Σκηνοθέτες μεταξύ άλλων όπως οι Martin Scorsese και Guillermo del Toro, έχουν εμπνευστεί μερικές από τις πλέον εμβληματικές τους σκηνές, αντλώντας από την τέχνη, τις συνθέσεις, τα χρώματα και τους συμβολισμούς σπουδαίων καλλιτεχνών.
Το μεγαλείο άλλωστε, τόσο των σκηνοθετών, όσο και των ίδιων των καλλιτεχνών που καθόρισαν τη τέχνη του σήμερα είναι άμεσα συμβαλλόμενα, όταν λοιπόν το ένα πεδίο «μπλέκει» με το άλλο, δεν έχουμε παρά να το θαυμάσουμε.
Οι αναφορές, σε άλλες ταινίες είναι ξεκάθαρες, σε άλλες λειτουργούν σαν υπαινιγμός ενώ σε άλλες αν κοιτάξεις λίγο πιο προσεκτικά θα βρεις, πίσω από το γυαλί μερικά… χρώματα λαδιού, το μόνο σίγουρο πάντως είναι πως, στην παρακάτω λίστα υπάρχουν ταινίες που έχεις δει, δεν είχε όμως κάνει ποτέ τη σύνδεση με την ιστορία της τέχνης.
Από τον Goya μέχρι τον Munch και από τον Friedrich μέχρι τον Magritte, η ιστορία της τέχνης έχει προσφέρει στον κινηματογράφο πολύ περισσότερα από απλές εικόνες για αναπαραγωγή.
Οι διάσημες σκηνές του κινηματογράφου που θυμίζουν έργα σπουδαίων ζωγράφων της ιστορίας της τέχνης
Malèna (2000) — René Magritte, Georgette Magritte (1934)
Η Malèna, σε σκηνοθεσία του Ιταλού Giuseppe Tornatore, κυκλοφόρησε το 2000 και αφηγείται την ιστορία της Malèna, μιας όμορφης και μυστηριώδους γυναίκας στη Σικελία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μέσα από τα μάτια του νεαρού Renato. Η ταινία χρησιμοποιεί συχνά τη Malèna ως μια σχεδόν εικαστική παρουσία, το βλέμμα των ανδρών επάνω της, η απόσταση από το πλήθος και ο τρόπος με τον οποίο τοποθετείται μέσα στο κάδρο, δημιουργούν την αίσθηση ενός πορτρέτου που έχει ζωντανέψει. Η οπτική αυτή έχει συσχετιστεί με το πορτρέτο της Georgette Magritte, συζύγου του Βέλγου σουρεαλιστή René Magritte. Ο Magritte υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές του ευρωπαϊκού σουρεαλισμού του 20ού αιώνα, γνωστός για την ανατροπή της καθημερινής εικόνας και τη δημιουργία σκηνών που μοιάζουν ταυτόχρονα οικείες και παράξενες.
Forrest Gump (1994) — Andrew Wyeth, Christina’s World (1948)
Η ταινία Forrest Gump του Robert Zemeckis είναι μία από τις πιο διάσημες ταινίες της δεκαετίας του ‘90. Με πρωταγωνιστή τον Tom Hanks, η ταινία ακολουθεί τη ζωή του Forrest από την παιδική του ηλικία μέχρι την ενηλικίωση, τοποθετώντας την προσωπική του ιστορία μέσα σε σημαντικά γεγονότα της αμερικανικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Ανάμεσα στις πολλές εικαστικές αναφορές της ταινίας βρίσκεται και μια εικόνα που παραπέμπει στον πίνακα Christina’s World του Αμερικανού ζωγράφου Andrew Wyeth, έργο του 1948. Η κινηματογραφική αναφορά μεταφέρει αυτή τη χαρακτηριστική σύνθεση από τον κόσμο της ζωγραφικής στον κόσμο του Forrest.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Nosferatu (2024) — Caspar David Friedrich, Wanderer above the Sea of Fog (1818)
Όταν ο Robert Eggers δημιούργησε το νέο Nosferatu, δεν ενδιαφέρθηκε μόνο να αναβιώσει έναν κλασικό μύθο τρόμου. Η ταινία είναι γεμάτη από αναφορές στην ιστορία της ευρωπαϊκής τέχνης και στη γερμανική αισθητική του 19ου αιώνα και, μία από τις πιο χαρακτηριστικές οπτικές συγγένειες είναι εκείνη με τον πίνακα Wanderer above the Sea of Fog του Γερμανού ρομαντικού ζωγράφου Caspar David Friedrich.
