Περπατάτε βιαστική στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και στην αγκαλιά του αγάλματος του Κωνσταντίνου Καβάφη το μάτι σας πιάνει ένα βιβλίο. Πλησιάζετε για να δείτε καλύτερα και είναι ένα μυθιστόρημα με ένα μικρό αυτοκόλλητο στο εξώφυλλο. Η πρώτη σκέψη σας είναι πως κάποιος το ξέχασε εκεί, όμως όχι. Είναι η @bookfairiesgreece. Η ομάδα που το 2019 ενώθηκε με το παγκόσμιο κίνημα των Book Fairies, που σαν καλές νεράιδες των βιβλίων δίνουν μια δεύτερη ζωή σε ένα βιβλίο που διάβασαν, αγάπησαν και θέλουν να μοιραστούν και με άλλους.
Η συνάντηση με ένα βιβλίο των Book Fairies Greece δεν είναι ευχάριστη μόνο για τους βιβλιόφιλους ή για όσους αγαπούν τις μικρές εκπλήξεις. Το να συναντάς ένα πολύχρωμο βιβλίο σε ένα συχνά αδιάφορο ή πολύβουο σημείο της πόλης, ένα εξώφυλλο που θα τραβήξει το βλέμμα σου και θα σε κάνει να κοντοσταθείς, είναι μια ευκαιρία να βγεις από το mode του γρήγορου ρυθμού, να αισθανθείς όμορφα, να απολαύσεις τη στιγμή, να νιώσεις τη διάθεσή σου να ανεβαίνει.
Η ιδέα είναι απλή. Άνθρωποι που μόλις διάβασαν ένα βιβλίο βρίσκουν ένα σημείο στην πόλη και το αφήνουν εκεί, συνοδευόμενο από ένα μήνυμα: «Πάρε με, διάβασέ με και άφησέ με ξανά ελεύθερο». Είναι μια πράξη γενναιοδωρίας, σχεδόν ποιητική, μια μικρή πολιτιστική χειρονομία μέσα στην καθημερινότητα.
Από το Λονδίνο στον κόσμο
Το κίνημα των Book Fairies ξεκίνησε το 2017 από την The Book Fairies, μια πρωτοβουλία που γεννήθηκε στο Λονδίνο με στόχο να φέρει τα βιβλία πιο κοντά στους ανθρώπους, έξω από τα στενά όρια των βιβλιοπωλείων και των βιβλιοθηκών. Η λογική του ήταν εξαρχής συμμετοχική. Όποιος θέλει μπορεί να γίνει «νεράιδα» και να αφήσει ένα βιβλίο σε δημόσιο χώρο. Η διάδοση ήταν εκρηκτική. Μέσα σε λίγα χρόνια, το κίνημα εξαπλώθηκε σε δεκάδες χώρες, δημιουργώντας τοπικές κοινότητες που λειτουργούν χωρίς αυστηρή δομή αλλά με έναν κοινό σκοπό: τη χαρά της ανάγνωσης και της προσφοράς.
Όταν οι celebrities γίνονται «νεράιδες»
Στην εξάπλωση του κινήματος σημαντικό ρόλο έπαιξαν και διάσημα πρόσωπα. Η Έμμα Γουότσον ήταν από τις πρώτες που αγκάλιασαν την ιδέα, αφήνοντας βιβλία σε σταθμούς του μετρό στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο και του φεμινιστικού book club που είχε δημιουργήσει. Σύντομα ακολούθησαν και άλλοι celebrities, όπως η Μάργκο Ρόμπι και η Σάρα Τζέσικα Πάρκερ, μετατρέποντας το book dropping σε μια viral πράξη πολιτισμού, αυξάνοντας γεωμετρικά την προβολή του. Το μήνυμα ήταν σαφές. Το βιβλίο μπορεί να γίνει μέσο σύνδεσης και να ταξιδέψει από χέρι σε χέρι χωρίς κοινωνικά ή οικονομικά στεγανά.
Οι Book Fairies στους δρόμους της Αθήνας
Στην Αθήνα, οι Book Fairies έχουν βρει το δικό τους ρυθμό. Από το Θησείο μέχρι το Παγκράτι και από το Μετρό μέχρι μικρές γειτονιές, τα «book drops» εμφανίζονται απρόσμενα. Μπορεί να είναι ένα μυθιστόρημα σε ένα παγκάκι, ένα παιδικό βιβλίο έξω από ένα σχολείο ή μια ποιητική συλλογή δίπλα σε μια στάση λεωφορείου. Η κοινότητα λειτουργεί κυρίως μέσα από τα social media. Εκεί ανακοινώνονται νέα drops, ανεβαίνουν φωτογραφίες και δημιουργείται ένας διάλογος ανάμεσα σε αυτούς που αφήνουν και σε αυτούς που βρίσκουν τα βιβλία. Το Instagram, ειδικά, έχει γίνει ο βασικός «χάρτης» του κινήματος.
