Μια γυναίκα βρίσκεται σε μια σημαντική περίοδο της επαγγελματικής της ζωής. Έχει εμπειρία, γνώσεις, ευθύνες και πιθανότατα αρκετά χρόνια εργασίας ακόμη μπροστά της. Την ίδια περίοδο, όμως, μπορεί να αντιμετωπίζει εξάψεις, αϋπνία, έντονη κόπωση ή δυσκολία συγκέντρωσης. Και ενώ όλα αυτά μπορεί να επηρεάζουν την καθημερινότητά της, στον χώρο εργασίας συχνά δεν υπάρχει ούτε η κατάλληλη ενημέρωση ούτε κάποια πρόβλεψη για την υποστήριξή της.
Αυτή την πραγματικότητα επιχειρεί να φέρει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC), η οποία ζητά να αναγνωριστεί ρητά η εμμηνόπαυση ως ζήτημα υγείας και ασφάλειας στην εργασία, αλλά και ισότητας των φύλων.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εμμηνόπαυσης, στις 18 Οκτωβρίου, η Συνομοσπονδία, που εκπροσωπεί περίπου 45 εκατομμύρια εργαζομένους σε 41 ευρωπαϊκές χώρες, προειδοποίησε ότι η απουσία κατάλληλης υποστήριξης μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από την καθημερινή δυσφορία: απώλεια εισοδήματος, χαμένες επαγγελματικές ευκαιρίες και μικρότερες συντάξεις.
Το 85% των γυναικών εμφανίζει τουλάχιστον ένα σύμπτωμα εμμηνόπαυσης
Η εμμηνόπαυση εμφανίζεται συνήθως μεταξύ 45 και 55 ετών, αν και μπορεί να συμβεί νωρίτερα ή αργότερα. Προηγείται η περιεμμηνόπαυση, μια μεταβατική περίοδος που μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια και να συνοδεύεται από ορμονικές μεταβολές και διαφορετικά συμπτώματα.
Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, περίπου το 85% των γυναικών εμφανίζει τουλάχιστον ένα σύμπτωμα εμμηνόπαυσης, ενώ για το 25% έως 30% τα συμπτώματα είναι μέτρια έως σοβαρά, επηρεάζοντας την υγεία, την ποιότητα ζωής και ενδεχομένως την εργασιακή τους καθημερινότητα.
Στα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνονται οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις, οι διαταραχές ύπνου, η κόπωση, οι πόνοι στις αρθρώσεις, οι αλλαγές στη διάθεση και οι δυσκολίες συγκέντρωσης.
Η ένταση και η διάρκεια των συμπτωμάτων διαφέρουν σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα. Πολλές συνεχίζουν την επαγγελματική και προσωπική τους ζωή χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες, ενώ άλλες χρειάζονται ιατρική φροντίδα ή πρακτικές προσαρμογές στην καθημερινότητά τους.
Πώς η εμμηνόπαυση μπορεί να επηρεάσει το εισόδημα και την καριέρα
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η εμμηνόπαυση συμπίπτει συχνά με μια περίοδο κατά την οποία οι γυναίκες έχουν ήδη διανύσει μεγάλο μέρος της επαγγελματικής τους πορείας.
Όταν τα συμπτώματα είναι έντονα και δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς, μπορεί να δυσκολεύουν την εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων, να αυξάνουν την ανάγκη για απουσίες ή να οδηγούν κάποιες εργαζόμενες στη μείωση των ωρών εργασίας τους.
Μια μελέτη σε 760 εργαζόμενες γυναίκες στο Βέλγιο, την οποία επικαλείται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, διαπίστωσε ότι το 53,3% όσων βίωναν συμπτώματα εμμηνόπαυσης ανέφεραν δυσκολίες στην εκτέλεση της εργασίας τους. Παράλληλα, το 41,2% παρουσίαζε υψηλή ανάγκη ανάκαμψης μετά την εργασία, έναν δείκτη που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο επαγγελματικής εξουθένωσης.
Η εικόνα δεν περιορίζεται στην ατομική εμπειρία. Έρευνα με δεδομένα από τη Σουηδία και τη Νορβηγία έχει καταγράψει οικονομικές και εργασιακές επιπτώσεις που συνδέονται με τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση.
Η ETUC επισημαίνει ότι όταν οι γυναίκες χάνουν εισόδημα, περιορίζουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα ή αποχωρούν πρόωρα από την αγορά εργασίας, οι συνέπειες μπορούν να επηρεάσουν και τα μελλοντικά συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα.
Οι παράγοντες που καθορίζουν την επαγγελματική πορεία μιας γυναίκας είναι, βέβαια, πολλοί. Η υγεία, οι οικογενειακές υποχρεώσεις, οι συνθήκες εργασίας και οι ήδη υπάρχουσες ανισότητες παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Γι’ αυτό και οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης χρειάζεται να εξετάζονται χωρίς γενικεύσεις.
