Σήμερα, όταν σκεφτόμαστε τα επαγγέλματα του μέλλοντος, το μυαλό μας πηγαίνει αμέσως στο AI και πως, ενδεχομένως ορισμένα να εξαφανιστούν εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης, αν όμως κοιτάξουμε προς τα πίσω, θα διαπιστώσουμε ότι η εξαφάνιση επαγγελμάτων δεν είναι καθόλου καινούργιο φαινόμενο.
Η τεχνολογία, οι αλλαγές στις ανάγκες της καθημερινότητας και η εξέλιξη, έχουν κάνει πολλές δουλειές να μοιάζουν σήμερα σχεδόν απίστευτες.
Στην ιστορία υπήρξαν άνθρωποι που πληρώνονταν για να ξυπνούν κόσμο, άλλοι που περπατούσαν στους δρόμους για να ανάψουν ένα-ένα τα φανάρια, ενώ κάποιοι έβγαζαν τα προς το ζην μαζεύοντας… βδέλλες ή κυνηγώντας κοράκια από τα χωράφια – not bad.
Αν λοιπόν νομίζεις πως η δουλειά γραφείου μετά από 100 – 200 χρόνια θα έχει εξαφανιστεί, πολύ πιθανό, αν σκεφτείς πως πριν από τόσα χρόνια υπήρχαν επαγγέλματα που τώρα μοιάζουν εντελώς αλλόκοτα. Έτσι θα σκέφτονται και οι μελλοντικοί απόγονοί, είμαι σίγουρη.
Επαγγέλματα που έχουν εξαφανιστεί
Ο άνθρωπος-ξυπνητήρι
Πριν τα ξυπνητήρια γίνουν οικονομικά και διαδεδομένα, υπήρχαν άνθρωποι των οποίων η δουλειά ήταν να ξυπνούν τους εργαζομένους. Τις πρώτες πρωινές ώρες περνούσαν από τους δρόμους και χτυπούσαν τα παράθυρα με μακριά ξύλινα ραβδιά. Μέχρι τις δεκαετίες του ‘40 και του ‘50, η δουλειά αυτή είχε λίγο-πολύ εξαφανιστεί ωστόσο συνέχιζε να υπάρχει σε ορισμένες περιοχές της βιομηχανικής Αγγλίας μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Ο φανοκόρος
Πριν ο ηλεκτρισμός αλλάξει τον φωτισμό των πόλεων, οι δρόμοι φωτίζονταν με λάμπες αερίου και φυσικά, κάποιος έπρεπε να τις ανάψει. Ο φανοκόρος περπατούσε στους δρόμους και άναβε μία-μία τις λάμπες, συνήθως κάθε απόγευμα και επέστρεφε το πρωί για να τις σβήσει. Από το τέλος του 18ου αιώνα με τη διάδοση του φωταερίου και ιδίως στην Αθήνα από το 1857 με την ίδρυση του εργοστασίου φωταερίου σε συνεργασία με Γαλλική εταιρεία, έγινε επιτακτική η ανάγκη για το φωτισμό της πόλης επομένως κάθε βράδυ ο φανοκόρος φρόντιζε να ανάβουν τα δημόσια φανάρια.
Ο «κυνηγός» κορακιών
Τον 19ο αιώνα κάποιος έπρεπε να απομακρύνει τα πουλιά από τα χωράφια. Αυτή ήταν η δουλειά του crow scarer, ενός ανθρώπου που περιπολούσε τις καλλιέργειες και έδιωχνε τα κοράκια και άλλα πουλιά που μπορούσαν να καταστρέψουν τη σοδειά. Συχνά εργαζόμενοι ήταν παιδιά ή νεαροί που βοηθούσαν έτσι οικονομικά τις οικογένειές τους και δούλευαν από την αυγή μέχρι το σούρουπο ιδιαίτερα κατά τις περιόδους φύτευσης και συγκομιδής και, με τα χρόνια, «ανακαλύφιηκαν» τα σκιάχτρα.
