Η Ιβόν «Μίσι» Γουντς ήταν επί 29 χρόνια αναλύτρια DNA στο Κολοράντο. Από το 2008 έως το 2023 αλλοίωνε εργαστηριακά δεδομένα, ενώ σε δεκάδες υποθέσεις σεξουαλικής βίας διέγραψε ενδείξεις ανδρικού DNA. Η εξήγηση που έδωσε; Ήθελε, μεταξύ άλλων, να τελειώνει γρηγορότερα τη δουλειά της. Τώρα καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλακής και η Πολιτεία προσπαθεί ακόμη να καταλάβει πόσες υποθέσεις επηρεάστηκαν.
Για σχεδόν τρεις δεκαετίες, η Ιβόν «Μίσι» Γουντς εργαζόταν ως εγκληματολογική επιστήμονας και αναλύτρια DNA στο Colorado Bureau of Investigation (CBI).
Η δουλειά της ήταν από εκείνες στις οποίες η ακρίβεια δεν είναι απλώς επαγγελματική υποχρέωση. Μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στο να εντοπιστεί ένας δράστης ή όχι, να καταδικαστεί ένας ένοχος ή ένας αθώος, να προχωρήσει μια υπόθεση ή να μπει για χρόνια σε ένα συρτάρι.
Στις 8 Σεπτεμβρίου, η 66χρονη Γουντς καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλακής, έχοντας δηλώσει ένοχη για τέσσερα κακουργήματα: κυβερνοέγκλημα, ψευδορκία, απόπειρα επηρεασμού δημόσιου λειτουργού και πλαστογραφία.
Η εγκληματική συμπεριφορά για την οποία καταδικάστηκε εκτεινόταν από το 2008 έως το 2023. Και οι συνέπειές της εξακολουθούν να ξετυλίγονται.
Πάνω από 1.000 υποθέσεις έχουν μπει στο μικροσκόπιο
Το CBI έχει εντοπίσει προβλήματα σε 1.045 υποθέσεις στις οποίες είχε εργαστεί η Γουντς, ενώ άλλοι φορείς έχουν δώσει ακόμη μεγαλύτερες εκτιμήσεις για το εύρος των υποθέσεων που ενδέχεται να έχουν επηρεαστεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γουντς εξέδωσε ψευδή αποτελέσματα σε καθεμία από αυτές.
Η ποινική έρευνα εντόπισε συγκεκριμένα 52 εργαστηριακές αναφορές που περιείχαν ψευδείς δηλώσεις, ενώ σε μία ακόμη περίπτωση οι εισαγγελείς έκριναν ότι μια τεχνικά ακριβής διατύπωση είχε χρησιμοποιηθεί με τρόπο που μπορούσε να αποτρέψει έναν αστυνομικό από το να συνεχίσει την έρευνα.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο σοβαρά κομμάτια της υπόθεσης. Από αυτές τις περιπτώσεις, 32 αφορούσαν γυναίκες και παιδιά που είχαν καταγγείλει σεξουαλική επίθεση.
Διέγραφε την παρουσία ανδρικού DNA
Στις συγκεκριμένες υποθέσεις, σύμφωνα με την Εισαγγελία του First Judicial District του Κολοράντο, η Γουντς διέγραφε τιμές που έδειχναν ότι στο δείγμα υπήρχε ανδρικό DNA. Στη συνέχεια εξέδιδε εργαστηριακές αναφορές στις οποίες αναφερόταν ότι δεν είχε εντοπιστεί ανδρικό DNA. Η διαφορά είναι τεράστια.
Ακόμη και μια μικρή ποσότητα ανδρικού DNA μπορούσε να οδηγήσει τις Αρχές στο να ζητήσουν περαιτέρω εργαστηριακή εξέταση. Αυτή με τη σειρά της θα μπορούσε, ανάλογα με το δείγμα, να οδηγήσει σε σύγκριση, σε νέα ερευνητικά στοιχεία ή ακόμη και στην ταυτοποίηση ενός πιθανού υπόπτου. Αν όμως η επίσημη αναφορά έλεγε ότι ανδρικό DNA δεν υπήρχε, αυτή η αλυσίδα μπορούσε να σταματήσει πριν καν ξεκινήσει.
