο. Να βρούμε την πρώτη δουλειά. Να αποκτήσουμε εμπειρία. Να δεχτούμε μισθούς που δεν έφταναν ούτε μέχρι τα μισά του μήνα. Να ακούσουμε το «υπάρχουν άλλοι δέκα που περιμένουν για τη θέση σου». Να κάνουμε υπομονή επειδή «είναι δύσκολες εποχές». Να αλλάξουμε δουλειές, να αποκτήσουμε κι άλλες δεξιότητες, να εξελιχθούμε.
Και κάπως, χωρίς να το καταλάβουμε, μπήκαμε σε τροχιά καριέρας. Για χρόνια ήμασταν τόσο απασχολημένοι προσπαθώντας να βγούμε από την κινούμενη άμμο της κρίσης και της ανεργίας, που δεν σταθήκαμε να κάνουμε στον εαυτό μας την πιο βασική ερώτηση: Μας αρέσει τελικά αυτό που κάνουμε;
Δεν ψάχναμε απαραίτητα τη δουλειά που θα μας έκανε ευτυχισμένους. Ψάχναμε μια δουλειά. Μετά μια καλύτερη δουλειά. Μετά έναν καλύτερο μισθό. Μετά λίγη περισσότερη ασφάλεια. Και μέχρι να σηκώσουμε το κεφάλι, είχαν περάσει δέκα ή δεκαπέντε χρόνια και αυτό που κάποτε ήταν απλώς μια προσπάθεια να επιβιώσουμε στην αγορά εργασίας είχε γίνει η καριέρα μας.
Και τελικά τα καταφέραμε. Ή μήπως όχι;
Αυτό είναι ίσως που κάνει τα νέα στοιχεία της Glassdoor τόσο ενδιαφέροντα. Γιατί σήμερα δεν μιλάμε για μια γενιά 25χρονων που βρίσκεται στην αρχή της επαγγελματικής ζωής και αναρωτιέται «τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω».
Μεγαλώσαμε.
Οι περισσότεροι millennials έχουν ήδη περάσει τα 40. Έχουμε δέκα, δεκαπέντε ή και είκοσι χρόνια προϋπηρεσίας. Έχουμε αλλάξει δουλειές, έχουμε αποκτήσει ειδίκευση, έχουμε γίνει managers, έχουμε αναλάβει ομάδες, κάποιοι έχουμε δημιουργήσει δικές μας επιχειρήσεις.
Και, κατά έναν τρόπο, κάναμε αυτό που μας είχαν πει ότι έπρεπε να κάνουμε: χτίσαμε καριέρες.
Στις ΗΠΑ, όπου πραγματοποιήθηκε η νέα έρευνα της Glassdoor για τους millennials και το λεγόμενο «stability stacking», η γενιά μας αποτελεί πλέον περίπου το 33% του εργατικού δυναμικού και έχει σημαντική παρουσία σε διοικητικές και ηγετικές θέσεις.
Με άλλα λόγια, φτάσαμε επιτέλους κάπου. Και τώρα κοιτάμε γύρω μας και αναρωτιόμαστε: Αυτό ήταν;
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
3 στους 4 millennials αμφισβητούμε την καριέρα μας
Σε poll της Glassdoor σε περισσότερους από 1.800 εργαζομένους στις ΗΠΑ, το 76% των millennials δήλωσε ότι αμφισβητεί την επαγγελματική πορεία που έχει επιλέξει.
Σε ξεχωριστό poll, το 68% των millennials ανέφερε ότι έχει αναβάλει κάποιο σημαντικό βήμα στη ζωή του εξαιτίας της αβεβαιότητας γύρω από την καριέρα του.
Και αυτό είναι, για μένα τουλάχιστον, το πιο παράξενο σημείο της ιστορίας. Δεν αμφισβητούμε κάτι που δοκιμάσαμε για δύο χρόνια και δεν μας βγήκε. Αμφισβητούμε κάτι που χρειαστήκαμε 10, 15 ή ακόμη και 20 χρόνια για να χτίσουμε.