Melancholia (2011) — John Everett Millais, Ophelia (1851–1852)
Ο Lars von Trier αντλεί συχνά από την ιστορία της τέχνης και στην ταινία Melancholia βρίσκεται ίσως ένα από τα καλύτερα παραδείγματα. Η ταινία, με πρωταγωνίστρια την Kirsten Dunst, χρησιμοποιεί από την αρχή μέχρι το τέλος εικόνες που μοιάζουν περισσότερο με πίνακες παρά με συμβατικά κινηματογραφικά πλάνα. Η πιο χαρακτηριστική αναφορά είναι στον πίνακα Ophelia του Βρετανού προραφαηλίτη ζωγράφου John Everett Millais. Ο πίνακας, δημιουργημένος το 1851–1852, απεικονίζει την Οφηλία από τον Άμλετ του Shakespeare να επιπλέει στο νερό λίγο πριν από τον θάνατό της. Η εικόνα της Kirsten Dunst να επιπλέει μέσα σε ένα τοπίο που μοιάζει ονειρικό και ταυτόχρονα δυσοίωνο παραπέμπει ξεκάθαρα στη σύνθεση του Millais.
Shutter Island (2010) — Gustav Klimt, The Kiss (1907–1908)
Στο ψυχολογικό θρίλερ του Martin Scorsese, ο Leonardo DiCaprio υποδύεται έναν Αμερικανό αστυνόμο που φτάνει σε ένα απομονωμένο ψυχιατρικό ίδρυμα για να ερευνήσει την εξαφάνιση μιας ασθενούς. Καθώς η έρευνα προχωρά, η πραγματικότητα γίνεται ολοένα πιο αβέβαιη. Σε μία από τις πιο συναισθηματικά φορτισμένες εικόνες της ταινίας, ο χαρακτήρας του DiCaprio αγκαλιάζει τη σύζυγό του, με τη σύνθεση και την ένταση της αγκαλιάς να θυμίζουν τον διάσημο πίνακα με τίτλο The Kiss του Αυστριακού Gustav Klimt, ο οποίος δημιουργήθηκε κατά τη λεγόμενη «Χρυσή Περίοδο» του Klimt.
Pan’s Labyrinth (2006) — Francisco Goya, Saturn Devouring His Son (1819–1823)
Ο Guillermo del Toro δημιουργεί στο Pan’s Labyrinth έναν κόσμο όπου η φαντασία και η σκληρή πραγματικότητα της Ισπανίας του Φράνκο συναντιούνται. Η μικρή Ofelia καταφεύγει σε έναν μυστηριώδη κόσμο παραμυθιού για να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα γεμάτη βία. Μία από τις πιο ανατριχιαστικές μορφές της ταινίας, ο Pale Man, έχει συσχετιστεί έντονα με τον χαρακτήρα στον πίνακα Saturn Devouring His Son του Francisco Goya. Ο πίνακας, μέρος των περίφημων Black Paintings του Goya, παρουσιάζει τον μυθολογικό Κρόνο να καταβροχθίζει ένα από τα παιδιά του, φοβούμενος ότι κάποια στιγμή θα τον εκθρονίσει. Ο Del Toro εμπνέεται και μεταφέρει αυτή την εικόνα της τυφλής και καταστροφικής βίας στον Pale Man.
Mad Max: Fury Road (2015) — Salvador Dalí, The Elephants (1948)
Η οπτική γλώσσα του Mad Max: Fury Road του George Miller είναι τόσο έντονη, με την ταινία συχνά να μοιάζει με έναν πίνακα που βρίσκεται σε διαρκή κίνηση. Έρημος, τεράστιες μηχανές, εκρηκτικά χρώματα και παράξενες μορφές συνθέτουν έναν κόσμο που μοιάζει σουρεαλιστικός, και πόσο μάλλον σε ορισμένες σκηνές. Μάλιστα, έχει συσχετιστεί με το έργο The Elephants του Salvador Dalí, έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σουρεαλισμού. Ο Dalí δημιούργησε το έργο το 1948, παρουσιάζοντας τεράστιους ελέφαντες με δυσανάλογα λεπτά πόδια, δημιουργώντας μια εικόνα που αμφισβητεί τη φυσική πραγματικότητα. Στον κόσμο του George Miller, οι μηχανές και τα οχήματα αποκτούν αντίστοιχη αίσθηση υπερβολής θυμίζοντας έντονα τη σουρεαλιστική λογική του Dalí.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.