Όταν μιλάμε για βιώσιμες ευρωπαϊκές πόλεις, το μυαλό μας πηγαίνει συχνά στην Κοπεγχάγη ή σε άλλους δημοφιλείς προορισμούς που έχουν επενδύσει στην πράσινη μετακίνηση και την προστασία του περιβάλλοντος, ωστόσο, μια ισπανική πόλη που δεν βρίσκεται συνήθως στην κορυφή των ταξιδιωτικών προτιμήσεων έρχεται τώρα στο προσκήνιο, χάρη στις προσπάθειές της να κάνει την αστική ζωή πιο βιώσιμη.
Ο λόγος για τη Σαραγόσα, την τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της Ισπανίας, η οποία ανακηρύχθηκε Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα για το 2028, κερδίζοντας την αναγνώριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στρατηγική της στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας και της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης. Η ανακοίνωση έγινε σε ειδική τελετή στην Γκιμαράες της Πορτογαλίας, την πόλη που φέρει τον τίτλο για το 2026.
Η διάκριση συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 600.000 ευρώ, το οποίο θα ενισχύσει τις πρωτοβουλίες της Σαραγόσα για ένα πιο πράσινο και ανθεκτικό αστικό περιβάλλον.
Γιατί ξεχώρισε η πόλη;
Η επιλογή της δεν βασίστηκε σε μία μεμονωμένη περιβαλλοντική δράση, αλλά στη συνολική προσέγγιση της πόλης απέναντι στις προκλήσεις της εποχής. Όπως επισημάνθηκε από την ευρωπαϊκή πλατφόρμα τουρισμού, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν η αποτελεσματική διακυβέρνηση και η μακροπρόθεσμη δέσμευση της τοπικής διοίκησης, στοιχεία που επιτρέπουν στην πόλη να ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες πιέσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην αστική βιοποικιλότητα, στην ορθολογική χρήση της γης και στη διατήρηση και ανάπτυξη των χώρων πρασίνου. Παράλληλα, η Σαραγόσα έχει προχωρήσει στην εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για τις πράσινες υποδομές της, επιδιώκοντας να εντάξει τη φύση στον αστικό ιστό και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων της.
Στην αξιολόγηση εξετάστηκαν, μεταξύ άλλων, η ποιότητα του αέρα και των υδάτων, η προστασία των πράσινων περιοχών, η διαχείριση απορριμμάτων και η αντιμετώπιση της ηχορύπανσης. Οι ειδικοί συνεκτίμησαν επίσης την προετοιμασία των πόλεων για ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι παρατεταμένοι καύσωνες και οι πλημμύρες, καθώς και τα μέτρα που λαμβάνουν για τη μείωση των εκπομπών.
Η διάκριση, επομένως, αφορά όχι μόνο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα μιας πόλης σήμερα, αλλά και το κατά πόσο έχει ένα οργανωμένο σχέδιο για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες του αύριο.
Τι είναι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα;
Το βραβείο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας έχει στόχο να αναδείξει τις πόλεις που εφαρμόζουν ουσιαστικές πολιτικές για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων τους. Η διαδικασία αξιολόγησης πραγματοποιείται με τη συμμετοχή ανεξάρτητης ομάδας ειδικών και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα περιβαλλοντικών δεικτών.
Ο τίτλος απονέμεται δύο χρόνια νωρίτερα, ώστε η πόλη που επιλέγεται να έχει τον απαραίτητο χρόνο για να προετοιμάσει το πρόγραμμά της. Για το 2027, νικήτρια αναδείχθηκε η γερμανική Χαϊλμπρόν, η οποία ξεχώρισε, μεταξύ άλλων, για τις προσπάθειές της να περιορίσει την ατμοσφαιρική ρύπανση και τον θόρυβο.
Στη φετινή διεκδίκηση για το 2028 συμμετείχαν επίσης η Άαλμποργκ της Δανίας, η Μπιέλσκο-Μπιάλα της Πολωνίας, το Κόσιτσε της Σλοβακίας και το Πόρτο της Πορτογαλίας. Η Σαραγόσα κατάφερε να επικρατήσει, παρουσιάζοντας μια ολοκληρωμένη στρατηγική που συνδέει την περιβαλλοντική πολιτική με τον σχεδιασμό και τη λειτουργία της πόλης.
Οι μικρότερες πόλεις που διακρίθηκαν
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία περιλαμβάνει και μια ξεχωριστή κατηγορία για μικρότερες πόλεις, με πληθυσμό από 20.000 έως 100.000 κατοίκους. Το βραβείο Ευρωπαϊκής Πράσινης Φύλλωσης (Green Leaf) αναγνωρίζει τις προσπάθειές τους για βιώσιμη ανάπτυξη.
Για το 2028, τη διάκριση απέσπασαν το Μπενιντόρμ και η Τσικλάνα δε λα Φροντέρα, στην Ισπανία, καθώς και η Εστάρεζα στην Πορτογαλία, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα τουρισμού. Το Μπενιντόρμ ξεχώρισε ειδικότερα για τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί να διαχειριστεί τις πιέσεις του μαζικού τουρισμού, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον. Οι βραβευμένες πόλεις της κατηγορίας Green Leaf λαμβάνουν από 200.000 ευρώ η καθεμία.
Η ανάδειξη της Σαραγόσα στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η βιωσιμότητα δεν αποτελεί προνόμιο μόνο των μεγάλων, διεθνώς αναγνωρισμένων πρωτευουσών.
Είναι μια μακροπρόθεσμη προσπάθεια που απαιτεί σχεδιασμό, συνέπεια και επενδύσεις — και μπορεί να μετατρέψει ακόμη και έναν λιγότερο προβεβλημένο προορισμό σε παράδειγμα για το μέλλον των ευρωπαϊκών πόλεων.