Κάτι για το οποίο σπουδάσαμε, δουλέψαμε, κάναμε υπομονή, αλλάξαμε εταιρείες, μάθαμε καινούργια πράγματα, περάσαμε από μια τεράστια οικονομική κρίση και τελικά καταφέραμε να αποκτήσουμε μια θέση στην αγορά εργασίας.
Και πάνω που θεωρητικά θα έπρεπε να αισθανόμαστε ασφαλείς, ήρθε μια πανδημία. Νέοι γύροι απολύσεων. Ακρίβεια. Και τώρα η τεχνητή νοημοσύνη, που υπόσχεται να αλλάξει ξανά επαγγέλματα, ειδικότητες και δεξιότητες.
Ίσως γι’ αυτό η Glassdoor διαπιστώνει ότι οι millennials αναφέρουν burnout 44% συχνότερα από τις υπόλοιπες γενιές, εργασιακή ανασφάλεια 47% συχνότερα και απολύσεις 54% συχνότερα.
Και για τις γυναίκες millennials υπάρχει ένα ακόμη εύρημα που δύσκολα προσπερνάς: οι αναφορές τους σε burnout είναι 76% υψηλότερες σε σχέση με τις υπόλοιπες ομάδες που εξέτασε η Glassdoor.
Ίσως δεν χάσαμε τη φιλοδοξία μας. Ίσως άλλαξε αυτό που ζητάμε
Η Glassdoor χρησιμοποιεί έναν όρο για να περιγράψει αυτό που αρχίζει να συμβαίνει: stability stacking.
Αν μία δουλειά δεν μπορεί πια να σου εγγυηθεί ασφάλεια, δεν στηρίζεις ολόκληρη την επαγγελματική σου ζωή πάνω της.
Μαθαίνεις νέες δεξιότητες. Χτίζεις ένα δίκτυο που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον εργοδότη σου. Κρατάς εναλλακτικές ανοιχτές. Ίσως δημιουργείς μια δεύτερη πηγή εισοδήματος. Προσπαθείς να έχεις περισσότερους από έναν τρόπους να σταθείς στα πόδια σου αν αύριο κάτι αλλάξει.
Με απλά λόγια, σταματάς να εμπιστεύεσαι τυφλά την εταιρική σκάλα και αρχίζεις να επενδύεις περισσότερο στη δική σου ασφάλεια.
Και ίσως τελικά αυτό δεν σημαίνει ότι οι millennials χάσαμε τη φιλοδοξία μας. Ίσως απλώς αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο ορίζουμε την επιτυχία.
Μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι επαγγελματική εξέλιξη σημαίνει να ανεβαίνεις. Καλύτερη θέση. Μεγαλύτερος μισθός. Περισσότερες ευθύνες. Επόμενος τίτλος. Τώρα, στα 30 και στα 40 μας, ίσως αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε αν επιτυχία σημαίνει και κάτι άλλο.
Να έχουμε χρόνο. Να μην είμαστε μονίμως εξαντλημένοι. Να μπορούμε να φύγουμε από μια δουλειά χωρίς να καταρρεύσει η ζωή μας. Να μην εξαρτάται ολόκληρη η αίσθηση της αξίας και της ασφάλειάς μας από έναν επαγγελματικό τίτλο. Να χωράνε στη ζωή μας και όλα τα υπόλοιπα.
Και υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό σε όλο αυτό. Εμείς ήμασταν η γενιά που χρειάστηκε να πασχίσει πολύ για να αποκτήσει καριέρα.
Ίσως γι’ αυτό, τώρα που επιτέλους τη χτίσαμε, αρχίσαμε να κάνουμε την ερώτηση που δεν είχαμε την πολυτέλεια να κάνουμε όταν ξεκινούσαμε: Είναι αυτή η καριέρα -και κυρίως αυτή η ζωή- που πραγματικά θέλουμε;