Αν το ιδανικό σου ταξίδι περιλαμβάνει ώρες χαμένες ανάμεσα σε ράφια βιβλιοπωλείων, ιστορικές βιβλιοθήκες και βόλτες στα μέρη όπου έζησαν ή έγραψαν σπουδαίοι συγγραφείς, ίσως ήρθε η στιγμή να κλείσεις εισιτήριο. Και δεν χρειάζεται να πας ιδιαίτερα μακριά.
Μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα αναδείχθηκε η κορυφαία πόλη για τους λάτρεις της λογοτεχνίας σε νέα κατάταξη της Holafly, ξεπερνώντας πόλεις που πιθανότατα θα μας έρχονταν πρώτες στο μυαλό, όπως το Λονδίνο, το Παρίσι και το Βερολίνο.
326 βιβλιοπωλεία, 87 βιβλιοθήκες και 897 literary tours
Για την κατάταξη εξετάστηκαν 50 πόλεις στο πλαίσιο έρευνας για το λεγόμενο passion-led travel: την τάση να επιλέγουμε έναν ταξιδιωτικό προορισμό με βάση κάτι που πραγματικά αγαπάμε να κάνουμε.
Στην κατηγορία της λογοτεχνίας, η αξιολόγηση βασίστηκε στον αριθμό βιβλιοπωλείων, βιβλιοθηκών και λογοτεχνικών περιηγήσεων κάθε προορισμού, με δεδομένα από το OpenStreetMap και το Tripadvisor.
Η Ρώμη συγκέντρωσε βαθμολογία 79,6/100, με 326 βιβλιοπωλεία, 87 βιβλιοθήκες και 897 literary tours.
Η Ρώμη των βιβλίων δεν είναι μόνο 326 βιβλιοπωλεία
Λίγα λεπτά από την Piazza Navona βρίσκεται η Biblioteca Angelica, η οποία ιδρύθηκε το 1604 και χαρακτηρίζεται από την ίδια τη βιβλιοθήκη ως η παλαιότερη δημόσια βιβλιοθήκη της Ευρώπης. Και ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα από την ηλικία της είναι η φιλοσοφία με την οποία δημιουργήθηκε.
Ο ιδρυτής της, ο Αυγουστινιανός επίσκοπος και βιβλιόφιλος Άντζελο Ρόκα, είχε συγκεντρώσει περίπου 20.000 τόμους και όρισε ότι η βιβλιοθήκη θα έπρεπε να είναι ανοιχτή σε όλους, χωρίς περιορισμούς κοινωνικής θέσης ή εισοδήματος. Μια αρκετά ριζοσπαστική ιδέα για τις αρχές του 17ου αιώνα.
Σήμερα η συλλογή της ξεπερνά τους 200.000 έντυπους τόμους, περισσότεροι από 100.000 από τους οποίους χρονολογούνται από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα.
Με άλλα λόγια, πολύ πριν τα βιβλιοπωλεία και οι βιβλιοθήκες γίνουν αξιοθέατα για το Instagram, η Ρώμη είχε ήδη μια βιβλιοθήκη που αντιμετώπιζε την πρόσβαση στη γνώση ως κάτι που δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από το πόσα χρήματα έχεις.
Το σπίτι του Τζον Κιτς παραλίγο να κατεδαφιστεί
Στα Ισπανικά Σκαλιά βρίσκεται ένα άλλο κομμάτι της λογοτεχνικής ιστορίας της πόλης.
Το Keats-Shelley House είναι το σπίτι στο οποίο πέρασε τους τελευταίους μήνες της ζωής του ο Άγγλος Ρομαντικός ποιητής Τζον Κιτς. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο και βιβλιοθήκη αφιερωμένα στους Άγγλους Ρομαντικούς ποιητές.
Και παραλίγο να μην υπάρχει. Στις αρχές του 20ού αιώνα το κτίριο είχε εγκαταλειφθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε συζητούνταν η κατεδάφισή του και η ανέγερση ξενοδοχείου στη θέση του.
Μια διεθνής προσπάθεια διάσωσης με επιτροπές στις ΗΠΑ, στη Βρετανία και στην Ιταλία κατάφερε τελικά να συγκεντρώσει τα χρήματα για την αγορά του. Το σπίτι σώθηκε το 1906 και άνοιξε επίσημα ως μουσείο και βιβλιοθήκη στις 3 Απριλίου 1909, παρουσία του βασιλιά Βίκτωρα Εμμανουήλ Γ΄ και συγγραφέων όπως ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ.
