Ήταν Μάιος του 2022, στο παραθαλάσσιο χωριό Ζάτοκα στην περιφέρεια της Οδησσού, στη νοτιοδυτική Ουκρανία. Ήταν μέρα μαγιάτικη και ηλιόλουστη, ό,τι έπρεπε για μια βόλτα στην παραλία, όπως σκέφτηκαν η τότε 7χρονη Ουκρανή αθλήτρια της ρυθμικής γυμναστικής Αλεξάντρα (Σάσα) Πασκάλ και η μητέρα της, Μαρία. Τίποτα δεν προμήνυε ότι μέσα στα επόμενα λεπτά οι ζωές τους θα άλλαζαν για πάντα.
Η μεγάλης κλίμακας πολεμική επιχείρηση της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας μετρούσε ήδη τρεις μήνες. Εκείνη την ημέρα οι σειρήνες δεν ήχησαν, η ζωή στο χωριό έμοιαζε φυσιολογική. Ο ρωσικός πύραυλος έπεσε κοντά στο σπίτι τους μετατρέποντας το σ’ έναν σωρό από μπάζα.
Η μητέρα θυμάται με κάθε λεπτομέρεια τι ακριβώς αντίκρισε όταν ανέκτησε τις αισθήσεις της. Αυτές τις στιγμές αφηγήθηκε προ ετών στο «Μουσείο Φωνών των Πολιτών» (Museum of Civilian Voices) του ιδρύματος Ρινάτ Αχμέτοφ, το οποίο διαθέτει το μεγαλύτερο ψηφιακό αρχείο στον κόσμο με μαρτυρίες αμάχων που έχουν πληγεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η κόρη μου ήταν ξαπλωμένη μπρούμυτα. Μια τσιμεντένια πλάκα, είχε καταπλακώσει το πόδι της. Το μπετόν είχε συνθλίψει το αριστερό χέρι της, φαίνονταν κόκκαλα. Είχε μώλωπες παντού στο κεφάλι.
Οι γείτονες έτρεξαν να βοηθήσουν τη Μαρία να σηκώσει την τσιμεντένια πλάκα και να «απελευθερώσει» το πόδι της κόρης της. Το παιδί μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου παρέμεινε νοσηλευόμενο για 15 ημέρες στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας σε κατάσταση τεχνητού κώματος. Η βασική ανησυχία των γιατρών ήταν οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις της επτάχρονης. Γρήγορα όμως, διαπίστωσαν ότι η κυκλοφορία του αίματος στο αριστερό της πόδι είχε σταματήσει και το άκρο παρέμεινε κρύο. Δεν είχαν άλλη επιλογή από το να το ακρωτηριάσουν.
Όλοι χάρηκαν που το παιδί επέζησε. Στεναχωρήθηκαν γιατί πίστεψαν ότι χάθηκε το όνειρο της ρυθμικής γυμναστικής. Όλοι εκτός από τη Σάσα. «Το πάθος μου για τον αθλητισμό είναι πολύ μεγαλύτερο από την απώλειά μου», είχε δηλώσει η μικρή Ουκρανή στο αθλητικό τμήμα του αμερικανικού δικτύου, CNN. Μετά από επτά μήνες αποκατάστασης, όπου έμαθε ξανά να βαδίζει με τεχνητό μέλος, η Σάσα επέστρεψε στο γυμναστήριο. Λίγους μήνες αργότερα, συμμετείχε στον πρώτο της αγώνα ρυθμικής γυμναστικής με προσθετικό μέλος στο Τσερνομόρσκ της Ουκρανίας και κατέκτησε την πρώτη θέση.
«Η γυμναστική είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή μου», λέει η ίδια. «Με βοηθά να παραμένω δυνατή. Είναι το πάθος μου», συμπληρώνει.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι και η σύζυγός του Ολένα τίμησαν πέρυσι τη Σάσα Πασκάλ με το βραβείο «Μέλλον της Ουκρανίας». Μια διάκριση και αναγνώριση που έδωσε στη 10χρονη σήμερα Σάσα Πασκάλ τη δυνατότητα να αφήσει πίσω της τον εφιάλτη του πολέμου και να ταξιδέψει σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Χορεύοντας για την ελευθερία
Τον περασμένο Αύγουστο η Σάσα βρέθηκε στο Τόκιο, τον τελευταίο σταθμό της παγκόσμιας περιοδείας της με τίτλο: «Ο Χορός της Ελευθερίας». Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του ιδρύματος Ρινάτ Αχμέτοφ σε συνεργασία με τον ουκρανικό ποδοσφαιρικό σύλλογο Σαχτάρ Ντονιέτσκ ώστε να ακουστούν οι φωνές των Ουκρανών αμάχων, των οποίων οι ζωές έχουν αλλάξει από τον πόλεμο.
