Για δεκαετίες η διαδρομή προς την οικογένεια παρουσιαζόταν κάπως προκαθορισμένη: γνωρίζεις κάποιον, ερωτεύεσαι, κάνετε σχέση, ίσως παντρεύεστε και, κάποια στιγμή, αποκτάτε παιδιά. Μόνο που για όλο και περισσότερους ανθρώπους αυτά τα δύο μεγάλα «θέλω» της ζωής –να βρω έναν σύντροφο και να γίνω γονιός– δεν είναι απαραίτητο να συναντηθούν στο ίδιο πρόσωπο.
Κάπου εδώ μπαίνει το platonic co-parenting: Δύο ή περισσότεροι άνθρωποι αποφασίζουν συνειδητά να αποκτήσουν ή να μεγαλώσουν μαζί ένα παιδί, χωρίς να έχουν μεταξύ τους ερωτική ή σεξουαλική σχέση. Δεν πρόκειται για ένα ζευγάρι που χώρισε και πλέον μοιράζεται την ανατροφή των παιδιών. Στο platonic co-parenting η ερωτική σχέση δεν υπήρξε ποτέ μέρος του σχεδίου. Αυτό που τους συνδέει εξαρχής είναι η επιθυμία να γίνουν γονείς.
Και μπορεί ακόμη να αποτελεί σπάνια μορφή οικογένειας, όμως κάτι φαίνεται να αλλάζει. Τόσο, ώστε υπάρχουν πλέον εφαρμογές στις οποίες δεν κάνεις swipe για να βρεις το επόμενο date σου, αλλά ενδεχομένως τον άλλο γονέα του μελλοντικού παιδιού σου.
Dating app, αλλά αντί για σχέση ψάχνεις co-parent
Δεν υπάρχουν ακόμη αξιόπιστα στοιχεία για το πόσες οικογένειες platonic co-parenting υπάρχουν στις ΗΠΑ ή διεθνώς. Υπάρχει όμως ένα ενδιαφέρον στοιχείο για την αυξανόμενη περιέργεια γύρω από το μοντέλο: η ανάπτυξη των εξειδικευμένων πλατφορμών που φέρνουν σε επαφή ανθρώπους οι οποίοι θέλουν να γίνουν γονείς.
Η Modamily, μία από τις γνωστότερες, είχε περίπου 30.000 χρήστες το 2020. Στις αρχές του 2026 είχε φτάσει περίπου τους 100.000 και, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε ο ιδρυτής της, τον Αύγουστο πλησίαζε ήδη τους 150.000, με περίπου 2.000 νέες εγγραφές τον μήνα. Το CoParents.com είχε επίσης φτάσει περίπου τους 160.000 χρήστες διεθνώς.
Η ίδια η Modamily περιγράφει τη διαδικασία περίπου όπως θα περιέγραφε κανείς ένα πολύ σοβαρό matchmaking: αναζήτηση ανθρώπων με κοινές αξίες, παρόμοιο χρονοδιάγραμμα και συμβατές απόψεις για το πώς θέλουν να μεγαλώσουν ένα παιδί.
Μόνο που εδώ τα compatibility questions είναι κάπως διαφορετικά. Δεν σε ενδιαφέρει αν ακούτε την ίδια μουσική ή αν έχετε chemistry. Σε ενδιαφέρει πού θέλει να ζήσει, πώς φαντάζεται την εκπαίδευση του παιδιού, πόσο παρών θέλει να είναι, πώς θα μοιράζονται τα έξοδα, τι πιστεύει για την πειθαρχία, ποιος θα ξυπνάει όταν το μωρό κλαίει στις τρεις το πρωί.
Και, αν το σκεφτεί κανείς, είναι κάπως παράξενο που αυτές δεν ήταν από τις πρώτες ερωτήσεις που κάνουμε και στα κανονικά dates.
Ο άνθρωπος που αγαπάς και ο άνθρωπος με τον οποίο θέλεις να μεγαλώσεις ένα παιδί δεν είναι απαραίτητα ο ίδιος
Το πρόσφατο ρεπορτάζ της Samantha Camire στο The Nation καταγράφει οικογένειες που έχουν ήδη επιλέξει αυτή τη διαδρομή.