Η ίδια η Εισαγγελία αναφέρει ότι οι πράξεις της Γουντς εξάλειψαν ευκαιρίες για περαιτέρω εξέταση, σύγκριση και έρευνα, ενώ πολλές από τις επηρεαζόμενες υποθέσεις σταμάτησαν σε πολύ πρώιμο στάδιο, πριν τα στοιχεία φτάσουν καν στο σημείο της ταυτοποίησης ή της σύγκρισης DNA.
Σε 41 από τις 53 υποθέσεις με ψευδείς ή παραπλανητικές αναφορές δεν απαγγέλθηκαν ποτέ ποινικές κατηγορίες σε κάποιον ύποπτο. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η Γουντς ήταν ο λόγος που δεν βρέθηκε δράστης σε καθεμία από αυτές. Δείχνει όμως πόσο σοβαρό ήταν το ενδεχόμενο να χαθούν ερευνητικές ευκαιρίες όταν ένα κρίσιμο εργαστηριακό εύρημα εξαφανιζόταν από την αναφορά.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Και γιατί το έκανε;
Ίσως περιμένει κανείς πίσω από μια ιστορία τέτοιας έκτασης να υπάρχει κάποιο περίπλοκο κίνητρο. Μέχρι σήμερα, δεν έχει προκύψει ότι η Γουντς προσπαθούσε συνειδητά να προστατεύσει άνδρες ή συγκεκριμένους υπόπτους.
Οι έρευνες δείχνουν κάτι πολύ πιο πεζό. Η Γουντς είχε τη φήμη ότι «έκοβε δρόμο» στις εργαστηριακές διαδικασίες. Κατά την έρευνα παραδέχθηκε ότι η παρουσία ακόμη και μικρής ποσότητας ανδρικού DNA μπορούσε να οδηγήσει μια αστυνομική υπηρεσία στο να ζητήσει πρόσθετη δουλειά από το εργαστήριο. Οι χειρισμοί της τής επέτρεπαν να κλείνει υποθέσεις χωρίς αυτή την επιπλέον διαδικασία.
Η υπεράσπισή της αναφέρθηκε επίσης στον τεράστιο φόρτο εργασίας και στην προσπάθειά της να μειώσει τις εκκρεμότητες του εργαστηρίου. Και κάπου εδώ η ιστορία γίνεται, αν είναι δυνατόν, ακόμη πιο εξοργιστική.
Το να έχεις πολλή δουλειά μπορεί να εξηγήσει γιατί ένας εργαζόμενος αισθάνεται πίεση. Δεν μπορεί να εξηγήσει και πολύ περισσότερο να δικαιολογήσει την απόφαση να αλλάξει τα στοιχεία.
Γιατί στην άλλη πλευρά αυτής της «εκκρεμότητας» δεν υπήρχε απλώς ένας ακόμη φάκελος πάνω σε ένα γραφείο. Υπήρχε μια γυναίκα ή ένα παιδί που είχε καταγγείλει σεξουαλική βία και περίμενε από ένα κρατικό εργαστήριο να εξετάσει με ακρίβεια τα στοιχεία του. Υπήρχε ενδεχομένως ένα DNA που θα μπορούσε να δώσει στις Αρχές έναν ακόμη δρόμο για να ερευνήσουν έναν πιθανό δράστη. Υπήρχε η πιθανότητα μιας υπόθεσης να προχωρήσει αντί να σταματήσει.
Και κάθε φορά που ένα πραγματικό εύρημα μετατρεπόταν σε «δεν βρέθηκε ανδρικό DNA» απλώς για να απαιτηθεί λιγότερη δουλειά, αυτό που εξοικονομούνταν ήταν χρόνος στο εργαστήριο. Αυτό που μπορούσε να χαθεί ήταν μια ευκαιρία για δικαιοσύνη.
Και δυνητικά κάτι ακόμη: η ευκαιρία να εντοπιστεί εγκαίρως ένας άνθρωπος που, εφόσον πράγματι είχε διαπράξει το έγκλημα, παρέμενε ελεύθερος.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πόσες –ή αν κάποια– από αυτές τις χαμένες ερευνητικές ευκαιρίες θα οδηγούσαν πράγματι σε σύλληψη ή καταδίκη. Αλλά αυτό ακριβώς είναι και το πρόβλημα: εξαιτίας της αλλοίωσης των στοιχείων, μπορεί να μην το μάθουμε ποτέ.
Την είχαν καταγγείλει ήδη από το 2014
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο επίπεδο ευθύνης σε αυτή την ιστορία. Γιατί η Γουντς δεν κατάφερε απλώς να κρύψει όσα έκανε επί χρόνια χωρίς να έχει υπάρξει ποτέ καμία ένδειξη. Ήδη από το 2014, συνάδελφός της είχε εκφράσει ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο εξέταζε αποδεικτικά στοιχεία.
