Θα διάβαζες ένα βιβλίο που πρoτείνει η Dua Lipa; Τελικά το φαινόμενο των celebrities book clubs έχει ουσία ή είναι hype;

Κάποτε, για να επηρεάσεις το τι θα διαβάσει το κοινό, έπρεπε να είσαι βιβλιοκριτικός, εκδότης, ακαδημαϊκός ή να γράφεις σε μια μεγάλη εφημερίδα. Σήμερα αρκεί να είσαι η Reese Witherspoon, η Dua Lipa ή η Kaia Gerber. Τα celebrity book clubs έχουν γίνει πια τάση. Τόσο που λίγο καιρό πριν ανοίγοντας τα social είδα ανάρτηση Έλληνα ακαδημαϊκού να κοινοποιεί την πρόταση του bookclub της Dua Lipa για το βιβλίο του Έλληνα Μάκη Μαλαφέκα «Deepfake».

Σίγουρα θα το έχεις παρατηρήσει και εσύ στο feed σου. Διάσημες ηθοποιοί και τραγουδίστριες δεν μιλούν πλέον μόνο για μόδα, ομορφιά, wellness ή ταξίδια όπως τις είχαμε συνηθίσει αλλά για βιβλία και συγγραφείς με podcasts, συζητήσεις, δημιουργώντας ολόκληρες κοινότητες αναγνωστών. Βέβαια η ιστορία αυτή είναι πολύ πιο παλιά από το BookTok. Ξεκινά από την Oprah Winfrey στα 90’s η οποία όταν πρότεινε ένα βιβλίο στην εκπομπή της οι πωλήσεις του εκτινάσσονταν δημιουργώντας αυτό που πολλοί ονόμασαν σαν Oprah effect. Σήμερα το φαινόμενο έχει εξελιχθεί. Δεν είναι μόνο μια celebrity που διάβασε και προτείνει ένα βιβλίο αλλά ένας δημιουργός περιεχομένου που διαμορφώνει την αγορά του βιβλίου.

Από την Oprah στη Ρις Γουίδερσπουν

Η Ρις Γούιδερσπουν είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του νέου μοντέλου. Το βιβλιοφιλικό της project εξελίχθηκε σε ισχυρό brand, με επιλογές που έγιναν bestseller και αρκετές από τις οποίες μεταφέρθηκαν στη συνέχεια στην οθόνη. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του «Εκεί που τραγουδούν οι καραβίδες». Μετά την επιλογή του από τη Γούιδερσπουν, το βιβλίο πούλησε περισσότερα από 12 εκατομμύρια αντίτυπα, ενώ η ίδια συμμετείχε και στην κινηματογραφική του μεταφορά.

Τα celebrity book clubs λειτουργούν σαν ένας ολόκληρος μηχανισμός marketing. Για τους εκδοτικούς, μια celebrity με εκατομμύρια followers μπορεί να προσφέρει κάτι που η παραδοσιακή διαφήμιση θα δυσκολευόταν να κάνει. Προσφέρει άμεση πρόσβαση σε ένα ήδη πιστό κοινό. Ταυτόχρονα για τον αναγνώστη λειτουργούν σαν ένα φίλτρο μέσα στην πληθώρα της προσφοράς. Εκδίδονται αμέτρητα βιβλία κάθε χρόνο και ο χρόνος μας για διάβασμα είναι περιορισμένος. Τώρα αν μια celebrity είναι το κατάλληλο πρόσωπο για να αποτελέσει αυτό το φίλτρο είναι μια ερώτηση που μένει να απαντηθεί.

Μπορεί να ξέρει η Dua Lipa από βιβλία;

Η Dua Lipa είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα της νέας εποχής. Από pop star έχει εξελιχθεί σε μια αξιοσημείωτη παρουσία στον χώρο του βιβλίου, μέσα από το podcast της, συνεντεύξεις με συγγραφείς, τη συμμετοχή της στο Booker Prize και πλέον τη σχέση της με το London Literature Festival. Το βιβλίο έχει πάψει να είναι κάτι «εκτός» celebrity culture. Έχει γίνει κομμάτι του lifestyle. Όπως κάποτε η celebrity μας έδειχνε το αγαπημένο της skincare προϊόν, το ξενοδοχείο όπου έκανε διακοπές ή το φόρεμα που φόρεσε, τώρα μας δείχνει και το βιβλίο που βρίσκεται στο κομοδίνο της.

Τα βιβλία είχαν αρχίσει να γίνονται personality trait στα social media πριν οι celebrities μπουν στην εξίσωση. Το έχεις δει. Γυναίκες και άνδρες, απλοί χρήστες των social media φροντίζουν να ανεβάσουν τη λίστα με τα βιβλία που θα πάρουν στις διακοπές τους. Κάποιοι άλλοι ποζάρουν με το βιβλίο που διαβάζουν αυτόν τον καιρό. Άλλοι με το βιβλίο που κάνει buzz αυτό τον καιρό.

Τα βιβλία έχουν γίνει και αυτά ένα μέσο προβολής, μέρος της εικόνας μας και του προφίλ -συχνά όχι αληθινού- που θέλουμε να προβάλλουμε μέσα από τα social, αναπόσπαστο κομμάτι του personal branding μας.