Μια περιοδεία που συνδέεται με την 35η επέτειο της ανεξαρτησίας της Ουκρανίας, (24 Αυγούστου) και τον συνεχιζόμενο αγώνα της χώρας για ελευθερία.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πριν από το Τόκιο η Σάσα ταξίδεψε με τον «Χορό της Ελευθερίας» στο Παρίσι, στη Νέα Υόρκη, στο Ρίο ντε Τζανέιρο, στο Ναϊρόμπι. Χόρεψε δίπλα στον Πύργο του Άιφελ, στην Τάιμς Σκουέρ, σε παραλίες και σε σχολεία. Η ρυθμική γυμναστική είναι δική της παγκόσμια γλώσσα για να πει την ιστορία της ώστε η διεθνής κοινότητα να μην ξεχάσει την εμπόλεμη κατάσταση στην πατρίδα της.
«Είναι μια απίστευτη εμπειρία. Κάθε πόλη είναι καταπληκτική και όμορφη με τον δικό της τρόπο και νιώθω πραγματικά χαρούμενη που ταξιδεύω. Είναι μια ευκαιρία να αποσπώ την προσοχή μου από ό,τι συμβαίνει στην Ουκρανία».
Η μητέρα της βρίσκεται πάντα δίπλα σε κάθε βήμα, σε κάθε παράσταση της κόρης της. «Είναι άθραυστη, αλύγιστη», δήλωσε η Μαρία Πασκάλ στο CNN Sports. «Είναι δυνατή και προσηλωμένη. Είμαστε περήφανοι γιατί, αν και παιδί ακόμα, αποτελεί πρότυπο για πολλούς ανθρώπους που έχουν ζήσει παρόμοιες καταστάσεις. Δεν την πιέσαμε ποτέ, αυτό που κάνει πηγάζει από μέσα της».
Τα παιδιά της Ουκρανίας ονειρεύονται
Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας μαίνεται εδώ και τέσσερα χρόνια. Ο απολογισμός των θυμάτων αυξάνεται καθημερινά και από τις δύο πλευρές. Τείνουμε να ξεχνάμε ότι έχει χαρακτηριστεί και είναι ο πιο «αιματηρός πόλεμος σε ευρωπαϊκό έδαφος» μετά τον Β’ Παγκόσμιο.
Σύμφωνα με την UNICEF, το ένα τρίτο και πλέον των παιδιών της Ουκρανίας – σχεδόν 2,6 εκατομμύρια – παραμένουν εκτοπισμένα. Περισσότερα από 3.200 παιδιά έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί από τις 24 Φεβρουαρίου του 2022 και περισσότερα από 1.700 σχολεία και εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις έχουν υποστεί ζημιές ή καταστραφεί, αφήνοντας ένα στα τρία παιδιά χωρίς πρόσβαση στην παιδεία.
Ο Γιούρι Σβιρίντοφ, μέλος του εποπτικού συμβουλίου του ιδρύματος Ρινάτ Αχμέτοφ βλέπει φως το τούνελ του πολέμου: «Τα παιδιά της Ουκρανίας βίωσαν και βιώνουν δύσκολες καταστάσεις που θα απευχόμασταν για κάθε παιδί στον κόσμο. Ωστόσο, πιστεύουμε ότι, μια μέρα, ο πόλεμος θα τελειώσει και παιδιά σαν τη Σάσα θα ανθίσουν». Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η Σάσα αποτελεί πηγή έμπνευσης για τα παιδιά της Ουκρανίας που έχουν δικαίωμα να ονειρεύονται ακόμη και στις πιο αντίξοες συνθήκες.
Το όνειρο των Παραολυμπιακών
Η Σάσα προπονείται πλέον 3 έως 4 ώρες την ημέρα, 5 ημέρες την εβδομάδα.
Νωρίτερα φέτος, κέρδισε το χρυσό μετάλλιο στο Carla’s Rhythmic Cup, έναν διεθνή διαγωνισμό ρυθμικής γυμναστικής που διεξάγεται ετησίως στη Ρουμανία, αγωνιζόμενη απέναντι σε παιδιά χωρίς αναπηρία.
Η ιστορία της ενέπνευσε τη δημιουργία του συμπεριληπτικού κόμικ «The Heart Sees More Than the Eyes», το οποίο διανέμεται σε σχολικές αίθουσες μέσω προγραμμάτων της UNICEF για την ευαισθητοποίηση γύρω από την αναπηρία.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Κάθε φορά που τη ρωτούν ποιος είναι ο επόμενος στόχος της, απαντά σε όλους με την ίδια φράση: «Να συμμετάσχω στους Παραολυμπιακούς Αγώνες στο Μπρίσμπεϊν σε έξι χρόνια και να κερδίσω ένα χρυσό μετάλλιο». Ωστόσο, η ρυθμική και η ενόργανη γυμναστική δεν αποτελούν ακόμα αναγνωρισμένα αγωνίσματα των Παραολυμπιακών Αγώνων. Η Διεθνής Ομοσπονδία Γυμναστικής (FIG) και διάφορες εθνικές ομοσπονδίες εργάζονται με στόχο να υποβληθεί αίτημα ένταξης στους Παραολυμπιακούς Αγώνες του 2032 στο Μπρίσμπεϊν. Όταν η Σάσα θα είναι 17 ετών και θα έχουν περάσει δέκα χρόνια από εκείνη την ημέρα.
«Σε παρακαλώ, μην τα παρατάς ποτέ και απλώς προχώρα μπροστά», της είπε ο πρόεδρος Ζελένσκι συνάντησε τη Σάσα.