H κοινότητα των bookfairies όμως δεν περιορίζεται στην Αθήνα αλλά έχει εξαπλωθεί και σε άλλες πόλεις όπως στη Θεσσαλονίκη, Πάτρα, στα Γιάννενα και στην Κρήτη με το δίκτυο συνεχώς να μεγαλώνει. Όποιος/α θέλει μπορεί να γίνει ένας/μία book fairy αρκεί να προμηθευτεί τα αυτοκόλλητα των Book Fairies από το διεθνές επίσημο site ibelieveinbookfairies.com.
Από εκεί και πέρα η διαδικασία είναι πολύ απλή. Αφήνεις το βιβλίο στο σημείο που έχεις επιλέξει, συχνά μπορεί να είναι ένα σημείο που να συνδέεται με την πλοκή του βιβλίου, βγάζεις μια φωτογραφία, τη στέλνεις στις @bookfairiesgreece με dm και στη συνέχεια εκείνες τη δημοσιεύουν στους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσα από το bookfairies_greece για να ενημερωθούν όσοι/ες τις παρακολουθούν. Πολλές φορές δίνουν κάποια hints στους followers μια μέρα πριν οργανώνοντας έτσι ένα πρωτότυπο «κυνήγι» λογοτεχνικού θησαυρού. Αυτός είναι ένας τρόπος να κάνουν κάποιον να τα αναζητήσει γιατί το μόνο που δεν θέλουν είναι να μένουν τα βιβλία ξεχασμένα κάπου.
Κάποια από τα βιβλία των Ελληνίδων book fairies έχουν ταξιδέψει μέχρι τη Μάλτα και το Λονδίνο. Άτομα από την κοινότητα των @bookfairiesathens που ταξίδεψαν σε χώρες του εξωτερικού άφησαν βιβλία σε καφέ και πάρκα ενώνοντας ακόμη περισσότερους βιβλιόφιλους σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη.
Από το book drop στο book hunting
Η συνήθεια να αφήνεις ένα βιβλίο σε δημόσιο χώρο για να το βρει κάποιος άλλος, παλαιότερα ήταν γνωστή σαν bookcrossing και ήταν διαδεδομένη και στην Ελλάδα, ενώ σήμερα είναι γνωστή στα social media σαν book drop. Το book drop μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε bookhunting όταν στη συνταγή προστεθούν μερικοί γρίφοι και clues δημιουργώντας ένα πρωτότυπο και ενδιαφέρον αστικό παιχνίδι.
Σε αντίθεση με πολλά trends που γεννιούνται και πεθαίνουν γρήγορα, το κίνημα των Book Fairies έχει διάρκεια γιατί βασίζεται σε κάτι βαθύτερο. Την ανάγκη για σύνδεση και μοίρασμα. Τα social media εδώ δεν είναι αυτοσκοπός αλλά εργαλείο. Η εικόνα ενός βιβλίου τοποθετημένου σε μια απρόσμενη γωνιά της πόλης έχει αισθητική, αφήγηση και συναίσθημα. Και αυτά τα τρία πράγματα είναι ιδανικά για να το κάνουν viral με την απολύτως καλή έννοια. Τα hashtags, οι τοποθεσίες και τα captions δημιουργούν ένα είδος συλλογικής ιστορίας. Κάθε βιβλίο έχει τη δική του διαδρομή. Από αυτόν που το άφησε, σε αυτόν που το βρήκε, και μετά στον επόμενο.
Γιατί έχουμε ανάγκη τα book drops των Book Fairies
Σε μια πόλη όπως η Αθήνα, συχνά χαοτική, γρήγορη, απαιτητική, τέτοιες μικρές πράξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Δεν είναι μόνο θέμα ανάγνωσης. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο δημόσιος χώρος μπορεί να είναι ζωντανός, δημιουργικός, ανθρώπινος. Οι Book Fairies δεν αλλάζουν τον κόσμο. Αλλάζουν όμως τον τρόπο που τον βιώνουμε, έστω για λίγα λεπτά. Εκείνη τη στιγμή που θα σκύψεις να πάρεις ένα βιβλίο από ένα άγαλμα ή ένα παγκάκι, κάτι μέσα σου μετατοπίζεται. Ίσως γιατί θυμάσαι ότι κάποιος άγνωστος σκέφτηκε να σου αφήσει ένα δώρο. Ίσως γιατί, για λίγο, νιώθεις κι εσύ μέρος μιας κοινότητας. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι απλό: διάβασέ το. Και όταν τελειώσεις, μην ξεχάσεις να το αφήσεις ξανά ελεύθερο.