Από τη λέσχη βιβλίου στο personal brand

Σε άρθρο που δημοσίευσε o Economist για το φαινόμενο θυμίζει ότι η καχυποψία απέναντι στα celebrity book clubs δεν είναι καινούργια. Όπως αναφέρει ιστορικά, οι λέσχες βιβλίου αντιμετωπίζονταν συχνά ως χώροι που προωθούν «εύκολα» ή «δεύτερης κατηγορίας» βιβλία σε αναγνώστες χωρίς ιδιαίτερη λογοτεχνική παιδεία. Στο άρθρο αναφέρει και τα σχόλια που δέχτηκε η Marilyn Monroe, το 1955 όταν φωτογραφήθηκε να διαβάζει τον Οδυσσέα του James Joyce. Σαν να ήταν αυτονόητο ότι μια διάσημη γυναίκα δεν μπορούσε να είναι ταυτόχρονα σοβαρή αναγνώστρια. Προφανώς το γεγονός ότι κάποιος είναι celebrity δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να έχει πραγματικό ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία. Και αυτό το αποδεικνύει τόσο η Dua Lipa, όσο και η Reese Witherspoon οι οποίες έχουν αναπτύξει μια βαθιά και ουσιαστική σχέση με το βιβλίο και όχι απλώς ένα περιστασιακό ανέβασμα content. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν οι celebrities δικαιούνται να μιλούν για βιβλία. Είναι τι συμβαίνει όταν η δημοφιλία τους αρχίζει να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό ποια βιβλία βλέπουμε και επιλέγουμε.

Book clubs με φεμινιστικό πρόσημο

Πολλά από αυτά τα book clubs έχουν δημιουργηθεί από celebrities που είναι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένες για τα γυναικεία ζητήματα και τη γυναικεία εμπειρία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ρις Γουίδερσπουν η οποία όχι μόνο επιλέγει βιβλία που μιλούν για τη βία κατά των γυναικών ή για τις διακρίσεις και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες σε μια κοινωνία σχεδιασμένη από άντρες για άντρες αλλά μεταφέρει τα βιβλία αυτά και στον κινηματογράφο με την δική της εταιρεία παραγωγής. Το Hello Sunshine ήταν ένα από αυτά τα παραδείγματα.

Το καλό νέο: οι άνθρωποι μιλούν ξανά για βιβλία

Παρά την κριτική, υπάρχει κάτι που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί. Τα celebrity book clubs έχουν κάνει το διάβασμα πιο ορατό. Έχουν οδηγήσει ανθρώπους στα βιβλιοπωλεία. Έχουν δώσει δεύτερη ζωή σε παλαιότερους τίτλους. Έχουν βοηθήσει συγγραφείς να αποκτήσουν τεράστιο κοινό. Και έχουν μετατρέψει την ανάγνωση από μια μοναχική δραστηριότητα σε κοινωνική εμπειρία. Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Emma Smith επισημαίνει ακριβώς αυτή τη διάσταση. Το book club μετατρέπει τη «μοναχική εμπειρία» της ανάγνωσης σε συλλογική σε μια εποχή όπου η μοναξιά και η αποσύνδεση αποτελούν όλο και μεγαλύτερα κοινωνικά ζητήματα.

Τα celebrity book clubs και οι πωλήσεις βιβλίων

Υπάρχει μια άμεση σύνδεση της άνθησης των celebrity book clubs με τις πωλήσεις βιβλίων. Όπως αναφέρει σε συνέντευξη της η ερευνήτρια δημοσιογράφος Sophie Vershbow με πολυετή εμπειρία στους εκδοτικούς οίκους Simon & Schuster και Penguin Random House η επιρροή των παραδοσιακών κριτικών σε εφημερίδες και περιοδικά υποχώρησε και τα celebrity book clubs ανέλαβαν τον ρόλο του κυριότερου εμπορικού καταλύτη στις εκδόσεις.

Τα Αριθμητικά Δεδομένα των Τελευταίων Ετών

Εκτόξευση Πωλήσεων: Σύμφωνα με στοιχεία της Nielsen BookScan και σχετική ανάλυση της Wall Street Journal, οι τίτλοι που επιλέγονται από το book club της Reese Witherspoon σημειώνουν μέση αύξηση πωλήσεων κατά 149% στις φυσικές εκδόσεις.
Άμεσες Αυξήσεις στις Πωλήσεις: Clubs, όπως το Service95 της Dua Lipa, παρουσιάζουν απότομες αυξήσεις πωλήσεων 200% έως 380% μέσα στην πρώτη εβδομάδα από την ανακοίνωση ενός τίτλου.
Η Οικονομική Αξία του «Sticker»: Η τοποθέτηση του αυτοκόλλητου ενός celebrity στο εξώφυλλο εγγυάται σχεδόν αυτόματα την είσοδο του βιβλίου στις λίστες των New York Times Bestsellers.