Ο συλλέκτης βδελλών
Μπορεί σήμερα να ακούγεται παράλογο και κάπως άβολο, αλλά κάποτε (και συγκεκριμένα μεταξύ 18ου και 19ου αιώνα) η συλλογή βδελλών αποτελούσε κανονικό επάγγελμα. Οι βδέλλες χρησιμοποιούνταν ευρέως στην ιατρική για την αφαίμαξη, καθώς θεωρούνταν ότι μπορούσαν να βοηθήσουν στη θεραπεία διαφόρων ασθενειών. Οι συλλέκτες τις αναζητούσαν σε λίμνες και βάλτους και στη συνέχεια τις πουλούσαν σε γιατρούς και φαρμακεία.
Ο «κλέφτης» πτωμάτων
Ένα από τα πιο μακάβρια «επαγγέλματα» της λίστας, το οποίο άκμασε από τα μέσα του 1700 έως τη δεκαετία του 1830 στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ήταν αυτό του «κλέφτη» πτωμάτων, γνωστό και ως resurrectionist. Οι ιατρικές σχολές χρειάζονταν πτώματα για την εκπαίδευση και την ανατομία, όμως η πρόσβαση σε αυτά ήταν περιορισμένη, έτσι, εμφανίστηκαν άνθρωποι που έκλεβαν κρυφά σορούς από νεκροταφεία και τις πουλούσαν σε ιατρικές σχολές. Μετά τον Βρετανικό Νόμο περί Ανατομίας του 1832, ευτυχώς με τον καιρό, νομιμοποιήθηκε η χρήση αζήτητων σωμάτων (από πτωχοκομεία και φυλακές) για ιατρική ανατομία και έτσι το… «επάγγελμα» εξαφανίστηκε.
Ο αναγνώστης στα εργοστάσια
Φαντάσου να εργάζεσαι για ώρες σε ένα εργοστάσιο και, αντί για μουσική ή podcast, να ακούς κάποιον να διαβάζει δυνατά εφημερίδες και βιβλία. Αυτό ακριβώς έκανε ο lector. Σε ορισμένα εργοστάσια πούρων, κυρίως σε Κούβα και Φλόριντα, ένας άνθρωπος διάβαζε δυνατά ειδήσεις και λογοτεχνία για να κάνει τη βάρδια λίγο πιο υποφερτή. Το επάγγελμα εμφανίστηκε το 1865 στην Αβάνα της Κούβας, στο εργοστάσιο El Fígaro από τον ποιητή και δημοσιογράφο Saturnino Martínez, επεκτάθηκε στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στις κοινότητες των τσιγαροβιομηχανιών στην Τάμπα της Φλόριντα με τη δουλειά αυτή να ακμάζει στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, αλλά τελικά εξαφανίστηκε γύρω στη δεκαετία του 1920 με 1930 εξαιτίας της εμφάνισης του ραδιοφώνου.
Παγοπώλης
Ο παγοπώλη, μεταξύ ‘60 με ‘70, ήταν υπεύθυνος για τη διανομή και την πώληση πάγου στα σπίτια εξαφανίστηκε όμως λόγω της εξάπλωσης των ηλεκτρικών ψυγείων. Νωρίς το πρωί ο παγοπώλης ξεκινούσε αγόραζε μεγάλες παγοκολώνες τις φόρτωνε σε σούστες , τον σκέπαζε με άχυρα, λινάτσες ή χοντρά τσουβάλια για να μην λιώνει και σε κάθε σπίτι πουλούσε κομμάτια για να συντηρηθούν τα φαγητά στα ψυγεία της εποχής.
Ο γαλατάς
Στην ίδια λογική και την ίδια περίοδο με τον παγοπώλη, έτσι και ο γαλατάς, ήταν υπεύθυνος για την παράδοση γάλακτος από σπίτι σε σπίτι. Οι γαλατάδες περνούσαν νωρίς το πρωί από τις γειτονιές και άφηναν φρέσκο γάλα στα σπίτια. Και αυτό το επάγγελμα με την εξάπλωση των ψυγείων και των σύγχρονων σούπερ μάρκετ εξαφανίστηκε.
Ο κυνηγός αρουραίων
Σε εποχές όπου οι πόλεις αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα υγιεινής και τα τρωκτικά μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, υπήρχαν επαγγελματίες που ειδικεύονταν στην παγίδευση και απομάκρυνσή τους. Ο κυνηγοί αρουραίων, σαν να λέμε οι σημερινοί επαγγελματίες απεντομώσεων άκμασαν τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα στην Ευρώπη, ιδιαίτερα σε αναπτυσσόμενα αστικά κέντρα όπως το βικτωριανό Λονδίνο.