Ογδόντα ένα χρόνια έχουν περάσει από την 24η Οκτωβρίου του 1945, όταν ιδρύθηκε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών με έδρα τη Νέα Υόρκη. Πριν από 81 χρόνια, 51 χώρες δεσμεύτηκαν να διατηρήσουν την «πληγωμένη» από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ειρήνη μέσα από τη διεθνή συνεργασία και τη συλλογική ασφάλεια. Στα 81 χρόνια «ζωής» του, η ηγεσία του μεγαλύτερου διεθνούς οργανισμού στον κόσμο ήταν αποκλειστικά γένους αρσενικού. Εννέα Γενικοί Γραμματείς, καμία Γενική Γραμματέας.
«Πώς γίνεται, εδώ και 80 χρόνια, να μην έχει υπάρξει ποτέ γυναίκα Γενική Γραμματέας, παρόλο που το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού, τον οποίο υποτίθεται ότι υπηρετούμε, είναι γυναίκες και κορίτσια;» αναρωτήθηκε τον περασμένο Απρίλιο η Γερμανίδα πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, Αναλένα Μπέρμποκ.
Στις 31 Δεκεμβρίου του τρέχοντος έτους λήγει η δεύτερη θητεία του Γενικού Γραμματέα, Αντόνιο Γκουτέρες. Ο πρώην Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας ανέλαβε καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου του 2017. Η αναζήτηση του διαδόχου του έχει ήδη ξεκινήσει στους διαδρόμους του ΟΗΕ και για πρώτη φορά τέσσερις από τους συνολικά επτά υποψήφιους για την ηγεσία του οργανισμού είναι γυναίκες.
- Μισέλ Μπατσελέτ: πρώην πρόεδρος της Χιλής
- Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα και νυν επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD)
- Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα: πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισημερινού
- Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπίρκετ: πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γουιάνας
Το άτυπο σύστημα περιφερειακής εναλλαγής στο τιμόνι του ΟΗΕ – για λόγους γεωγραφικής δικαιοσύνης – «προβλέπει» ότι ο/η διάδοχος του Αντόνιο Γκουτέρες θα είναι από κάποια χώρα της Λατινικής Αμερικής.
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: Η έκπληξη της πρώτη άτυπης ψηφοφορίας
Οι ψηφοφορίες «δοκιμής» (straw polls) είναι ανεπίσημες και μη δεσμευτικές ψηφοφορίες μεταξύ των 15 μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Τα πέντε μόνιμα μέλη (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο) και δέκα μη μόνιμα μέλη καλούνται να δηλώσουν αν «ενθαρρύνουν», «αποθαρρύνουν» ή «δεν έχουν άποψη» για κάθε υποψήφιο/υποψήφια. Οι ψήφοι είναι μυστικές.
Στην πρώτη «άτυπη» και μυστική ψηφοφορία το νήμα έκοψε πρώτη η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν. Ειδικότερα, η «ευνοούμενη» του Αντόνιο Γκουτέρες, έλαβε δέκα ψήφους «ενθάρρυνσης», τέσσερις «χωρίς άποψη» και μία «αποθάρρυνσης». Άγνωστο, εννοείται, ποια ήταν η χώρα που έδωσε την αρνητική ψήφο στην Κοσταρικανή υποψήφια. Ωστόσο, το γεγονός ότι η πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα συγκέντρωσε μόνο μία αρνητική ψήφο την τοποθετεί σε ισχυρή θέση στην αρχή μιας μακράς διαδικασίας, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί τον ερχόμενο Οκτώβριο.
Μια… ανάσα πίσω από την Γκρίνσπαν βρέθηκε, η Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπερκέτ, πρώην υπουργός Εξωτερικών και πρέσβειρα της Γουιάνας στον ΟΗΕ. Στην άτυπη ψηφοφορία έλαβε εννέα ψήφους «ενθάρρυνσης», δύο «αποθάρρυνσης» και τέσσερις «χωρίς άποψη».
«Η Γκρίνσπαν θεωρείται από ορισμένους ως η ΄φυσική διάδοχος’ του Γκουτέρες, έχοντας τη σιωπηρή υποστήριξή του», εκτιμά μη κατονομαζόμενος Δυτικός διπλωμάτης αλλά διευκρινίζει: «Το κλειδί είναι από πού έρχονται οι ψήφοι αποθάρρυνσης του κάθε υποψηφίου: αν αυτές οι ψήφοι προέρχονται από τη Ρωσία, την Κίνα ή τις ΗΠΑ, τότε ο κίνδυνος ενός αδιεξόδου είναι μεγάλος».
Ένας Οργανισμός υπό αμφισβήτηση και οικονομική κατάρρευση
Η παράδοση της σκυτάλης πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τον ΟΗΕ και την εμπόλεμη σε πολλαπλά μέτωπα διεθνή κοινότητα. Ο ΟΗΕ βρίσκεται αντιμέτωπος με περικοπές προσωπικού της τάξης του 20%, ενώ ο ρόλος του Γενικού Γραμματέα ως μεσολαβητή περιορίζεται από την αυξανόμενη παρουσία άλλων διεθνών παραγόντων.
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου τον Ιανουάριο του 2025 προμήνυε αλλαγές για τον Οργανισμό της Νέας Υόρκης.
«Ποιος είναι ο σκοπός των Ηνωμένων Εθνών;» αναρωτήθηκε ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2025 κατά την πρώτη από την ανάληψη των καθηκόντων του ομιλία ενώπιον των μελών της Γενικής Συνέλευσης. «Το μόνο που φαίνεται να κάνουν είναι να γράφουν μια πολύ έντονα διατυπωμένη επιστολή και μετά να μην δίνουν ποτέ συνέχεια σε αυτήν την επιστολή. Είναι κενά λόγια και τα κενά λόγια δεν λύνουν τους πολέμους», πρόσθεσε.