Η Caitlin Asher, για παράδειγμα, ήξερε πάντα ότι ήθελε παιδιά. Σήμερα είναι single, αλλά δεν μεγαλώνει παιδιά μόνη της: είναι co-parent με την καλύτερή της φίλη Amanda Oelrich και τον σύζυγο της Amanda, Chris. Οι τρεις τους δεν έχουν ερωτική σχέση. Ζουν όμως μαζί στο Πόρτλαντ και μεγαλώνουν πέντε παιδιά ως μία οικογένεια. Η Caitlin και η Amanda ξεκίνησαν αρχικά ως δύο φίλες που αποφάσισαν να γίνουν ανάδοχες μητέρες μαζί και η οικογένειά τους εξελίχθηκε από εκεί.
Σε μια άλλη περίπτωση που καταγράφεται στο ίδιο ρεπορτάζ, η Hannah Dees σκεφτόταν να αποκτήσει παιδί ως single μητέρα και αρχικά ζήτησε από τον συγκάτοικό της, Andrew McAllister, να γίνει δότης σπέρματος. Εκείνος ήθελε να είναι πατέρας και όχι απλώς δότης και στην κουβέντα μπήκε και ο σύντροφός του. Οι τρεις τους πέρασαν χρόνια σχεδιάζοντας πώς θα λειτουργήσει η οικογένειά τους και συμφώνησαν εκ των προτέρων σε ζητήματα που έφταναν από την εκπαίδευση και τη θρησκεία μέχρι τις γιορτές και τον τρόπο ανατροφής των παιδιών.
Αυτή η πρόθεση είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του platonic co-parenting. Αντί η κοινή γονεϊκότητα να προκύπτει ως επόμενο στάδιο μιας ερωτικής σχέσης, επιλέγεται και σχεδιάζεται ως σχέση από μόνη της.
Για τις γυναίκες το ερώτημα αποκτά και άλλη διάσταση
Δεν έχουμε δεδομένα που να δείχνουν ότι οι γυναίκες εγκαταλείπουν μαζικά την παραδοσιακή οικογένεια για το platonic co-parenting. Ούτε γνωρίζουμε ακόμη πόσοι άνθρωποι που εγγράφονται στις σχετικές πλατφόρμες καταλήγουν πράγματι να αποκτήσουν παιδιά με αυτόν τον τρόπο.
Για μια γυναίκα, όμως, η δυνατότητα να διαχωρίσει την επιλογή του συντρόφου από την επιλογή του γονέα μπορεί να έχει μια πολύ συγκεκριμένη σημασία. Η επιθυμία για μητρότητα εξακολουθεί να συναντά ένα βιολογικό χρονοδιάγραμμα που δεν συμβαδίζει απαραίτητα με το πότε -ή αν- θα εμφανιστεί η κατάλληλη ερωτική σχέση.
Μια παλαιότερη αμερικανική έρευνα σε 379 ανύπαντρες μητέρες είχε βρει ότι το 58% θα ήταν ανοιχτό στο ενδεχόμενο να μεγαλώσει ένα παιδί με κάποιον που δεν ήταν σύζυγος ή ερωτικός σύντροφος.
Υπάρχει μάλιστα και ακαδημαϊκό ενδιαφέρον για το αν τέτοιες οικογένειες μπορούν να οδηγήσουν σε πιο ισότιμη κατανομή της φροντίδας. Διδακτορική έρευνα του University of Maryland, βασισμένη σε 32 συνεντεύξεις με ανθρώπους που βρίσκονταν σε διαφορετικά στάδια platonic co-parenting, εξέτασε ακριβώς πώς διαπραγματεύονται τους έμφυλους ρόλους και την κατανομή της οικιακής εργασίας όταν η γονεϊκή σχέση δεν έχει χτιστεί πάνω στο παραδοσιακό ετεροφυλόφιλο ζευγάρι.
