Περισσότερα από 8.100 βιβλία αφαιρέθηκαν από σχολικές βιβλιοθήκες στο Τέξας κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2025-2026, καθιστώντας την πολιτεία εκείνη με τις περισσότερες απαγορεύσεις βιβλίων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με νέα έκθεση της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης PEN America (η οποία παρακολουθεί τους περιορισμούς στην πρόσβαση σε βιβλία) οι περιπτώσεις στο Τέξας αντιστοιχούν περίπου στα δύο τρίτα των απαγορεύσεων που καταγράφηκαν σε ολόκληρη τη χώρα.
Την ίδια περίοδο, η σχολική περιφέρεια Cypress-Fairbanks Independent School District (Cy-Fair ISD), στην ευρύτερη περιοχή του Χιούστον, κατέγραψε 573 απαγορεύσεις, καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση μεταξύ των σχολικών περιφερειών της πολιτείας.
Σχεδόν 12.000 απαγορεύσεις σε βιβλία σε ολόκληρες τις ΗΠΑ
Η έκθεση της PEN America καταγράφει συνολικά 11.982 απαγορεύσεις βιβλίων σε σχολεία των ΗΠΑ για το σχολικό έτος 2025-2026, τον υψηλότερο αριθμό από τότε που η οργάνωση ξεκίνησε τη συστηματική καταγραφή του φαινομένου, το 2021.
Σύμφωνα με την οργάνωση, σημαντικό ρόλο στην αύξηση των απαγορεύσεων στο Τέξας διαδραμάτισε ο νόμος Senate Bill 13, ο οποίος ψηφίστηκε το 2025 και άλλαξε τη διαδικασία με την οποία οι σχολικές περιφέρειες αποφασίζουν ποια βιβλία μπορούν να βρίσκονται στις σχολικές βιβλιοθήκες.
Η Philomena Polefrone, ανώτερο στέλεχος της PEN America και μία από τις συντάκτριες της έκθεσης, ανέφερε ότι το σχολικό έτος 2025-2026 ήταν το πρώτο κατά το οποίο τα στοιχεία της οργάνωσης αποτύπωσαν πλήρως τις επιπτώσεις του συγκεκριμένου νόμου.
Όπως εξήγησε, ορισμένες σχολικές διοικήσεις φαίνεται να δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν και να εφαρμόσουν τις νέες απαιτήσεις, με αποτέλεσμα να απομακρύνουν μαζικά βιβλία από τα ράφια, προκειμένου να αποφύγουν πιθανά προβλήματα συμμόρφωσης.
Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύει η έκθεση είναι η αυξανόμενη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την αξιολόγηση σχολικών βιβλίων. Αρκετές σχολικές περιφέρειες του Τέξας υπέγραψαν συμβάσεις με την εταιρεία Bookmarked, η οποία προσφέρει υπηρεσίες ελέγχου βιβλίων με στόχο να βοηθήσει τα σχολεία να διαπιστώσουν εάν το περιεχόμενό τους συμμορφώνεται με την πολιτειακή νομοθεσία.
Ωστόσο, σύμφωνα με την PEN America, η εξέταση δημόσιων εγγράφων έδειξε ότι τα συγκεκριμένα εργαλεία βασίζονταν σε ορισμένες περιπτώσεις, σε καταλόγους βιβλίων που είχαν ήδη απομακρυνθεί από άλλες σχολικές περιφέρειες. Οι προηγούμενες απομακρύνσεις χρησιμοποιούνταν ως αιτιολόγηση για την αφαίρεση των ίδιων τίτλων και αλλού, χωρίς να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη οι ιδιαιτερότητες και το περιεχόμενο κάθε βιβλίου.
Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με την οργάνωση, μπορεί να δημιουργήσει έναν μηχανισμό αλυσιδωτών απαγορεύσεων: μια απόφαση σε μία σχολική περιφέρεια ενδέχεται να επηρεάζει τις αποφάσεις άλλων, επιταχύνοντας την απομάκρυνση βιβλίων χωρίς ανεξάρτητη αξιολόγηση κάθε περίπτωσης.
Στο στόχαστρο βιβλία για την LGBTQ+ κοινότητα
Η PEN America επισημαίνει ότι οι απαγορεύσεις αφορούν συχνά βιβλία που πραγματεύονται ζητήματα φυλής και ρατσισμού, την ταυτότητα LGBTQ+, ή και πολιτισμικού υπόβαθρου, καθώς και τη σεξουαλικότητα.
Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει αύξηση των απαγορεύσεων σε graphic novels, με ιδιαίτερη αναφορά στα manga, τα ιαπωνικά κόμικς που έχουν αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα μεταξύ των νεαρών αναγνωστών.
Στο Τέξας, σημαντική αύξηση των καταγεγραμμένων περιστατικών σημειώθηκε στις σχολικές περιφέρειες New Braunfels και Schertz-Cibolo-Universal City. Παράλληλα, περίπου 17 σχολικές περιφέρειες της πολιτείας κατέγραψαν περισσότερες από 100 απαγορεύσεις η καθεμία, στοιχείο που υποδηλώνει ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε λίγες μεμονωμένες περιοχές.
Η Φλόριντα αποτέλεσε επίσης μία από τις πολιτείες που συνέβαλαν στην αύξηση των εθνικών αριθμών, με περισσότερες από 3.200 απαγορεύσεις κατά την ίδια σχολική χρονιά. Η PEN America διευκρινίζει, ωστόσο, ότι τα συνολικά στοιχεία για τις ΗΠΑ πιθανότατα υποεκτιμούν την έκταση του φαινομένου, καθώς δεν καταγράφονται όλες οι περιπτώσεις.