Και μετά ήρθαν οι αποχωρήσεις και οι περικοπές. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει πια αποχωρήσει ή μειώσει τη συμμετοχή της σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς. Έχει περιορίσει τη χρηματοδότηση ορισμένων υπηρεσιών του ΟΗΕ και έχει ζητήσει περικοπές δαπανών.
Στο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός στην Ελβετία, ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε το δικό του «Συμβούλιο της Ειρήνης», τον διεθνή οργανισμό με σκοπό την επίβλεψη ειρηνευτικών διεργασιών σε πολεμικές συγκρούσεις με τον ίδιο στη θέση του ισόβιου Προέδρου. Κάποιοι χαρακτήρισαν το «Συμβούλιο της Ειρήνης» ως έναν «μικρό ΟΗΕ», ενώ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ πιστεύει ότι μπορεί να τον αντικαταστήσει.
Γυναίκα, Εβραία και έτοιμη να… σπάσει αβγά
«Αν εκλεγώ Γενική Γραμματέας, θα είμαι ειρηνοποιός. Θα δρω προτού ξεσπάσουν οι συγκρούσεις, θα είμαι η πρώτη που θα σηκώνω το τηλέφωνο. Θα είμαι εκεί όπου είναι οι πόλεμοι. Θα μιλάω με όλα τα μέρη», δήλωσε η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν τον περασμένο Απρίλιο κατά πρώτη τρίωρη ακρόασή της ενώπιον των αντιπροσώπων των κρατών μελών του ΟΗΕ.
Οι γονείς της Ρεμπέκα Γκρίνσπαν ήταν Εβραίοι πρόσφυγες από την Πολωνία που έφτασαν στην Κόστα Ρίκα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι γονείς της μητέρας της δολοφονήθηκαν από το ναζιστικό καθεστώς της Γερμανίας. Αν τα καταφέρει, θα γίνει όχι μόνο η πρώτη γυναίκα Γενική Γραμματέας του ΟΗΕ, αλλά και η πρώτη γυναίκα εβραϊκής καταγωγής που θα αναλάβει μια τέτοια θέση.
Η ειρήνη ήταν αυτή που έκανε δυνατό για τους γονείς μου, δύο πρόσφυγες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, να βρουν σεβασμό και αξιοπρέπεια σε μια μικρή χώρα, την Κόστα Ρίκα. Είμαι κόρη αυτής της ειρήνης, μια απόδειξη του τι μπορεί να καταστήσει δυνατό η ειρήνη, πρόσθεσε η Γκρίνσπαν στην ίδια ομιλία και έδωσε το στίγμα της:
Ως μεσολαβήτρια «θα προτείνω δέκα ιδέες» για την επίλυση κάθε σύγκρουσης, «ακόμη κι αν αποτυγχάνουν θα αποδέχομαι το τίμημα της απόρριψής τους και θα συνεχίζω να προσπαθώ. Έχουμε γίνει ένας οργανισμός συντηρητικός ως προς τους κινδύνους».
Η UNCTAD της Γκρίνσπαν και το Ισραήλ
Όπως προαναφέρθηκε η πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα είναι σήμερα επικεφαλής της UNCTAD. Ως επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη έχει μεταξύ άλλων καταγράψει με στοιχεία τις οικονομικές επιπτώσεις της μακροχρόνιας ισραηλινής κατοχής επί των παλαιστινιακών εδαφών.
Σε έκθεσή του τον Φεβρουάριο του 2026, ο UNCTAD εκτίμησε ότι η παλαιστινιακή οικονομία έχασε σωρευτικά 212,2 δισ. δολάρια, σε σταθερές τιμές του 2015, κατά την περίοδο 2000-2024. Σύμφωνα με την έκθεση, η απώλεια αυτή, η οποία αντιστοιχεί σε σχεδόν 20 φορές το συνολικό ΑΕΠ των Παλαιστινίων το 2024, συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές της ισραηλινής κατοχής, τους περιορισμούς, τα κλεισίματα και τις επαναλαμβανόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Τον Νοέμβριο του 2025, η Γκρίνσπαν είχε επισημάνει ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στη Γάζα είχε υποχωρήσει στα 161 δολάρια ετησίως, σε μία από τις σοβαρότερες οικονομικές συρρικνώσεις στη σύγχρονη ιστορία. Τον Ιανουάριο του 2026, το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ διέκοψε τις σχέσεις του με αρκετές υπηρεσίες του ΟΗΕ και διεθνείς οργανισμούς λόγω των αναφορών τους σχετικά με τη Γάζα. Το Ισραήλ συμπεριέλαβε την UNCTAD στον εν λόγω κατάλογο και την κατηγόρησε για «δεκάδες σκληρές αντι-ισραηλινές αναφορές».
Ωστόσο, οι Ισραηλινοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν έχουν ποτέ στοχοποιήσει δημόσια την Ρεμπέκα Γκρίνσπαν.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Τον περασμένο Ιούνιο η υποψήφια για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Ρεμπέκα Γκρίνσπαν επισκέφθηκε την Αθήνα και είχε συνάντηση με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Στο πλαίσιο της συνάντησής τους η κ. Γκρίνσπαν ενημέρωσε τον Πρωθυπουργό για το πρόγραμμά της και ανέλυσε το όραμά της για τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε τον ρόλο της Ελλάδας στον Οργανισμό και τη στήριξη της χώρας μας στην πολυμέρεια.