Δεν είναι βέβαια το «εύκολο hack» της οικογένειας
Το να αφαιρέσεις τον έρωτα από την εξίσωση δεν αφαιρεί τις διαφωνίες, τα χρήματα, την εξάντληση, τις διαφορετικές αντιλήψεις για την ανατροφή ή την πιθανότητα δύο άνθρωποι που σήμερα συμφωνούν σε όλα να βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικό σημείο δέκα χρόνια αργότερα.
Προσθέτει μάλιστα και ζητήματα που ένα παντρεμένο ζευγάρι συνήθως δεν χρειάζεται να λύσει από την αρχή: ποιος έχει νομικά γονεϊκά δικαιώματα, τι συμβαίνει όταν συμμετέχουν περισσότεροι από δύο ενήλικες, πού θα μένει το παιδί, τι γίνεται αν ένας γονέας θελήσει να μετακομίσει ή αν μπει μια νέα ερωτική σχέση στη ζωή κάποιου. Γι’ αυτό και άνθρωποι που ακολουθούν αυτή τη διαδρομή συχνά καταφεύγουν σε λεπτομερείς συμφωνίες και νομική συμβουλή πριν προχωρήσουν. Ακόμη και οι ίδιες οι σχετικές πλατφόρμες τονίζουν ότι οι συμφωνίες πρέπει να προσαρμόζονται στο οικογενειακό δίκαιο κάθε τόπου.
Και για τα παιδιά, η έρευνα γύρω από το platonic co-parenting ειδικά είναι ακόμη περιορισμένη. Τα ευρύτερα δεδομένα για διαφορετικές μορφές οικογένειας δείχνουν ότι πίσω από αρκετές διαφορές που αποδίδονται στην οικογενειακή δομή βρίσκονται παράγοντες όπως το εισόδημα και η αστάθεια που προκαλεί η σύγκρουση ή ένας χωρισμός. Αυτό που έχει σημασία για την ευημερία ενός παιδιού είναι η σταθερή, συνεργατική και επαρκώς υποστηριζόμενη φροντίδα – συνθήκες που μπορούν να υπάρχουν και πέρα από τον γάμο.
Ίσως το καινούργιο δεν είναι η οικογένεια αλλά ο τρόπος που την επιλέγουμε
Οι οικογένειες έξω από το μοντέλο «μαμά, μπαμπάς, παιδιά κάτω από την ίδια στέγη» προφανώς δεν γεννήθηκαν το 2026. Μονογονεϊκές οικογένειες, θετές οικογένειες, οικογένειες ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων, φίλοι και συγγενείς που μοιράζονται τη φροντίδα υπήρχαν πολύ πριν αποκτήσουμε εφαρμογές για να τους δώσουμε όνομα.
Αυτό που κάνει το platonic co-parenting διαφορετικό είναι ότι η εναλλακτική δομή δεν προκύπτει επειδή κάτι άλλαξε στην πορεία. Επιλέγεται από την αρχή.
Και αυτή είναι μια αρκετά μεγάλη μετατόπιση. Γιατί για πολύ καιρό αντιμετωπίζαμε ως αυτονόητο ότι ένας άνθρωπος έπρεπε να καλύψει ένα εντυπωσιακά μεγάλο πακέτο απαιτήσεων: να τον ερωτευτείς, να θέλεις να ζήσεις μαζί του, να λειτουργείτε οικονομικά ως ομάδα και να εμπιστεύεσαι ότι θα είναι ο άνθρωπος με τον οποίο θέλεις να μεγαλώσεις παιδιά.
Το platonic co-parenting δεν υποστηρίζει ότι ο έρωτας δεν έχει θέση στην οικογένεια ούτε ότι ανακάλυψε ένα καλύτερο μοντέλο. Απλώς αμφισβητεί κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε δεδομένο: ότι για να δημιουργήσεις την οικογένεια που θέλεις πρέπει πρώτα να έχεις βρει τον έρωτα της ζωής σου.
Η οικογένεια δεν εξαφανίζεται. Απλώς αποκτά περισσότερους από έναν τρόπους για να ξεκινήσει.