Και η λογοτεχνική Ρώμη δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν
Θα ήταν εύκολο να μιλήσουμε για τη Ρώμη ως λογοτεχνικό προορισμό κοιτώντας αποκλειστικά προς τα πίσω. Μόνο που η σχέση της πόλης με το βιβλίο είναι πολύ ζωντανή και σήμερα. Κάθε χρόνο φιλοξενεί το Più libri più liberi, την εθνική έκθεση της Ιταλίας για τις μικρές και μεσαίες εκδόσεις.
Και οι αριθμοί της προηγούμενης διοργάνωσης δίνουν μια αρκετά καλή εικόνα του μεγέθους της: 105.631 επισκέπτες, 604 εκθέτες, περισσότερες από 750 δημόσιες εκδηλώσεις και 1.800 ομιλητές μέσα σε πέντε ημέρες.
Το 2026 η διοργάνωση συμπληρώνει μάλιστα 25 χρόνια ζωής, δείχνοντας ότι η σύγχρονη λογοτεχνική ταυτότητα της Ρώμης δεν στηρίζεται μόνο στα σπίτια νεκρών ποιητών και στις ιστορικές συλλογές της. Υπάρχει μια ενεργή κοινότητα εκδοτών, συγγραφέων και αναγνωστών που εξακολουθεί να συναντιέται γύρω από τα βιβλία.
Ποια πόλη έχει τελικά τα περισσότερα βιβλιοπωλεία;
Και εδώ η κατάταξη γίνεται λίγο πιο ενδιαφέρουσα. Γιατί η Ρώμη μπορεί να βγήκε πρώτη συνολικά, δεν έχει όμως τα περισσότερα βιβλιοπωλεία. Το Βερολίνο, που βρίσκεται στη δεύτερη θέση, έχει 418. Και το Λονδίνο, τρίτο στην κατάταξη, φτάνει τα 875 βιβλιοπωλεία.
Αυτό που εκτόξευσε τη βαθμολογία της Ρώμης ήταν κυρίως ο συνδυασμός των τριών κριτηρίων και ιδιαίτερα οι 897 διαθέσιμες λογοτεχνικές περιηγήσεις, οι περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη πόλη που εξετάστηκε.
Την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν, μετά τη Ρώμη, το Βερολίνο, το Λονδίνο, η Βιέννη, η Βαρκελώνη, το Παρίσι, η Πράγα, η Λισαβόνα, το Άμστερνταμ και η Βουδαπέστη. Υπάρχει μάλιστα μια ενδιαφέρουσα κοινή συνισταμένη: και οι δέκα πρώτες πόλεις βρίσκονται στην Ευρώπη.
Γιατί ίσως αξίζει ένα ταξίδι στη Ρώμη μόνο για τα βιβλία
Η Ρώμη πιθανότατα δεν χρειαζόταν άλλη μία αφορμή για να την επισκεφτούμε. Αλλά αυτή είναι κάπως διαφορετική.
Γιατί πίσω από το εντυπωσιακό «326 βιβλιοπωλεία» υπάρχει μια πόλη στην οποία μπορείς το πρωί να μπεις σε μια βιβλιοθήκη που άνοιξε τις πόρτες της στο κοινό πριν από περισσότερα από 400 χρόνια, το μεσημέρι να χαθείς σε ένα ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο και λίγες ώρες αργότερα να σταθείς στο δωμάτιο όπου πέρασε τις τελευταίες ημέρες της ζωής του ένας από τους σημαντικότερους ποιητές του Ρομαντισμού.
Και ίσως αυτό εξηγεί καλύτερα την πρώτη θέση από οποιαδήποτε βαθμολογία. Γιατί μια πραγματικά καλή πόλη για book lovers δεν χρειάζεται απλώς να έχει πολλά βιβλία. Χρειάζεται να εξακολουθεί να ζει μαζί τους.
Και μια τελευταία πρακτική συμβουλή: αν πας στη Ρώμη με σκοπό να εξερευνήσεις έστω και ένα μέρος από αυτά τα 326 βιβλιοπωλεία, άφησε λίγο χώρο στη βαλίτσα. Θα τον χρειαστείς.