Και μερικά από τα book clubs που μπορεί να θες να επισκεφτείς

Dua Lipa

Η Dua Lipa μετέτρεψε την αγάπη της για το διάβασμα σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια του προσωπικού της brand, μέσα από το Service95 Book Club. Οι επιλογές της κινούνται ανάμεσα στη λογοτεχνία και το nonfiction, με βιβλία που ανοίγουν συζητήσεις για την κοινωνία, την ταυτότητα και τον σύγχρονο κόσμο. Στις προτάσεις της έχουν βρεθεί έργα όπως το Bad Feminist της Roxane Gay και το The Handmaid’s Tale της Margaret Atwood. Το Service95 δεν περιορίζεται σε μια μηνιαία λίστα, αλλά περιλαμβάνει newsletters, Q&As με συγγραφείς και live readings.

Dakota Johnson

Η Dakota Johnson δημιούργησε το TeaTime Book Club, συνδυάζοντας τη λογοτεχνία με στοιχεία που παραπέμπουν περισσότερο σε μια ολοκληρωμένη pop-culture εμπειρία. Οι επιλογές της περιλαμβάνουν σύγχρονες κυκλοφορίες, αλλά και τα λεγόμενα «sad-girl classics», όπως The Bell Jar της Sylvia Plath. Κάθε βιβλίο συνοδεύεται από μια θεματική playlist, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο soundtrack για την ανάγνωση. Παράλληλα, προτείνει επιπλέον βιβλία για όσους θέλουν να συνεχίσουν την εξερεύνηση μετά το μηνιαίο reading pick.

 

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη TeaTime.Pictures (@teatime.pictures)

Florence Welch

Η Florence Welch των Florence + The Machine δημιούργησε το Between Two Books το 2012, εμπνευσμένη από τον τίτλο του τραγουδιού «Between Two Lungs». Το book club της αποτέλεσε έναν ακόμη τρόπο να μοιραστεί με το κοινό τις λογοτεχνικές επιρροές που τροφοδοτούν τη μουσική και την καλλιτεχνική της δημιουργία. Αν και οι μηνιαίες επιλογές δεν ανανεώνονται πλέον, το αρχείο των προτάσεων παραμένει διαθέσιμο. Οι λίστες περιλαμβάνουν διαφορετικά είδη και συγγραφείς, αποκαλύπτοντας ένα πιο προσωπικό κομμάτι της καλλιτεχνικής της ταυτότητας.

Emma Watson

Η Emma Watson δημιούργησε το Our Shared Shelf, ένα φεμινιστικό book club που συνδέθηκε άμεσα με τη δράση της για τα δικαιώματα και την ενδυναμωση των γυναικών. Το ξεκίνησε στο πλαίσιο της δουλειάς της με τα Ηνωμένα Έθνη και της συμμετοχής της στην εκστρατεία UN Women. Οι επιλογές της επικεντρώνονταν σε βιβλία γύρω από τον φεμινισμό, την ισότητα, την ταυτότητα και τις κοινωνικές ανισότητες. Το club δεν είναι πλέον ενεργό, όμως το αρχείο των προτάσεών του εξακολουθεί να αποτελεί μια ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία για τη φεμινιστική σκέψη. Και, φυσικά, η σύνδεση της Watson με τη Hermione Granger έκανε την ιδέα του «διαβάζω μαζί με την Emma» ακαταμάχητη για εκατομμύρια fans.

Natalie Portman

Η Natalie Portman έχει δημιουργήσει το Natalie’s Book Club, μέσα από το οποίο προτείνει κάθε μήνα ένα νέο βιβλίο. Οι επιλογές της κινούνται από memoirs και nonfiction μέχρι απαιτητική σύγχρονη λογοτεχνία, όπως το Martyr του Kaveh Akbar. Η ίδια έχει εξηγήσει ότι αναζητά βιβλία που μπορούν να εμβαθύνουν τη σύνδεσή μας τόσο με τον εαυτό μας όσο και με τους άλλους. Ιδιαίτερη σημασία έχει για εκείνη η δύναμη της λογοτεχνίας να μας κάνει να αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας αλλά και να κατανοούμε ανθρώπους πολύ διαφορετικούς από εμάς. Έτσι, το book club της Portman δίνει έμφαση όχι μόνο στο τι διαβάζουμε, αλλά και στο πώς η ανάγνωση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τους άλλους.

Sarah Jessica Parker

Η Sarah Jessica Parker έχει μια σχέση με το βιβλίο που ξεπερνά κατά πολύ τις αναγνωστικές προτάσεις της Carrie Bradshaw. Εκτός από το ότι έχει υπάρξει κριτής του Booker Prize, όπου χρειάστηκε να διαβάσει 153 βιβλία, έχει δημιουργήσει και το δικό της εκδοτικό εγχείρημα, SJP Lit. H εκδοτική αυτή πρωτοβουλία συνεργάζεται με συγγραφείς και επικεντρώνεται σε ιστορίες που είναι, σύμφωνα με την ίδια, «υπέροχες, γενναιόδωρες και που δίνουν αφορμή για σκέψη». Παράλληλα, η Parker μοιράζεται τις αναγνωστικές της επιλογές στα social media, διατηρώντας μια άμεση σχέση με το κοινό της.