Τι ζητούν τα ευρωπαϊκά συνδικάτα
Στην ανακοίνωσή της στις 16 Οκτωβρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις στους χώρους εργασίας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αξιολόγηση των εργασιακών κινδύνων με συνεκτίμηση των αναγκών που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, η δυνατότητα ευέλικτου ωραρίου ή τηλεργασίας όπου αυτό είναι εφικτό, η εκπαίδευση προϊσταμένων και τμημάτων ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και πρακτικές προσαρμογές όπως ο καλύτερος έλεγχος της θερμοκρασίας και του αερισμού.
Η Συνομοσπονδία ζητά επίσης δυνατότητα αμειβόμενης άδειας όταν τα συμπτώματα το απαιτούν, χωρίς δυσμενείς επαγγελματικές συνέπειες, καθώς και πολιτικές υποστήριξης που θα συμφωνούνται με τα συνδικάτα, θα εφαρμόζονται και θα ελέγχονται στην πράξη.
Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας της ETUC, Ιζαμπέλ Σέμαν, υπογράμμισε ότι ο τρόπος οργάνωσης της εργασίας μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά το πώς βιώνεται η εμμηνόπαυση στον εργασιακό χώρο.
Όπως επισήμανε, πολλές γυναίκες καταλήγουν να χάνουν εισόδημα ή να εγκαταλείπουν την εργασία τους επειδή δεν έχει δοθεί η απαραίτητη προσοχή σε μια φυσιολογική φάση της ζωής τους.
Τι προβλέπει σήμερα η ευρωπαϊκή νομοθεσία;
Παρά το γεγονός ότι η εμμηνόπαυση αφορά ένα τόσο μεγάλο μέρος του πληθυσμού, δεν υπάρχει σήμερα ειδική ευρωπαϊκή νομοθεσία που να την αναγνωρίζει ρητά ως ξεχωριστή βάση προστασίας από διακρίσεις στην εργασία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εργαζόμενες δεν διαθέτουν καμία νομική προστασία. Οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί κανόνες για την ίση μεταχείριση, τις διακρίσεις λόγω φύλου, ηλικίας ή αναπηρίας και την υγεία και ασφάλεια στην εργασία μπορούν, ανάλογα με τις περιστάσεις, να εφαρμοστούν και σε ζητήματα που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η προστασία αυτή παραμένει κατακερματισμένη και δεν καλύπτει πάντοτε με σαφήνεια τις ιδιαίτερες συνθήκες που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενες.
Η νέα Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ισότητα των Φύλων 2026–2030 αναφέρεται πλέον ρητά στην εμμηνόπαυση και προβλέπει, μεταξύ άλλων, περαιτέρω μελέτη των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των ανισοτήτων στη γυναικεία υγεία.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζει την εμμηνόπαυση ως ζήτημα που συνδέεται όχι μόνο με την υγεία, αλλά και με την εργασία, την οικονομία και την κοινωνική συμμετοχή.
Το αίτημα της ETUC αποτελεί, προς το παρόν, συνδικαλιστική διεκδίκηση και όχι νέα νομοθεσία που έχει ήδη εγκριθεί.
Η υποστήριξη στην εργασία δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες χρειάζονται την ίδια αντιμετώπιση
Η συζήτηση για την εμμηνόπαυση στους χώρους εργασίας έχει και μια σημαντική παράμετρο: την ανάγκη να αποφευχθεί η δημιουργία νέων στερεοτύπων για τις γυναίκες άνω των 45 ή 50 ετών.
Η εμμηνόπαυση δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη μειωμένης επαγγελματικής ικανότητας. Η αντιμετώπιση κάθε γυναίκας ως λιγότερο παραγωγικής ή λιγότερο κατάλληλης για θέσεις ευθύνης λόγω ηλικίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες μορφές διάκρισης.
Η υποστήριξη, επομένως, χρειάζεται να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες κάθε εργαζόμενης, με σεβασμό στην ιδιωτικότητά της και χωρίς να την υποχρεώνει να αποκαλύπτει προσωπικές πληροφορίες για την υγεία της χωρίς λόγο.
Από τον καλύτερο αερισμό ενός χώρου μέχρι την ευελιξία στο ωράριο, ορισμένες προσαρμογές μπορεί να είναι σχετικά απλές και να ωφελούν περισσότερους εργαζομένους, ανεξάρτητα από το φύλο ή την ηλικία τους.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Το επόμενο βήμα θα δείξει αν οι επισημάνσεις των συνδικάτων και τα επιστημονικά δεδομένα θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τους εργοδότες.
Για τις γυναίκες που αντιμετωπίζουν έντονα συμπτώματα, πάντως, το ζήτημα είναι ήδη καθημερινό: αφορά τις συνθήκες στις οποίες εργάζονται σήμερα και τις επαγγελματικές επιλογές που θα μπορούν να κάνουν τα επόμενα χρόνια.