Το 2018 κατηγορήθηκε για χειραγώγηση δεδομένων και απομακρύνθηκε προσωρινά από την εξέταση υποθέσεων. Ωστόσο, η υπόθεση δεν κλιμακώθηκε στα ανώτερα επίπεδα της υπηρεσίας και η Γουντς επέστρεψε τελικά στα καθήκοντά της. ρειάστηκε να φτάσουμε στο 2023 για να αρχίσει να ξετυλίγεται πραγματικά η υπόθεση.
Και αυτό συνέβη όταν ένας ασκούμενος, στο πλαίσιο ερευνητικού project του εργαστηρίου, εντόπισε ότι έλειπαν δεδομένα DNA από δείγμα που είχε επεξεργαστεί η Γουντς το 2018. Η ανακάλυψη οδήγησε σε ευρύτερο έλεγχο και στη συνέχεια σε ανεξάρτητη ποινική έρευνα.
Το ίδιο το CBI έχει πλέον παραδεχθεί ότι χρειάστηκε υπερβολικά πολύς χρόνος για να εντοπιστεί η συνεχιζόμενη σκόπιμη χειραγώγηση και έχει ξεκινήσει επανεξέταση των διαδικασιών και των εσωτερικών ελέγχων του εργαστηρίου.
Η ζημιά δεν αφορά μόνο τα θύματα σεξουαλικής βίας
Η υπόθεση έχει και την αντίστροφη, εξίσου σοβαρή πλευρά. Ένας εγκληματολογικός επιστήμονας δεν έχει υποχρέωση να παράγει στοιχεία που βοηθούν την κατηγορία. Έχει υποχρέωση να παράγει σωστά στοιχεία. Και η αναξιοπιστία της δουλειάς της Γουντς έχει δημιουργήσει αμφιβολίες και για καταδίκες ανθρώπων σε υποθέσεις στις οποίες είχε εμπλακεί.
Από τις 53 υποθέσεις με ψευδείς ή παραπλανητικές αναφορές, σε 12 είχαν απαγγελθεί κατηγορίες. Τρεις έφτασαν σε δίκη: δύο κατέληξαν σε αθώωση και μία σε καταδίκη. Η ίδια η Γουντς παραδέχθηκε επίσης την ενοχή της για ψευδορκία σχετικά με ψευδή κατάθεση που είχε δώσει σε δίκη για ανθρωποκτονία η οποία κατέληξε σε καταδίκη.
Οι συνέπειες έχουν πλέον εξαπλωθεί σε ολόκληρο το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης του Κολοράντο, με εκατοντάδες δείγματα να επανεξετάζονται και εκατομμύρια δολάρια να έχουν διατεθεί για να αντιμετωπιστεί η ζημιά.
Δεν γνωρίζουμε πόσοι δράστες θα μπορούσαν να είχαν ταυτοποιηθεί αν εκείνα τα στοιχεία είχαν εξεταστεί σωστά. Δεν γνωρίζουμε αν κάποιοι συνέχισαν να κυκλοφορούν ελεύθεροι – ή ακόμη και αν διέπραξαν νέα εγκλήματα. Και δεν μπορούμε να το ισχυριστούμε χωρίς στοιχεία.
Ξέρουμε όμως κάτι πολύ συγκεκριμένο: σε δεκάδες υποθέσεις, η επιστήμονας στην οποία το κράτος είχε εμπιστευτεί την αναζήτηση της αλήθειας πήρε ένα πραγματικό εργαστηριακό εύρημα και το μετέτρεψε σε «δεν βρέθηκε ανδρικό DNA».
Και το έκανε, μεταξύ άλλων, για να μην απαιτηθεί περισσότερη δουλειά.Δέκα χρόνια φυλακής μπορούν να τιμωρήσουν εκείνη. Δεν μπορούν να επιστρέψουν τα 15 χρόνια που χάθηκαν στις υποθέσεις που πέρασαν από τα χέρια της.
Ούτε μπορούν να απαντήσουν στο ερώτημα που θα μείνει για πάντα πάνω από αυτή την υπόθεση:Πόσες γυναίκες και παιδιά θα είχαν βρει δικαιοσύνη, αν κάποιος είχε απλώς κάνει τη δουλειά που όφειλε να κάνει;